Dağların ve ormanların anılarını uyandırın.

Bay Tran Van Khi ve kızı Tran Lan Anh, ahşap ve brokar kullanarak Sa Pa yaylalarının eşsiz kimliğini yansıtan heykeller yarattılar. Her bir oyma, her bir brokar parçası, sadece bir yaratım değil, aynı zamanda bu yerin insanlarının ve kültürünün hikayesini anlatmanın bir yoludur.

Sonbaharın son günlerinde Sa Pa'da sabah sisi alçaklarda asılı kalır ve hafif bir çiseleme yolları kaplar. Sis arasından, oyma seslerinin ritmik tınısı, tahta ve nemli toprak kokusuyla karışır. Bahçenin bir köşesinde, saçları grileşmiş yaşlı bir adam, eski bir tahtaya, nazik ve derin bakışlı bir Hmong kızının yüzünü özenle oymaktadır.

30 yılı aşkın bir süreyi heykel sanatına adayan Bay Tran Van Khi (Sa Pa mahallesi), artık kaç eser oyduğunu hatırlayamıyor. Ancak asla unutmadığı bir şey var: cansız tahta bloklarını ellerinin altında "uyanmış" parçalara dönüştürmenin verdiği heyecan verici duygu.

Tutkusu ona oldukça doğal bir şekilde geldi. Gençliğinde, ormanda orkide ararken sık sık derede yüzen ağaç köklerine ve odun parçalarına rastlardı… Nedense, onun gözünde bunların hepsi şekil ve hayata sahipti. Onları toplar, yontar ve bir araya getirirdi. Yavaş yavaş, keskisinin sesiyle birlikte, yüzler, figürler, bitkiler, çiçekler ve hayvanlar ortaya çıkardı.

"Yaratırken asla önceden eskiz yapmam; ahşabın beni yönlendirmesine izin veririm," diye itiraf etti. Eserlerine rustik, doğal bir hava katan ve Kuzeybatı yaylalarının eşsiz karakterini yansıtan da bu 'kendiliğindenlik'tir.

"Ahşabın da bir ruhu vardır; onu nereye oyarsanız yontun, ne söylemek istediğini anlamanız gerekir. Her bir ahşap blok, sizin dinlemenizi ve anlatmanızı bekleyen bir hikâyedir," diye itiraf etti Bay Khi.

Bay Khi'nin özellikle selvi ağacına karşı özel bir düşkünlüğü var; bu ağaç türü bir zamanlar dağlık bölgelerde yaşayan insanların hayatlarıyla yakından ilişkiliydi. Bir zamanlar çatı ve mutfak duvarlarında kullanılan eski selvi tahtaları, daha sonra oluklu sac çatılar ve tuğla duvarlar için yer açmak üzere sökülmüştü. Bay Khi bu tahtaları arayıp buluyor, çatlakları ve isli yanık izlerini bile olduğu gibi bırakarak dikkatlice temizliyor. Ona göre bunlar atılmış ağaç parçaları değil, "dağlardan ve ormanlardan gelen anıların parçaları" ve onun ellerinde, Kuzeybatı Vietnam halkının ve kültürünün nefesiyle dolu, yeni bir biçimde "hayata geçiyorlar".

Gösterişli süslemelerden uzak durarak, zamanın doğal dokusunu koruyor ve çatlakların anıların "kırışıklıkları" haline gelmesine izin veriyor. Bu nedenle her parça hem eski hem de sıcak olup, dağ yaşamının özünü yansıtıyor. Bay Khi, "Ahşap eski ama ruhu değil. Bir zamanlar insanlarla birlikte yaşadı, güneşe, rüzgara, mutfak dumanına dayandı ve evdeki kahkahaları duydu. Üzerine oyma yaparken, bu toprağın hikayesini anlatıyorum," diye açıklıyor.

Bay Khi, 30 yılı aşkın süredir sessizce ahşapla iç içe yaşıyor. Mesleğini şöhret için ya da ticari kazanç için yapmıyor. Ona göre, heykelcilik doğayla "iletişim kurmanın" bir yolu, marangozun nesiller boyu birlikte yaşamış olan tahtalar aracılığıyla dağlık bölgelerin kültürünü anlatmasının bir yolu.

Babasının oyma sesleriyle çevrili bir ortamda büyüyen Tran Lan Anh, ahşaba özel bir sevgi geliştirdi. Sık sık sessizce babasının yanında oturur, ellerinin altında şekillerin yavaş yavaş oluşmasını izler ve her bir ahşap tanesinin içinde gizli olan yaşamı hissederdi. Çocukluğundan beri, babasının eski bir tahta parçası üzerinde özenle çalıştığını her gördüğünde, bunun hem tanıdık hem de kutsal bir şey olduğunu hissettiğini söyledi.

Babası gibi Lan Anh da her zaman ahşapta bir ruh görüyordu. Ancak, ne kadar çok çalışırsa, baba ve kızın basit ahşap eserlerinin hâlâ belirli bir renkten yoksun olduğunu, bitmemiş bir tablo gibi olduğunu o kadar çok hissediyordu. Geleneksel tekstil ürünlerine duydukları ortak sevgiyle Lan Anh ve babası, farklı etnik grupların desenlerini sık sık araştırıyorlardı; dağların ve ormanların ruhunu yansıtan, rustik ama hayat dolu kumaşlar. Ve sonra, bir seyahat sırasında, Bay Khi aniden şöyle dedi: "Keşke bu renkler ahşaba karışabilseydi..." – hem baba hem de kız için yeni bir yön açan basit bir fikir.

Lan Anh, çocukluk anılarında babasının kendisi ve kız kardeşi için küçük tahta bebekler oyduğunu hatırladı. O zamanlar bu oyuncaklar, hiçbir kıyafet olmadan sadece çıplak tahta parçalarıydı. Bu anıdan yola çıkarak aklına birden bir fikir geldi: tahtayı brokarla giydirmek – rustik cazibesini korurken geleneksel kültürün güzelliğini de ön plana çıkarmak.

O günden itibaren, dağlık bölgelerdeki pazarlarda yaptığı seyahatler sırasında Lan Anh, yerel halktan kumaş parçaları ister ve bunları babasının oyduğu ahşap bloklarla titizlikle birleştirirdi. Her dikiş, ahşaba tutturulan her kumaş parçası, renklerin baskın olmaması, aksine ahşabın doğal dokusuyla bütünleşmesi için özenle düşünülürdü.

Ardından ilk eserler ortaya çıktı. Brokar parçaları ahşabı sardı ve her şey daha da aydınlandı. Brokarın renkleri, ahşabın rustik cazibesiyle harmanlanarak hem tanıdık hem de yeni bir his yarattı. Lan Anh, bu kombinasyonun doğal rustik niteliği bozabileceğinden zaman zaman endişelendiğini, ancak her bir tahtaya elini koyup brokar liflerinin sıcaklığını hissettiğinde, ahşap ve brokarın birlikte olmaya mahkum olduğunu anladığını söyledi.

Ve böylece, yeni sanat eserleri birbiri ardına yaratıldı. Her detay, her renk, baba ve kızın bu toprağa duyduğu sevgi ve saygıyla yoğrulmuştu. Eski çam tahtaları şimdi farklı bir biçimde hikayelerini anlatmaya devam ediyor.

Lan Anh sözlerine şöyle devam etti: “Braked kumaşın renklerinin ahşap dokusuyla kaynaşmasını görmek beni sevinç ve gururla dolduruyor. Bu yenilik gösterişli değil, aksine sıcak ve samimi, tıpkı babamın yıllarca özenle çalıştığı gibi. Şimdi, onun mirasını devam ettirirken, tek istediğim bu eski ahşap parçalarının ‘yaşamaya’ ve yeni hikayeler anlatmaya devam etmesi.”

Sessiz mekânda, Bay Khi'nin oyma ve bıçak sesleri, dağların ve ormanların tanıdık ritmi gibi, sürekli yankılanmaya devam ediyordu. Başka bir köşede ise kızı, elleri becerikli ve gözleri dikkatle odaklanmış bir şekilde, küçük kumaş parçalarını bir tahta bloğuna titizlikle tutturuyordu.

Şimdi onların eserleri sadece ahşap resimler değil, görünüşte sessiz malzemelerin bir araya gelip yankılanmasıyla oluşan bir "uyum". Onlarda sadece sanatın güzelliğini değil, aynı zamanda vatanlarına ve dağlık bölgelerin insanlarına duydukları derin sevgiyi de hissediyoruz.

Kaynak: https://baolaocai.vn/danh-thuc-ky-uc-cua-nui-rung-post885720.html