Yapay Zeka - Bir müttefik mi, yoksa bir düşman mı?

Yayıncılık sürecinin her aşamasında yer alan yapay zekâ (AI), yazım, çeviri, düzenleme, baskı, dağıtım, telif hakkı değerlendirmesi, sesli kitaplar için yapay seslendirme oluşturma, okuyucu tercihlerini analiz etme vb. alanlarda faaliyet gösteriyor. Peki, bu teknoloji yayıncılık sektöründekiler için bir müttefik mi yoksa rakip mi olacak?

Değerli bir yardımcı

Thanh Nien gazetesine konuşan Yayıncılık, Baskı ve Dağıtım Dairesi Müdürü Nguyen Nguyen şunları söyledi: "Yapay zekanın Vietnam yayıncılık sektörü üzerindeki etkisi bugün çok yoğun, çünkü yapay zeka yaratıcı sürece çok derinden müdahale ediyor ve en belirgin şekilde yaratıcılar ile halk arasındaki ilişkiyi değiştiriyor. Bu nedenle, birçok kişi yapay zekanın yaratıcılığı gölgede bırakacağından ve bununla birlikte yaratıcı telif hakkı sorununun ortaya çıkacağından endişe duyuyor; oysa yayıncılık telif hakkı korumasına dayanarak gelişiyor ve faaliyet gösteriyor."

Yazar Thien Son'un eserleri

Fotoğraf: Röportaj yapılan kişi tarafından sağlanmıştır.

Yazar Thien Son

Ancak Vietnam yayıncılık sektörünün önde gelen isimleri de temelde yapay zekâ desteğinin her şeyden önce güçlü bir yardımcı olarak değerlendirilmesi gerektiğine inanıyor. Yapay zekâ, yaratımdan yönetime kadar oyunun kurallarını ve yöntemlerini değiştirerek, yayıncılık sürecini standartlaştırmaya ve optimize etmeye; verimliliği artırmaya, ham veri işleme aşamalarında zaman ve insan gücünden tasarruf etmeye; üretim maliyetlerini düşürmeye; yayıncıların işletme yöntemlerinde yenilik yapmalarına, vasat ürünleri ortadan kaldırmalarına ve kullanıcılara kişiselleştirilmiş deneyimler sunmalarına yardımcı oluyor… Kısacası, yayıncılık sektörünün tüm değer zincirini yeniden tanımlıyor.

Bu "tsunami"yi sakin bir şekilde kucaklayan çevirmen Luc Huong (gerçek adı Nguyen Xuan Minh), yapay zekanın olumlu yönlerini şöyle değerlendiriyor: "Chat GPT ve Gemini gibi büyük ölçekli dil modellerinin (LLM'ler) herhangi bir insan çevirmeninden daha geniş bir kelime dağarcığına sahip olduğu kabul edilmelidir. Daha önce kapsamlı araştırma gerektiren veya yalnızca ana dili konuşanlar tarafından anlaşılabilecek birçok deyim ve ifade, artık yapay zeka tarafından tek bir fare tıklamasıyla açıklanabilir ve örneklerle gösterilebilir. Yapay zeka ayrıca son derece karmaşık cümleleri basitleştirerek, anlamı kavrayabilmemiz için saniyeler içinde düzinelerce farklı çeviri seçeneği sunabilir. Çevirmenler bu yetenekleri etkili bir şekilde kullanırlarsa, çeviri süreci büyük ölçüde kolaylaşacaktır."

Tarihi romanlar konusunda uzmanlaşmış bir yazar olan Thien Son, geçmişte tarihi materyaller aramanın zahmetli sürecine kıyasla, bu sürecin artık yapay zeka tarafından önemli ölçüde kolaylaştırıldığını kabul ediyor (elbette, özellikle kurgusal olmayan kitaplar için dikkatli doğrulama hala gereklidir).

Hanoi üzerine çok sayıda kapsamlı araştırma kitabının yazarı olan araştırmacı Nguyen Truong Quy da şunları kaydetti: "Yapay zeka, bilgi sentezini geliştiren veya bu bilgi verilerine dayalı çözümler sunan bir görevi uygulamak için bir öğretim asistanı veya yardımcı olarak kullanılırsa, faydalı olur! Bilgi doğru bir şekilde aranır ve net bir kaynağa sahipse, araştırmacıların veya yazarların ihtiyaç duydukları şeyi bulmak için kütüphaneye gidip her kitabı tek tek incelemek veya binlerce sayfayı aramak için zaman harcamaları gerekmez. Yaratıcı yazarlık alanı için uygulanabilirlik, yapay zekanın birçok farklı şekilde durumlar, olasılıklar ve senaryolar yaratabilmesidir..."

Kötü huylu döngüler

Ancak, yapay zekâ kötüye kullanılırsa, ayrım gözetmeksizin ve doğrulama yapılmadan kullanılırsa, özellikle Vietnam'da, özellikle e-kitap ve sesli kitap çağında, telif hakkı sorunları başta olmak üzere yayıncılık sektörüne ciddi zararlar verebilecek iki ucu keskin bir kılıç haline gelir. Yapay zekânın hızlı gelişimi, özellikle yaratıcılar ve genel olarak yayıncılar için birçok etik zorluk da ortaya çıkarıyor; seri üretim veya türev ürünler potansiyeli, telif hakkı sorunlarını bir şakaya dönüştürme, yazarların ve okuyucuların güvenini zedeleme ve nihayetinde yaratıcı kimliği baltalama, okuma kültürünü tehdit etme ve yayıncılık sektöründeki işgücü ekosistemini bozma gibi endişeleri artırıyor…

Yazar ve araştırmacı Nguyen Truong Quy'nin bir çalışması.

Yazar ve araştırmacı Nguyen Truong Quy

Yapay zekâ, büyük veri biçimindeki "hazır gıdaya" tamamen bağımlı kaldığı sürece, yaratıcılar ve araştırmacılar için %100 güvenilir olmayacaktır. Araştırmacı Nguyen Truong Quy, "Şu anda yapay zekâya karşı çok temkinliyim çünkü bu tür yazılımlar henüz doğru bilgileri filtreleyemiyor ve genellikle temelsiz 'anlamlı yorumlar' gibi ek yanlış bilgiler sağlıyor" dedi. "Dezavantajı, bu zorlu yolda bilgi edinme motivasyonumuzu bastırmasıdır. Şimdi, sonucu bulduğumuzda, beynimizin tatmin olma ve bu bilgiyi bulmaya yol açan yolları hızla unutma olasılığı çok yüksek..." diye ekledi.

Yazar Thien Son, yaratıcılığın eşsiz değerine olan inancını şöyle sürdürüyor: "Şu anda yapay zeka, otantik edebiyatı tehdit edemez. Araştırma materyallerine yardımcı olabilir ve durumlara ilişkin tavsiyelerde bulunabilir. Ancak bunlar yalnızca evrensel düzeydedir; bir eserin değeri evrenselliğinde değil, eşsizliğinde yatar."

Çevirmen: Luc Huong

Çevirmen Luc Huong şunları söyledi: "Üç yıl sonra, yapay zeka modelleri hızla gelişmiş olsa da, edebi eserlerin çevirisinin insan eliyle yapılması gerektiğine inanıyorum. Yazar, çevirmen ve okuyucu arasındaki duygusal bağ, yapay zeka çevirisinin şu an için başaramayacağı bir şeydir. Dahası, yapay zekanın doğruluk, kontrolsüz eklemeler ve tutarlılık konusunda hala birçok eksikliği var..."

Çevirmen Luc Huong endişesini şu sözlerle dile getirdi: "Yapay zeka çok güçlü bir araç, yorulmak bilmeyen bir araştırma asistanı, bilgi arama ve sentezleme aracı. Doğru kullanıldığında, zamanı önemli ölçüde kısaltabilir ve çok fazla insan gücünden tasarruf edebiliriz. Ancak, sağlam bir bilgi temeli ve eleştirel düşünme becerileri olmadan, ona kapılmak kolaydır ve bu da 'yapay zeka yapay zekayı arıyor, yapay zeka yapay zekayı değerlendiriyor' şeklinde kısır bir döngüye yol açarak yayıncılık sektörünü yavaş yavaş rayından çıkarır..."

Kaynak: https://thanhnien.vn/ai-tro-thu-hay-doi-thu-185251010230536528.htm