Thanh âm đại ngàn ngân vang bên bờ vịnh di sản

VHO - Ngày 28.5, tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm chuyên đề “Cồng chiêng Tây Nguyên - Thanh âm từ Đại ngàn” do Bảo tàng Đắk Lắk phối hợp cùng Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức.

Các đại biểu tham quan triển lãm

Triển lãm mang đến một không gian văn hóa đậm bản sắc Tây Nguyên

Triển lãm mang đến một không gian văn hóa đậm bản sắc Tây Nguyên thông qua hệ thống hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu, góp phần tái hiện đời sống văn hóa, tín ngưỡng và tinh thần cộng đồng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Nhưng giá trị của triển lãm không dừng lại ở việc giới thiệu một di sản đã được thế giới ghi nhận mà nó đã tạo nên một cuộc đối thoại văn hóa giữa hai vùng đất tưởng như rất xa nhau về địa lý.

Đó là Tây Nguyên của núi rừng, sử thi và cồng chiêng với Quảng Ninh của biển, than đá và những tầng trầm tích văn hóa ven vịnh.

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại từ lâu đã trở thành biểu tượng cho sức sống bền bỉ của văn hóa cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên.

Các tiết mục nghệ thuật đậm màu sắc Tây Nguyên tại triển lãm

Các nghệ sĩ biểu diễn tại Lễ khai mạc

Thế nhưng, trong đời sống hiện đại, khoảng cách địa lý và nhịp sống đô thị khiến nhiều người chỉ biết đến cồng chiêng như một khái niệm văn hóa hơn là một thực thể sống động.

Chính vì vậy, việc đưa di sản đến với Quảng Ninh không đơn thuần là một hoạt động trưng bày mà là một cách thức để di sản bước ra khỏi không gian nguyên bản, tiếp cận công chúng bằng những trải nghiệm trực quan và cảm xúc.

Ở đó, âm thanh cồng chiêng không còn là những tiếng vọng từ đại ngàn xa xôi mà trở thành nhịp cầu kết nối. Mỗi nhịp chiêng ngân lên như mang theo hơi thở của núi rừng, của những lễ hội cộng đồng, của vòng xoang bên bếp lửa, đưa người xem bước vào thế giới tinh thần phong phú của đồng bào Tây Nguyên.

Điều làm nên chiều sâu của triển lãm chính là cách kể chuyện bằng hiện vật và ký ức văn hóa.

Mỗi bộ cồng chiêng, mỗi bức ảnh tư liệu hay mỗi hiện vật đời sống đều không chỉ mang giá trị trưng bày mà còn chứa đựng những lớp nghĩa văn hóa tích tụ qua thời gian.

Đó là câu chuyện về lịch sử hình thành cộng đồng cư dân, về những mùa rẫy nối tiếp nhau trên cao nguyên, về tín ngưỡng gắn với vòng đời con người và về tinh thần đoàn kết đã giúp các cộng đồng dân tộc gìn giữ bản sắc giữa những biến động của thời gian.

Những giá trị độc đáo của Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh đã tái hiện một cách sinh động, gần gũi và giàu chiều sâu

Nhìn sâu hơn, triển lãm còn gợi mở một thông điệp đáng suy ngẫm về công cuộc bảo tồn di sản hiện nay. Di sản chỉ thực sự sống khi được cộng đồng nhận biết, trân trọng và tiếp tục thực hành trong đời sống đương đại.

Bởi vậy, việc đưa cồng chiêng Tây Nguyên đến Quảng Ninh chính là hành trình lan tỏa nhận thức về giá trị văn hóa dân tộc.

Khi một người dân vùng biển hay một du khách quốc tế dừng lại trước tiếng chiêng ngân vang, họ không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có cơ hội cảm nhận những tầng sâu văn hóa đã nuôi dưỡng tâm hồn các thế hệ cư dân Tây Nguyên.

Đặt trong bối cảnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch và kinh tế đêm, triển lãm còn cho thấy một hướng đi đáng chú ý khi biến thiết chế văn hóa thành không gian trải nghiệm thay vì chỉ là nơi lưu giữ hiện vật.

Đây là cách để bảo tàng trở thành điểm đến sống động, nơi công chúng vừa chiêm ngưỡng, vừa “cảm” và “hiểu” văn hóa bằng nhiều giác quan.

Sự gặp gỡ giữa Tây Nguyên và Quảng Ninh tại triển lãm lần này mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một hoạt động chuyên đề. Đó là minh chứng cho sức mạnh của sự kết nối trong một quốc gia đa dạng về văn hóa.

Từ đại ngàn bazan đến miền di sản bên bờ Vịnh Hạ Long, những thanh âm cồng chiêng đã góp phần kể một câu chuyện lớn hơn về sự thống nhất trong đa dạng, về dòng chảy văn hóa Việt Nam được bồi đắp từ nhiều sắc màu vùng miền khác nhau.

Mỗi hiện vật, mỗi thanh âm tại không gian trưng bày đều chứa đựng câu chuyện về lịch sử, đời sống lao động, sinh hoạt cộng đồng và khát vọng gìn giữ bản sắc văn hóa qua nhiều thế hệ

Và có lẽ, giá trị lớn nhất mà triển lãm để lại là khả năng đánh thức sự đồng cảm văn hóa trong mỗi người xem. Bởi khi tiếng cồng chiêng ngân lên giữa đất mỏ Quảng Ninh chính là tiếng vọng của ký ức dân tộc, nhắc chúng ta về trách nhiệm gìn giữ những di sản đã làm nên căn cước văn hóa Việt Nam qua bao thế hệ.

Đây cũng là hoạt động văn hóa ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 01 năm triển khai, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp (1.7.2025 -1.7.2026), đồng thời là điểm nhấn mở đầu cho chuỗi hoạt động, sản phẩm văn hóa - du lịch và định hướng phát triển kinh tế đêm của Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới.

Triển lãm phục vụ Nhân dân và du khách từ ngày 28.5 - 28.6.2026 tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh.

Nguồn: https://baovanhoa.vn/van-hoa/thanh-am-dai-ngan-ngan-vang-ben-bo-vinh-di-san-232661.html