Thúc đẩy công nghệ mới bằng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát

Hà Nội đang hoàn thiện cơ chế pháp lý nhằm tạo điều kiện cho các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới được thử nghiệm trong môi trường an toàn, minh bạch và có kiểm soát. Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đưa Luật Thủ đô năm 2026 vào cuộc sống.

Đại biểu trải nghiệm ứng dụng chuyển đổi số dùng chung 3 cấp trong các cơ quan Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội thành phố Hà Nội. Ảnh: Viết Thành

Xây dựng Nghị quyết về thử nghiệm có kiểm soát

Chính sách thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong Luật Thủ đô năm 2026 là bước đột phá nhằm tạo không gian đổi mới sáng tạo, cho phép áp dụng các công nghệ, mô hình kinh doanh mới mà tạm thời chưa bị ràng buộc bởi các quy định luật hiện hành. Hà Nội đang lấy ý kiến vào dự thảo Nghị quyết quy định về thử nghiệm có kiểm soát tại thành phố Hà Nội.

Theo đó, phạm vi điều chỉnh gồm: Thứ nhất, quy định tiêu chí, điều kiện lựa chọn và trình tự, thủ tục cho phép, điều chỉnh, chấm dứt, hoàn thành việc thử nghiệm có kiểm soát công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới và các mô hình khác. Thứ hai, quy định cơ chế hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; cơ chế bảo vệ người tham gia thử nghiệm; quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình thử nghiệm có kiểm soát. Thứ ba, quy định chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào phê duyệt, hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; việc sử dụng cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước, cơ sở hạ tầng, tài sản công để hỗ trợ thử nghiệm có kiểm soát. Thứ tư, quy định chính sách ưu tiên mua sắm, đầu tư từ nguồn ngân sách thành phố và hỗ trợ phát triển thị trường đối với dự án thử nghiệm có kiểm soát được đánh giá đạt hiệu quả.

Về điều kiện, tiêu chí để lựa chọn, dự thảo Nghị quyết xác định: Sản phẩm thử nghiệm có kiểm soát phải đáp ứng các điều kiện, tiêu chí về tính mới, tính đổi mới sáng tạo hoặc ứng dụng công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới; có khả năng đem lại lợi ích, giá trị gia tăng, thúc đẩy sự phát triển của công nghệ hoặc phương thức quản lý, cung cấp dịch vụ mới. Sản phẩm thử nghiệm có triển vọng mang lại giá trị cao về kinh tế - xã hội, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, cải thiện dịch vụ công hoặc nâng cao năng lực quản trị đô thị, môi trường, giao thông, giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội, chuyển đổi số hoặc phát triển thị trường...

Theo dự thảo, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội là cơ quan đầu mối tiếp nhận hồ sơ đăng ký thử nghiệm có kiểm soát trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Dự thảo Nghị quyết đang nhận được nhiều ý kiến đóng góp của nhân dân, cơ quan, đơn vị.

Khuyến khích phát triển mô hình kinh doanh mới

Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Thủ đô năm 2026, ngày 26-5, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội công bố chính sách thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh mới trên địa bàn. Theo đó, Hà Nội khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp có công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới, có tính đổi mới sáng tạo, chủ động nghiên cứu, đăng ký thử nghiệm có kiểm soát theo quy định.

Đồng thời, thành phố khuyến khích cộng đồng khoa học, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học, chuyên gia, nhà khoa học phối hợp đề xuất giải pháp, tư vấn chuyên môn, hỗ trợ đánh giá và kiểm soát rủi ro trong quá trình thử nghiệm.

Bên cạnh đó, thành phố ưu tiên các phương án có khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn của Thủ đô; có tiềm năng ứng dụng, thương mại hóa, đăng ký sở hữu trí tuệ, đưa vào sản xuất, kinh doanh hoặc nhân rộng sau thử nghiệm; bảo đảm yêu cầu về an toàn, bảo mật, kiểm soát rủi ro, bảo vệ người dùng và lợi ích công cộng.

Việc thử nghiệm có kiểm soát được thực hiện trong phạm vi, không gian, thời gian, đối tượng và điều kiện cụ thể do cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định; gắn với quy chế thử nghiệm riêng, cơ chế hướng dẫn, kiểm soát, báo cáo, đánh giá và xử lý rủi ro theo quy định.

Những nội dung trên cụ thể hóa Điều 9 Luật Thủ đô năm 2026 quy định thí điểm cơ chế, chính sách. Luật sư Nguyễn Trung Tiệp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, Hà Nội được giao quyền thí điểm cơ chế, chính sách khác luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được pháp luật quy định để áp dụng trong phạm vi Thủ đô và Vùng Thủ đô nhằm tạo không gian thể chế linh hoạt, thử nghiệm các mô hình quản trị và phát triển mới, không chỉ phục vụ xây dựng và phát triển Thủ đô mà qua đó, góp phần bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia. Luật quy định chặt chẽ về thẩm quyền và trách nhiệm của HĐND, UBND thành phố trong việc ban hành, tổ chức thực hiện thí điểm văn bản quy phạm pháp luật bao gồm cả trách nhiệm kiểm soát và giảm thiểu rủi ro, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thí điểm; trách nhiệm đánh giá kết quả, mức độ đạt được mục tiêu thí điểm để báo cáo, đề xuất cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản thi hành chính thức hoặc bãi bỏ văn bản thí điểm.

“Hà Nội đang tích cực triển khai xây dựng các nghị quyết để đưa Luật Thủ đô năm 2026 vào cuộc sống; chủ động tạo không gian pháp lý để những ý tưởng mới, công nghệ mới và mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo có cơ hội được kiểm chứng thực tiễn trước khi triển khai trên diện rộng”, luật sư Nguyễn Trung Tiệp bày tỏ.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/thuc-day-cong-nghe-moi-bang-co-che-thu-nghiem-co-kiem-soat-976049.html