Tháo gỡ "NÚT THẮT", khơi thông dòng vốn đầu tư công

Giải ngân vốn đầu tư công là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, song tiến độ thực hiện công tác này tại TP Cần Thơ hiện chưa đạt kỳ vọng. Trước tình hình này, thành phố đang quyết liệt rà soát và triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tăng tốc giải ngân, đưa nguồn vốn vào thực tiễn.

Nhận diện những "nút thắt"

Theo Sở Tài chính TP Cần Thơ, tổng nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2026 của thành phố được Thủ tướng Chính phủ giao hơn 19.266 tỉ đồng. Đến ngày 22-5, thành phố đã phân bổ chi tiết hơn 16.581 tỉ đồng. Số vốn còn lại chưa giao chi tiết gần 2.685 tỉ đồng. Thành phố đã giải ngân vốn đầu tư công hơn 2.557 tỉ đồng, đạt tỷ lệ 13,27% kế hoạch vốn, thấp hơn tỷ lệ bình quân cả nước (16,4%). Đối với kế hoạch vốn năm 2025 được kéo dài thời gian thực hiện sang năm 2026 là 3.401 tỉ đồng, thành phố giải ngân được 239,43 tỉ đồng, đạt tỷ lệ 7,04%.

Thi công nút giao số 4 đường Nguyễn Văn Linh - đường 3 Tháng 2, TP Cần Thơ.

Đáng chú ý, vẫn còn 52 chủ đầu tư và 2 nhiệm vụ chưa thực hiện giải ngân với tổng kế hoạch vốn gần 1.629 tỉ đồng. Thành phố có 54 dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm, liên vùng, tổng số vốn bố trí gần 10.853 tỉ đồng. Các dự án này chiếm 56,33% kế hoạch vốn nhưng giải ngân mới đạt hơn 1.427 tỉ đồng (tương đương 13,15%). Tiến độ tại các dự án trọng điểm đều đạt thấp, đơn cử như dự án thành phần 3 và thành phần 4 thuộc đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 lần lượt đạt 9,2% và 8,66%; dự án đầu tư xây dựng Bệnh viện Ung bướu TP Cần Thơ đạt 1,87%...

Công tác giải phóng mặt bằng không chỉ tạo quỹ đất sạch để thi công mà còn là yếu tố quyết định để đẩy nhanh tỷ lệ giải ngân; tuy nhiên, đây đang là "nút thắt" lớn nhất. Ông Nguyễn Trung Hậu, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP Cần Thơ, cho biết: Ban được bố trí hơn 6.678 tỉ đồng cho 39 dự án nhưng mới giải ngân khoảng 14,6%. Khó khăn lớn nhất hiện nay là giải phóng mặt bằng do người dân chưa đồng thuận đơn giá bồi thường, thiếu nền tái định cư, chưa ban hành giá đất cụ thể và chậm di dời hạ tầng kỹ thuật. Bên cạnh đó, biến động tăng giá vật liệu xây dựng cũng gây áp lực tài chính cho các nhà thầu.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Cà Lơ Anh, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp Cần Thơ, cho biết, đơn vị được giao hơn 1.668 tỉ đồng nhưng hiện tỷ lệ giải ngân mới đạt khoảng 15,6%. Ban đang thực hiện 17 dự án năm 2026, trong đó có 7 dự án bị vướng giải phóng mặt bằng với số vốn trên 800 tỉ đồng.

Ngoài ra, tiến độ giải ngân chậm còn do đa phần các chủ đầu tư ưu tiên thanh quyết toán ngân sách năm 2025. Năm 2026 là năm đầu kỳ trung hạn 2026-2030 nên nhiều dự án mới ở cấp xã vẫn trong quá trình hoàn thành thủ tục. Mặt khác, nhiều chủ đầu tư thiếu quyết liệt trong điều hành; năng lực nhà thầu yếu kém, thiếu nhân lực, thiết bị…

Thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp

Lý giải về sự chậm trễ trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, theo Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Cần Thơ, dù đã phân cấp phần lớn công việc về địa phương, nhưng do thủ tục chuyên môn phức tạp và năng lực cấp cơ sở còn hạn chế nên quá trình thực hiện còn nhiều lúng túng. Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Trung tâm kiến nghị Thường trực UBND thành phố xem xét thành lập Tổ chuyên môn liên ngành. Tổ này sẽ trực tiếp xuống cơ sở hỗ trợ và được giao thẩm quyền xử lý ngay các vướng mắc phức tạp nhằm giúp địa phương mạnh dạn thực thi nhiệm vụ. Chỉ báo cáo, xin chủ trương từ thành phố đối với những trường hợp đặc biệt khó khăn hoặc vượt thẩm quyền.

Ông Võ Nhựt Quang, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP Cần Thơ, đề xuất các cấp, các ngành tiếp tục xác định giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Trọng tâm trước mắt là đẩy mạnh giải phóng mặt bằng tại các khu vực đã đủ điều kiện và tăng tốc các dự án chiếm tỷ trọng vốn lớn, kiên quyết khắc phục tình trạng "dự án chờ mặt bằng" hay "vốn chờ dự án". Song song đó, các chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục để đủ điều kiện phân bổ dứt điểm nguồn vốn còn lại trong tháng 6-2026. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát và chỉ đạo quyết liệt, đặc biệt đối với các công trình trọng điểm, dự án chuyển tiếp đang chậm tiến độ kéo dài.

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, thời gian qua, UBND thành phố đã yêu cầu các cơ quan, đơn vị khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp. Đồng thời, phát động thi đua đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Thành phố đã phân cấp, phân quyền cấp xã liên quan tới lĩnh vực đất đai, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất… Bên cạnh đó, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND thành phố ban hành chính sách hỗ trợ bổ sung đảm bảo đúng quy định pháp luật và thuộc thẩm quyền của UBND thành phố. Đối với vấn đề vướng mắc trong điều chỉnh giá, các chủ đầu tư chủ động rà soát và đề xuất để thành phố kịp thời xem xét, hỗ trợ. Trong thời gian tới, thành phố sẽ làm việc trực tiếp từng chủ đầu tư nắm giữ nguồn vốn phân bổ lớn nhằm nắm bắt tình hình cụ thể, tháo gỡ khó khăn. Qua đó thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và đảm bảo các dự án hoàn thành đúng mục tiêu đề ra.     

Bài, ảnh: T. TRINH

Nguồn: https://baocantho.com.vn/thao-go-nut-that-khoi-thong-dong-von-dau-tu-cong-a206260.html