Thời cơ lịch sử của kinh tế Việt Nam

Biến động địa chính trị thế giới luôn diễn ra, nhưng đối với VN, nhiều điều kiện thuận lợi và dư địa để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững đang mở ra. Đây là thời cơ lịch sử để VN tiến tới trở thành nước có thu nhập cao.

Việt Nam đang ở giai đoạn quyết định

Bất chấp những biến động trên thế giới gần đây, đặc biệt chiến sự tại Trung Đông bùng nổ đẩy giá năng lượng lên cao và ảnh hưởng đến tăng trưởng chung của thế giới, Đảng và Chính phủ đã nhấn mạnh VN phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, thực chất. Thực tế, VN đang đứng trước thời cơ vàng để thực hiện khát vọng này.

Việt Nam đang có thời cơ phát triển kinh tế cao, bền vững

ẢNH: HOÀNG TRỌNG QUỲNH

Theo TS Nguyễn Việt Hùng, nguyên Trưởng khoa Xây dựng Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Cán bộ TP.HCM, sau 40 năm đổi mới từ 1986 đến nay, VN đã đạt được những thành tựu to lớn về mặt kinh tế, không những thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội mà còn trở thành nền kinh tế năng động bậc nhất khu vực châu Á và cả thế giới. Mặc dù có những thời điểm kinh tế thế giới lâm vào khủng hoảng trầm trọng nhưng VN vẫn luôn giữ tốc độ tăng trưởng dương, có những giai đoạn phát triển cao liên tục và duy trì được sức sống sinh động của nền kinh tế.

Đến nay, chúng ta đã hình thành nền kinh tế công nghiệp dịch vụ và nông nghiệp ngày càng hiện đại, cân đối và phát triển; đồng thời bước đầu có những mô hình phát triển gắn với công nghiệp hiện đại và đang tiến bước mạnh mẽ với tốc độ thần tốc trong quá trình chuyển đổi số của nhân loại. Những mô hình mới nhờ vào đổi mới, với nguồn lực mới, mang lại thành quả cụ thể. Tất cả những điều trên là cả một quá trình lâu dài tích lũy và phát triển, để đến hôm nay khi nhân loại bước vào kỷ nguyên mới thì VN cũng đủ sẵn sàng để chớp lấy thời cơ.

TS Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh: Kỷ nguyên mới là kỷ nguyên của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, của số hóa, trí tuệ nhân tạo, các mô hình phát triển thông minh, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn… dựa trên nền tảng công nghệ cao cùng các lĩnh vực mới như bán dẫn. Đây là kỷ nguyên của một nền kinh tế toàn cầu mang tính chất rất khác, rất thông minh, đạt tới hiệu quả tăng trưởng rất cao. Nếu nền kinh tế nào có thể bước vào sớm, nhanh cùng quá trình chuyển đổi mới của nhân loại thì thành tựu đạt được sẽ rất mạnh mẽ. Mặt khác, xung đột giữa các quốc gia trên thế giới, dù có yếu tố chính trị, quân sự hay là thương chiến thì nổi bật, bao trùm và xuyên suốt vẫn là khoa học - công nghệ (KH-CN) mang tính chất quyết định. Nước nào nắm được KH-CN thì đạt được ưu thế, chiếm lĩnh được lợi thế.

Cơ hội thì có nhiều, còn thời cơ thì chỉ có một và thời cơ là khoảnh khắc của lịch sử diễn ra rất ngắn, rất nhanh, có khi hàng trăm năm mới xuất hiện, nếu không phát hiện và chớp được thời cơ thì có thể mãi mãi thất bại. Đây chính là thời điểm nút để VN chuyển hóa từ lượng sang chất, tạo tích lũy và gia tốc cho 2 thập niên tới hoàn thành 2 mục tiêu 100 năm, trở thành quốc gia hùng cường.

TS Nguyễn Việt Hùng, Học viện Cán bộ TP.HCM

"Vì thế, chúng ta không gọi đây là cơ hội, mà phải gọi là thời cơ. Cơ hội thì có nhiều, còn thời cơ thì chỉ có một và thời cơ là khoảnh khắc của lịch sử diễn ra rất ngắn, rất nhanh, có khi hàng trăm năm mới xuất hiện, nếu không phát hiện và chớp được thời cơ thì có thể mãi mãi thất bại. Đây chính là thời điểm nút để VN chuyển hóa từ lượng sang chất, tạo tích lũy và gia tốc cho 2 thập niên tới hoàn thành 2 mục tiêu 100 năm, trở thành quốc gia hùng cường. Nếu bỏ lỡ thời cơ này, không đạt được mục tiêu đề ra thì VN sẽ vĩnh viễn tụt hậu", TS Nguyễn Việt Hùng chia sẻ thêm.

Đồng quan điểm, theo TSKH Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và quản lý TP.HCM, lời nhấn mạnh của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành T.Ư Đảng khóa XIV là phải kiên trì mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, thực chất và phản ánh một logic rất rõ ràng: VN đang ở giai đoạn quyết định. Nếu bỏ lỡ, sẽ không còn cơ hội thứ hai để trở thành nền kinh tế thịnh vượng. Đây là cơ hội duy nhất bởi vì VN có lực lượng dân số vàng. Lực lượng lao động dồi dào, tỷ lệ người trẻ cao là lợi thế cạnh tranh so với các nước đang già hóa như Nhật Bản, Hàn Quốc. Nhưng thời gian có dân số vàng cũng không kéo dài quá lâu. Tương tự, cửa sổ dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu chỉ mở trong thời gian ngắn. VN đang có vị thế địa chính trị thuận lợi hiếm có trong khi cạnh tranh khu vực ngày càng khốc liệt. Nếu không tận dụng, các nước khác sẽ vượt lên và khoảng cách sẽ ngày càng lớn.

Ông Trần Quang Thắng nhấn mạnh: Tăng trưởng cao là điều kiện để thoát bẫy thu nhập trung bình. Tăng trưởng cao nhưng phải bền vững và thực chất: tăng năng suất lao động, đổi mới công nghệ, phát triển công nghiệp nền tảng, xanh hóa nền kinh tế. Lịch sử phát triển cho thấy một quốc gia chỉ có 1 - 2 thời điểm để bứt phá; nếu bỏ lỡ, sẽ mất hàng thế hệ để quay lại. Đây là cơ hội duy nhất để kinh tế VN bứt tốc.

VN kiên định mục tiêu tăng trưởng cao, thực chất và bền vững. Trong ảnh: Câu lạc bộ Robotics - IoT Trường ĐH Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) - nơi truyền cảm hứng, thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo trong sinh viên

ẢNH: NHẬT THỊNH

Nền tảng khơi thông sức mạnh tổng lực

Đánh giá về khả năng chớp thời cơ bứt tốc, TS Nguyễn Việt Hùng cho rằng chúng ta đang hội tụ đầy đủ yếu tố để đạt được mục tiêu. Đầu tiên là Đảng tiên phong, theo kịp kỷ nguyên mới của nhân loại, tiên phong tri thức, trí tuệ, tiên phong về cả tư tưởng chính trị, cương lĩnh, đường lối, dự báo nắm bắt được thời cơ của thời cuộc, của nhân loại.

Yếu tố thứ hai là phát huy nội lực đại đoàn kết toàn dân tộc. Đảng và Bộ Chính trị đã nhấn mạnh coi trọng việc tập hợp lực lượng cả trong nước và nước ngoài về mặt tri thức, kinh nghiệm, trình độ quản trị…; từ đó hội tụ được đội ngũ nhân lực hùng hậu, mạnh mẽ, thúc đẩy nội lực vững mạnh.

Yếu tố cuối cùng là chớp thời cơ. Chúng ta đã nhận diện ra thời cơ "kim cương" chỉ đến một lần và duy nhất, đang rất quyết liệt thực hiện mục tiêu lớn của dân tộc. Nếu 3 yếu tố trụ cột này tiếp tục được thúc đẩy, phát huy bằng những cơ chế, chính sách cụ thể, rõ ràng thì không gì có thể cản bước VN tiến vào kỷ nguyên hùng cường.

Bên cạnh đó, TS Nguyễn Việt Hùng nhìn nhận: VN sở hữu rất nhiều lợi thế trong kỷ nguyên mới này. Chúng ta đã có sự chuẩn bị về thể chế, đó là 7 nghị quyết liên quan đến đổi mới sáng tạo, KH-CN, kinh tế tư nhân, năng lượng, an sinh xã hội và đột phá GD-ĐT. Trong đó, yếu tố được nhấn mạnh là phát huy toàn bộ các thành phần của nền kinh tế, thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế tư nhân cũng đồng nghĩa phát huy nội lực, lấy dân làm gốc. Dù thế giới có đổi thay thế nào thì VN vẫn kiên định phải độc lập tự chủ kinh tế, xây dựng mô hình tăng trưởng riêng. Đó là quan điểm đúng đắn và cũng có sẵn cơ sở.

TS Nguyễn Việt Hùng phân tích: Thế giới đang phát triển ngành nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp xanh, tuần hoàn. VN vốn đã có nền nông nghiệp truyền thống xanh, đa canh, thâm canh, phong phú, gốc rễ từ xưa đã là kinh tế tuần hoàn. Từ tiền đề đó, VN chỉ cần học hỏi và cập nhật thêm để hoàn thành mô hình nông nghiệp hiện đại.

Tăng trưởng kinh tế cao, thực chất phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân

ẢNH: TUẤN MINH

Hay với kinh tế biển, các quốc gia đang ồ ạt hướng biển, đưa logistics trở thành mạch máu của toàn thế giới. Trong trường hợp eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí hóa lỏng toàn cầu - chính thức đóng, nguồn dầu thế giới sẽ chuyển hướng ưu tiên về những nước có vị thế rất cao và tăng trưởng hàng đầu Bắc Á. VN vốn đã có sẵn lợi thế địa chính trị để phát triển hàng hải, nay lại đang dồn lực mở rộng, nâng cấp đồng loạt hạ tầng biển, đảo, có thêm ưu thế về logistics. Chúng ta có rất nhiều ưu thế để phát triển dịch vụ này. Ngoài ra, trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng căng thẳng, VN đang dần trở thành công xưởng của thế giới và còn nâng cấp là công xưởng của công nghệ cao, kinh tế số, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng như bán dẫn, đất hiếm…

TSKH Trần Quang Thắng cũng cho rằng "Bộ tứ trụ cột" Nghị quyết của Bộ Chính trị không chỉ là những văn bản định hướng mà còn tạo ra động lực tăng trưởng mới, giúp kinh tế VN tăng trưởng cao hơn và thực chất hơn theo những cơ chế rất cụ thể. Tăng trưởng cao và tăng trưởng thực chất đến từ động lực mới mà các cải cách thể chế tạo ra. Đơn cử, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy về kinh tế tư nhân, khi lần đầu tiên nhấn mạnh vai trò của doanh nhân trong quản trị đất nước. Điều này có thể mang lại những tác động sâu rộng đến sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Tư duy mới có thể tạo ra cú hích mạnh mẽ giúp khu vực này phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và đóng góp nhiều hơn vào nền kinh tế quốc gia. Chỉ khi doanh nghiệp mạnh lên kéo theo tăng đầu tư, tăng năng suất, tăng xuất khẩu.

Song song, chuyển đổi số giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả, tạo ngành mới. Trong khi đó, chuyển đổi xanh tạo thuận lợi thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chất lượng cao, giữ thị trường xuất khẩu. Khi VN hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh thì không chỉ thu hút mạnh dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước mà còn thúc đẩy các thành phần kinh tế tăng trưởng mạnh, góp phần đưa kinh tế VN tăng trưởng cao, thực chất và bền vững.

Niềm tin, hành động và khát vọng sẽ kiến tạo tương lai

Theo PGS-TSKH Võ Đại Lược, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế, chính trị thế giới, ngoài những thuận lợi, thời cơ, VN còn có không gian tăng trưởng rất lớn. Ví dụ, việc đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng sẽ tạo ra những đột phá và tác động trong dài hạn cho nền kinh tế. Đặc biệt, VN đã xác nhận điểm nghẽn lớn nhất thời gian qua cho sự bứt phá là thể chế. Với tư duy đổi mới, tích cực của Tổng Bí thư Tô Lâm thì VN đang có cơ hội thuận lợi lớn để cải cách mạnh mẽ thể chế. Khi chúng ta tháo bung được mọi rào cản, các thành phần kinh tế sẽ có cơ hội càng phát triển. Đây chính là dư địa quan trọng nhất để kinh tế đạt mức tăng trưởng cao trong nhiều năm.

Trong lịch sử, nhiều nước từ Nhật Bản đến Hàn Quốc, Singapore… khi người đứng đầu có quyết tâm thay đổi, nhất là thể chế không còn những rào cản, cơ chế xin - cho, đã tạo ra sự bứt phá rất mạnh mẽ cho các quốc gia này. Sau vài chục năm, họ đã trở thành các nước phát triển. Vì vậy, điều quan trọng là thực thi như thế nào để có thể xóa bỏ các rào cản trong kinh doanh đối với người dân, doanh nghiệp.

"Đổi mới, hiện đại hóa thể chế hay đẩy mạnh phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước… là tư duy rất quan trọng, có thể xem là huyết mạch, là nền tảng để kinh tế VN bứt phá. Điều đó tạo ra niềm tin, động lực cho người dân nói chung và doanh nghiệp nói riêng. Nhưng việc thực thi phải được bám sát, cụ thể. Chẳng hạn, đẩy mạnh hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số… thì cần phải có chính sách trọng dụng nhân tài. Khi đó không chỉ thu hút, phát huy được người tài trong nước mà còn thu hút thêm nhân tài từ nước ngoài đến VN", PGS-TSKH Võ Đại Lược chia sẻ thêm.

TSKH Trần Quang Thắng nhấn mạnh sự kiên định của lãnh đạo tạo ra các động lực lớn cho cả đất nước nói chung và nền kinh tế nói riêng. Đó là khát vọng dân tộc tạo tinh thần vươn lên, không chấp nhận tụt hậu. Niềm tin vào sự phát triển giúp thúc đẩy đầu tư, tiêu dùng, đổi mới sáng tạo. Niềm tin vào hành động thúc đẩy cải cách mạnh hơn, cạnh tranh lành mạnh hơn. Đồng thuận xã hội dẫn đến việc huy động tối đa nguồn lực cho mục tiêu chung. Khi 4 yếu tố này thật sự hội tụ, mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển bền vững, trở thành nước thu nhập cao không còn là khẩu hiệu, mà trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ của cả dân tộc.

Ông Trần Quang Thắng khẳng định: Tương lai được kiến tạo từ niềm tin, hành động và khát vọng. Với vị thế hiện tại, với nguồn lực đang chuyển hóa mạnh mẽ, VN hoàn toàn có thể và sẽ bước vào kỷ nguyên mới với tâm thế của một quốc gia phát triển, tự tin và đầy bản lĩnh.

Kiên định tăng trưởng 2 con số

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành T.Ư Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, thực chất. Vì vậy, các ban, bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp cần quán triệt sâu sắc 4 nguyên tắc cốt lõi: tăng trưởng thực chất; kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn; tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; tăng trưởng kinh tế cao phải đảm bảo phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.

Sự quyết tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp

Chúng ta đang có sự quyết tâm rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp, nhất là những doanh nhân đã tiến vào hàng ngũ ưu tú thế giới. Đảng có Nghị quyết, Chính phủ có quyết tâm, người dân có kỳ vọng, chúng ta chỉ còn cần xây dựng được những tập đoàn kinh tế mạnh được điều hành bởi những doanh nhân có tâm, có tầm, lớn kịp cùng kỷ nguyên mới của dân tộc. Đây là lúc cần nhất sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc để tạo nên những thương hiệu quốc gia. Cuộc chuyển mình trong kỷ nguyên mới giống như cơn "vượt cạn" của dân tộc, nên phải có quyết tâm rất cao để vượt qua những gian nan, thử thách.

TS Nguyễn Việt Hùng, Học viện Cán bộ TP.HCM

Nguồn:https://thanhnien.vn/thoi-co-lich-su-cua-kinh-te-viet-nam-185260330232357684.htm