Balıkçı köyü balık pazarı

Sahil köyündeki bir balık pazarı. Fotoğraf: Pham Toan

Balıkçı pazarı

Kıyı balık pazarları genellikle kısa bir süre için açık kalır. Balıkçı köyü pazarları genellikle hareketli ve canlıdır, ancak kısa ömürlüdür. Belki de bu yüzden, aşk hakkında yazılan halk şarkılarında, balık pazarı ortamı ve taze ürün seçimi, gençlerin kısa gençlik dönemlerindeki "seçicilikleri" için ilginç metaforlar haline gelir.

"Pazar kalabalıkken, kırmızı levreğin tatsız olduğundan şikayet edersin/ Pazar bittiğinde, gümüş karidesin lezzetli olduğunu översin/ Pazar kalabalıkken, kırmızı levreğin tatsız olduğundan şikayet edersin/ Pazar bittiğinde, gümüş karides almak zorunda kalırsın/ Pazar kalabalıkken, yılan balığının tatsız olduğundan şikayet edersin/ Pazar bittiğinde, yayın balığı alırsın."

Bu halk şarkısının birçok varyasyonu vardır, ancak hepsi "hareketli pazar" ve "ıssız pazar" arasındaki zıtlık üzerine kuruludur. Belki de bu, gençliğin ve hayatın geçici doğasını tasvir etmek ve böylece en iyi seçenekleri gözden kaçırmaya yol açan öznel ve tereddütlü tutumu eleştirmek içindir. Çünkü "pazar" aynı zamanda "hayat"tır; pazara gitmek, hayata atılmak gibi, alıcı ve satıcı arasında uyumlu bir ilişki kurmak için açık fikirli ancak hoşgörülü bir tutum, anlayışlı ve hoşgörülü bir şekilde akıllıca seçim yapmayı gerektirir.

Kırsal bir balıkçı köyünden bir manzara. Fotoğraf: Nguyen Dien Ngoc

Huzurlu ve rahat bir mekan.

Halk şarkılarının belirsiz ve çok yönlü doğasının aksine, kıyı balıkçı köyleri ve balıkçı pazarları, kırsal bir bölgenin refahının ve huzurunun bir ölçüsü olarak, ortaçağ şiirine gerçekçi bir ortam olarak girmiştir.

Kral Tran Anh Tong, Champa'ya karşı yürüttüğü seferden dönerken şafak vakti Phuc Thanh haliçinde (günümüzdeki Ninh Binh ) durmuş ve kıyı balıkçı köyünün huzurlu ve şiirsel manzarasını "Champa'ya karşı seferden dönüş, gemiyi Phuc Thanh haliçine demirleme" adlı şiirinde resmetmiştir.

Şiir, sakin ama şiirsel bir balıkçı köyünü betimleyerek, savaştan dönen bir askerin derin düşüncelerini çağrıştırıyor. Savaşın yıkımını yeni yaşamış olan asker, dalgaların kıyısındaki bu huzurlu balıkçı köyü manzarası karşısında yüreğini ısıtıyor ve çatışmanın görüntülerini geçici olarak unutuyor.

“İşlemeli kayık eve dönüyor, tahta takunyaları birbirine bağlanmış / Ağır sabah çiğleri sazdan çatıyı ıslatıyor / Ay, çam ağaçlarıyla kaplı dağ köyünün üzerinden yeni doğuyor / Balıkçı köyünün kırmızı çiçekleri solmuş / Sayısız bayrak dalgalanıyor, deniz ışıl ışıl parlıyor / Beş nöbet süren trompet ve davul sesleri, göksel saray iniyor / Pencereden, kalp aniden nehir ve denizle ısınıyor / Perde artık çiçeklerin hayaline yapışmıyor” (Çeviri: Pham Tu Chau).

Önceki şiirde balıkçı köyü ortamı birçok şiirsel imgeyle tasvir edilirken, Nguyen Trai "Bao Kinh Canh Gioi" - 43. şiirde, yaz gününde kırsal yaşamın canlı atmosferini yaratmak için balık pazarının seslerini cırcır böceklerinin vızıltısıyla harmanlayarak yeniden canlandırıyor.

"Balıkçı köyünün hareketli balık pazarı / Alacakaranlıkta cırcır böceklerinin cıvıltısı / Belki de Ngu lavtası tek bir nota çalıyor / İnsanlar her yönde refah içinde yaşıyor."

Ortaçağ şiiri çoğu zaman anlatmaktan çok ima eder; bu nedenle Nguyen Trai, sadece ters çevirme yöntemini kullanarak ve balıkçı köyünün balık pazarının "hareketli" seslerini vurgulayarak, alıcıların ve satıcıların mal alışverişi yaptığı ve pazarlık ettiği, huzurlu kırsalı hareketlendiren iskele ve teknelerdeki canlı atmosferi hayata geçirdi.

Nguyen Trai, Ming istilacılarına karşı direniş sırasında yirmi yıl boyunca zorluk ve acı çekmiş, yabancı istilası karşısında halkın çektiği büyük acı ve ıstıraba tanık olmuştu. Bu nedenle, öğleden sonra balıkçı köyü pazarının hareketli sesleri, basit olsa da, onda derin bir duygu uyandırıyordu; çünkü bu barış, çok fazla kan dökülmesi pahasına elde edilmişti. Kırsal pazarın canlı sesleri ayrıca onda, İmparator Shun'un lavtasına sahip olup "Güney Rüzgarı" şarkısını çalma, elverişli hava ve bol hasat için dua etme hayalini de uyandırıyordu.

Dalgaların kıyısında hareketli bir pazar yeri. Fotoğraf: Pham Toan

"Akşamları yavaş yavaş kaybolan uzak köy pazarının sesleri nereye gidiyor?"

Nguyen Trai'nin yerel dilde yazdığı şiirlerden oluşan "Quốc âm thi tập" adlı eserindeki öğleden sonraki pazarın sade ama sıcak sesleri, Yeni Şiir akımı sırasında Huy Can'ın "Tràng giang" adlı şiirindeki dokunaklı özlemine dönüşmüş olabilir: "Öğleden sonra kapanan uzak köy pazarının sesi nerede?"

Yeni Şiir akımından bahsederken, Quang Ngai kıyısındaki bir balıkçı köyünün nesiller boyu okuyucuların kalplerine derinden kazınmış görüntüsünü göz ardı edemeyiz: "Ertesi gün, iskelede bir telaş vardı / Bütün köy, teknelerin dönüşünü karşılamak için koşuşturuyordu" (Te Hanh'ın Vatan adlı eserinden bir alıntı).

Yeni Şiir akımındaki kırsal şiir "şiir okulu" içinde Nguyen Binh, Anh Tho ve Doan Van Cu, Kuzey Vietnam'ın kırsal manzaralarına derinden kök salmış imgeleri ve şiirsel üslupları nedeniyle ayrı bir dal olarak öne çıktılar. Sadece Te Hanh, Orta Vietnam'daki kıyı köylerini denizin zengin lezzetleriyle betimleyerek "kendi dünyasında var oldu".

Te Hanh'ın şiirleri sade ama okuyucuyu her zaman derinden etkileyen, sesleri, imgeleri ve memleketinin kokularıyla dolu. Sadece denizi endişeyle bekleyenler balıkçılık mesleğinin zorluğunu gerçekten anlayabilir: "Acı terle damlayan bir alın / Soğuk, karanlık derinliklere gömülmüş sayısız hayat" (Denizden Önce, Vu Quan Phuong). Okyanusun bu zorlu fethinde, balıkçılar Te Hanh tarafından Odysseus heykelleri kadar güçlü bir şekilde "şekillendirilmiştir": "Güneşten bronzlaşmış tenli balıkçılar / Bütün bedenleri uzak diyarların kokusunu yayıyor."

Orta Vietnam'daki o kıyı balıkçı köyleri, Te Hanh'ın ruhunda canlı bir şekilde yer etmekle kalmıyor, aynı zamanda Amerikan savaşına karşı direniş sırasında şair Thu Bon'un anılarında da yeniden canlanıyor: “Gümüş ışıkla parıldayan balık yükleri taşıyarak / Ayakların hızla koşuyor / Sakin kıyıda yüksek sesle şarkı söylüyorsun / Gelgit yükseliyor, balıkçı teknelerini hareketlendiriyor / Gittiğin gün, geri döneceğime söz vermiştim / Denizin tuzu sonsuza dek tuzlu kalır, sevgilim / Beni hatırla, dalgaları hareketlendiren tekneyi hatırla / Ufukta küçük, narin bir yelken” (Thu Bon'un "Çrao Kuşunun Şarkısı" adlı destansı şiirinden bir alıntı).

Görkemli, güneşle yıkanmış Orta Yaylalar fonunda geçmesine rağmen, Thu Bồn'un destansı şiiri "Çrao Kuşunun Şarkısı", nostaljinin sınırsız alanı aracılığıyla ülkenin boyutunu genişletir. Amerikan hapishane hücresinde zincirlenmiş askerin rüyasında, karides ve balıklarla dolu kıyı vatanının görüntüsü ve "deniz dalgaları gibi bir ruha" sahip bir kızın tutkulu aşkı vardır.

Eski ve modern Vietnam şiirlerindeki balıkçı köyü pazarının imgesine baktığımızda, balıkçı köyü ortamının sadece Vietnam ruhunu şekillendiren tanıdık bir arka plan olmadığını görüyoruz. Bu mekânın içinde, insanların barışçıl ve müreffeh bir yaşam için duydukları sayısız düşünce ve özlem, doğayı fethetme yönündeki kahramanca ve romantik arzuyla iç içe geçmiştir.

Kentleşmenin kasırgası içinde, "balıkçı köyü balık pazarı"nın seslerinin yankılanmaya devam etmesini, ulusun yaşamına bir temel oluşturmasını, köklerini hatırlatmasını umuyoruz: "Deniz bize bir annenin kalbi gibi balık verir / Hayatlarımızı en başından besler" (Huy Can).

Kaynak