Çatışmanın tırmanmasını önleme çabaları

Suudi Arabistan'ın Riyad kentinde 11 Kasım'da Arap ve Müslüman ülkelerinin olağanüstü bir zirvesi gerçekleşti. (Kaynak: AFP)

11 Kasım'da Suudi Arabistan'ın Riyad kentinde Arap ve Müslüman ülkelerinin olağanüstü bir zirvesi gerçekleşti. Özellikle Gazze Şeridi'nde İsrail-Filistin çatışmasının ciddi bir şekilde tırmandığı bir dönemde düzenlenen zirve, İsrail'in Gazze'deki askeri eylemlerini kınamak, Filistin haklarını korumak ve çatışmaya kalıcı bir çözüm bulmak da dahil olmak üzere acil bölgesel sorunları ele almaya odaklandı.

Suudi Arabistan, İran ve Türkiye gibi etkili bölgesel ülkelerin katılımı, konferanstaki görüşmelerde önemli bir rol oynadı. Ev sahibi ülke Suudi Arabistan, Filistin haklarının korunmasında birlik çağrısında bulundu ve insani yardım sözü verdi.

Bu arada İran, İsrail'in eylemlerini en sert şekilde kınayan ve Filistin'le dayanışma çağrısında bulunan ülkelerden biriydi. Türkiye ise uluslararası önlemleri destekledi ve Birleşmiş Milletler (BM) gibi küresel kuruluşlardan müdahale çağrısında bulundu.

Konferansta, Tel Aviv'in büyük ölçekli saldırılar için meşru müdafaa bahanesini kullanması eleştirildi ve oybirliğiyle İsrail'in BM üyeliğinin "dondurulması" için uluslararası destek çağrısında bulunuldu.

Konferans, Filistin'in 1967 öncesi sınırlara dayalı olarak Batı Şeria, Gazze Şeridi ve Doğu Kudüs'ü kapsayan bağımsız bir devlet kurma çabalarına verdiği desteği yineledi. Filistin hakları konferansta önemli bir konu olmaya devam etti; birçok ülke, çatışmanın ancak İsrail Filistin haklarına saygı gösterdiğinde sona erebileceğini savundu ve daha güçlü bir BM müdahalesi umarak, Filistin halkını korumak ve Gazze Şeridi'ne insani yardım erişim yollarını açmak için bir karar alınmasını istedi.

Konferans, ortak bildirisinde İsrail'e silah ambargosu uygulanması için uluslararası desteğe çağrıda bulunarak, bunun "işleri yoluna koymak için bir adım olacağını" vurguladı. Bildiride ayrıca, Gazze Şeridi'nde bir yıldan fazla süren ve Lübnan'a yayılan, Irak, Suriye ve İran'ın egemenliğinin ihlal edildiği iddia edilen çatışmaların, uluslararası toplumdan kararlı bir adım atılmadığı takdirde tırmanma ve genişleme risklerine karşı da uyarıda bulunuldu.

Konferansta birçok ortak nokta bulunmasına rağmen, görüş ayrılıkları da ortaya çıktı. Cezayir ve Lübnan da dahil olmak üzere bazı ülkeler, Tel Aviv'e baskı uygulamak için İsrail'e karşı ekonomik yaptırımları destekledi. Buna karşılık, İsrail ile ilişkilerini normalleştiren BAE ve Bahreyn, sert yaptırımlara karşı çıktı; zira bu yaptırımların gerilimi tırmandırabileceğinden ve bölgesel ekonomik ve güvenlik ilişkilerini olumsuz etkileyebileceğinden endişe duyuyorlardı. Bu ülkeler, sert önlemler savunmak yerine, diyalog ve diplomasi yoluyla barışçıl müzakerelerle bir çözüm çağrısında bulundular.

Nihai bir çözüme ulaşılamamış olsa da, Konferans birçok ülkenin Filistinlileri destekleme ve kalıcı çözümler arama iradesini ve kararlılığını açıkça ortaya koymuştur. Bununla birlikte, ülkeler aynı zamanda İsrail-Filistin sorununa ve tüm Orta Doğu bölgesine sürdürülebilir bir barışçıl çözüm bulmak için ulusal çıkarlar ile bölgesel dayanışma arasında denge kurma zorluğunu da eş zamanlı olarak ele almak zorunda kalmışlardır.

Kaynak: https://baoquocte.vn/hoi-nghi-thuong-dinh-bat-thuong-cac-nuoc-arab-va-hoi-giao-no-luc-ngan-xung-dot-lan-rong-293724.html