Phung Van Khai - 25. Saatin Adamı

Yazar Phùng Văn Khai, beni hayrete düşüren çok az sayıdaki edebiyatçıdan biri. Gerçekten de, hayretin düzeyi her zaman evrensel olarak kabul edilen boyutu aştığı için başka bir kelime bulmak zor. Ve Khai'nin kendisi, Phùng Văn Khai'nin özünü tam olarak yakalamak için, ne kadar uğraşırsam uğraşayım, yalnızca tek bir anahtar bulabildiğim "kavramlar" yarattı. Birçok "evi" açan tek bir anahtar.

Phùng Văn Khai (PVK) kimdir? Hemen söyle bana.

Şu an için fazla bir şey söyleyemem, sadece bildiğim kişisel detayları aktarabilirim: Özel hayatı - 1973 doğumlu, erken yaşta evlenmiş, ellili yaşlarında dede olmuş. Görevi: Yarbay, Ordu Edebiyat ve Sanat dergisinin Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı. Hızlıca söyleyebileceğim bu kadar.

Peki ya edebi portreler? Genellikle birkaç ayda bir ya da altı ayda bir, Khai'nin yeni bir kitap yayınladığı veya yayınlamak üzere olduğu haberini alıyorum. Khai ile görüşmek bir Rubik Küpü kompleksi gibi. Kim hediyeleri sevmez ki? Khai'ye gelmek bir hediye almak anlamına geliyor - yeni bir kitap. Bilgili ve hevesli okuyucular olarak, kitapları dolaşıma giren bir hediye olarak görüyorum. İyi bir şey okursam, onu çocuklarım için saklıyorum ve başkalarına tavsiye ediyorum - babamın Cao Bang soyundan gelen cömert ve eli açık ruhun ve annemin Hai Phong'dan gelen sanata olan dürüst ve kararlı bağlılığının bir dalı olarak, alışılmadık bir şey yaptım: PVK'nın romanlarını tanınmış kişilerime dağıttım.

PVK, hayranlığıyla uzun zamandır sakladığım şaşkınlığımı alt üst etti. Yazar Hoang Quoc Hai'nin sadece bir öğrencisi olduğunu kabul etse de, yayınladığı kitapların muazzam hacmi, PVK'nın gerçek bir öğrenci değil, çağdaş Vietnam edebiyatının parlak bir tarihsel romancısı olduğuna inanmama yol açtı. O, hiçbir sigorta şirketinin güvence sağlayamayacağı tehlikeli bir yola çıkan cesur bir savaşçı; tek güvencesi vatanseverliği ve cesareti. Yalanların gerçeklerden daha ağır bastığı, yaygın materyalizmin hüküm sürdüğü bir çağda, "tarih"i derinlemesine anlayan bir yazar nadirdir; ancak kendisini tarihsel materyalleri araştırmak ve derlemek için adayan ve daha önce kimsenin yapmadığı eserler yaratan biri, gerçekten nadir ve rakipsiz bir figürdür, hatta belki de şu anki şampiyondur.

Kitaplarımın çok ağır olması ve arkadaşlarıma hediye verme konusundaki düşünceliğim nedeniyle, Hai Phong'a geri dönebilmek için yeterli alana sahip bir 7 kişilik araba kiralamak zorunda kaldım. 2021 baharında PVK'nın Ngo Vuong adlı romanını Hai Phong Parti Sekreteri Le Van Thanh ve Şehir Başkanı Nguyen Van Tung'a bizzat teslim etme şansına sahip oldum ve ikisi de bunu takdir etti.

Hanoi Kültür Üniversitesi Nguyen Du Yaratıcı Yazarlık Okulu'nun 6. dönem mezunlarından seçkin bir öğrenci olan PVK, 1998 yılında okula girdi ve Vietnam Gazeteciler Birliği üyesi olduktan sonra, üretken bir yazar ve film yapımcısı olmasına rağmen, "gazetecilik öğütücüsünün" etkisine asla yenik düşmedi. Bugün hala 70'ler kuşağının önde gelen edebiyatçılarından biri olarak kabul ediliyor. Keskin gözlemci ve ayrıntılar konusunda seçici, hassas, duygusal ve kendi içinde şiirsel bir nitelik geliştiriyor. Şiir, önemsiz veya gerçeklikten kopuk değildir. Aksine, şiir bir gerçekliktir – bir sanattır. PVK bir şairdir.

PVK'nın tarihsel romanlar ve bir dizi parlak yazı aracılığıyla elde ettiği başarıları ve ayırt edici özelliklerini anıp, ardından Khai'nin bir şair olduğunu iddia etmenin ne anlamı var? Sahtekarların ve dolandırıcıların utanmazca kendilerini ilan edip açık ve utanmazca övgüler sunduğu bu "içsel kaos" çağında şair olmak daha mı prestijli?

Evet, doğru, çünkü şiir dilin can damarı ve zekasıdır, her ulusun kültürünün aynasıdır. Şairler, eski çağlardan beri düşünür, konuşmacı, hatta peygamber ve tahminci olarak saygı görmüşlerdir. Tarzların kaotik karışımına rağmen, seçici okuyucular gerçek bir şair ile sadece şiir arasında, şiirin özü arasında hala ayrım yapabilirler. PVK, 2014 yılında Dong Thap gezisinden sonra yazdığınız "Sen" adlı şiir koleksiyonunuzu okuduğumda sizi bir şair olarak tanıdım. Yazılarınız çeşitli çünkü zengin bir yaşam deneyimine ve bolca fikre sahipsiniz. Çok fazla, çok güçlü ve çok ilginç yazıyorsunuz çünkü bir şairin ruhuyla harika bir hayat yaşıyorsunuz. Sosyal birisiniz, birçok arkadaşınız var, işlerinizi yönetiyorsunuz, derslere katılıyorsunuz, toplantılara katılıyorsunuz—sürekli bir sosyal etkinlik akışı—peki bu kadar sürekli bir enerjiyle yazmaya ne zaman vakit buluyorsunuz?

Şiirsel doğasıyla Khai, işine olan hassasiyeti ve bağlılığıyla romantiktir; yani, bencilce olmayan ve tüm kalbiyle sadece güzelliği düşünür. Khai, savaşlardan hemen önce ve sonra doğayı anlatan şiirler yazar; özlü, kafiyeli şiirleri romanlarının bölümlerinin başında yer alır. Khai, maceracı ruhu ve şiirsel bir yaşam sürme yeteneği sayesinde iyi yazar. Bu, Khai'nin "Elli Yaşını Karşılayan Hasat Mevsimi , Cennetin Emrini Anlamak" adlı eserini ortaya çıkarmasına olanak tanıyan altın anahtardır.

PVK'nın (Khai) yazmaya nasıl zaman ayırdığı sorusunun cevabını bulmak için, 2007 yılının sonunda Uluslararası Konferans Merkezi, Le Hong Phong Caddesi 11 numarada düzenlenen Vietnam Yazarlar Birliği'ne üye olmamızın yıldönümünden başladım. Aynı zamanda üye olduktan ve ülkenin en prestijli meslek birliğinin 15 yıllık üyesi olduktan sonra, kendimi Khai'nin tamamen gerisinde buldum. Genç, enerjik ve en yaratıcı olduğum zamanlarda bile, Khai'nin yazma yeteneğine yetişemiyordum. "Az çoktur" diyen herkes haksızlık ediyor. Büyük bir yazar, büyük bir şahsiyet, az sayıda kitap, az sayıda sayfa ve az sayıda kişisel yayına sahip olamaz. Ben edebiyat dünyasına Eylül 1995'te girdim, Khai ise 1993'ten beri, yani 20 yaşındayken şiir yazıyordu. Fransa'dan V. Hugo gibi büyük bir edebiyatçıyla aynı seviyede, hatırı sayılır bir şair. W. Shakespeare gibi seçkin bir oyun yazarının bile, İngiliz dilinde kelime ve ifade kullanımında bugün bile önemini koruyan, örnek teşkil eden ve yenilikçi eserler olarak kabul edilen klasik soneleri vardır.

PVK, 30. yıl dönümü şiir sergisi için "Hasat Mevsimi" başlığını seçti. "Hasat Mevsimi" , tarlaları, sürmeyi, ekmeyi, hasadı, güneşi ve yağmuru, zorlukları, endişeleri ve sevinçleri çağrıştırıyor. Tarımda " Hasat Mevsimi" sadece pirinç, mahsul veya meyveyle sınırlı değil. Khai'nin aşina olduğu Kuzey Delta bölgesini ve Kızıl Nehir Deltası'nın pirinç tarımı medeniyetini kapsayan daha geniş bir kırsal alanı açıyor .

PVK servetini sıfırdan inşa etmiş ve ne kadar dinamik olsa da, hâlâ derin bir "kırsal yaşam" duygusuna sahip. Memleketi Văn Lâm'da, Khai ve Thu'nun ebeveynleri hâlâ sağlıklı. Evleri eskiden olduğu gibi aynı arazide duruyor ve 80'li yaşlarında torunlarının arkadaşlığından keyif alıyorlar. Khai'nin ailesi Minh Khai köyünde, Thu'nun ailesi ise aynı ilçedeki Lạc Hồng beldesinde yaşıyor. Her ikisi de ailelerinin dört veya beş çocuğundan üçüncüsü; her iki baba da Amerika'ya karşı savaşta savaş gazisiydi ve anneleri kooperatif memuruydu. Như Quỳnh'un memleketinde, kızı babasının adını taşıyor ve özel şirketi Sơn Quỳnh, iki çocuğun adını taşıyor; eşi Minh Thu da sık sık onları destekliyor ve kâr amacı gütmeden on binlerce kitabı hediye olarak basmak için "her şeyini ortaya koyuyor". Bu memleket, yakındaki ve uzaktaki herkese karşı gösterilen nezaket ve cömertlikle, samimi, sade, mütevazı ve gösterişsiz bir yapıyla; kibir olmadan canlılıkla; ayakları yere basan ama aynı zamanda hayalperest bir yapıyla karakterize edilir.

Hasat mevsimi , verimli, çok ürün veren bir tarladır; en bereketli ve gelişenler ise altı-sekiz heceli ve sekiz heceli yükseltilmiş yataklardır. Khai'nin şiiri teknik veya dil açısından yeni değildir, ancak gücü imgelerinde ve duygularında yatmaktadır.

20. yüzyılın en büyük zihinlerinden biri olan büyük bilim insanı A. Einstein, bunu şöyle özetlemişti: "Zekanın gücü, hayal gücü kapasitesinde yatar." Şair PVK bu güce sahip. Görüntülerden, malzemelerden ve gerçekçi ayrıntılardan yola çıkarak, mekânsal boyutları genişletiyor ve derin katmanları keşfederek anlamlı ve yankı uyandıran şiirler yaratıyor. Khai'nin gazetecilik çalışmaları oldukça "dekadans" ve neyse ki, şiir yazan birçok gazetecinin ortak hastalığından kurtulmuş: az şiir, daha ziyade güncel olayların kokusuyla dolu özetlenmiş haberler. Khai, şiirsel malzemeyi ve olayları "gazetecilik" yapmıyor; girdabı seçmek için nasıl dinleyeceğini biliyor. Bu girdap, film yapımında kullanılan "bulanıklaştırma-katmanlama" tekniğidir ve yoğun bir birikim – uzay ve zamanın sıkıştırılması – yaratır. Yani, Khai'nin şiiri gazetecilik çalışmaları gibi düz, yassılaştırılmış veya kopyalanmış değildir. Khai, kelimeleri/görüntüleri aynı zamanda film olan şiirlere "montajlamıştır". Bu, modern dünya şiirinin değerlendirme için her zaman temel aldığı yüksek bir standarttır: bol imgeler, çağrışım gücü ve ritmik hızda akılda kalıcı etki, durgunluk ve yavaşlığın önüne geçer.

Seksen sayfalık şiir, 40 eser, PVK'nın şiirsel ruhunun eksiksiz bir resmini sunuyor. İlham kaynağı olarak, Long Bien bölgesinde yaşadığı ve her gün siyah Camry'siyle Nhi Ha Nehri'nin (Cai Nehri) alüvyonlu kıyıları boyunca araba sürdüğü Kızıl Nehir'i görüyor. Khai, 1013 yıllık bu şehri, şehir kapılarındaki kurşun izlerinden, sazlık tarlalarından ve kırmızı alüvyonlu toprağından çok seviyor. Khai, şiirdeki kahraman figürler hakkında yazarken duygularını geliştiriyor; Nguyen Trai ve Nguyen Binh Khiem hakkındaki şiirleri, şiirsel portreler yaratma yeteneğinin bir kanıtı niteliğinde. Savaş temasını geliştirirken, aile hikayelerinden tutun da ebeveynleri Amerika'ya karşı savaşta şehit olan bir öğretmenin rolünü canlandırmaya kadar, akıcı bir yaklaşım sergiliyor. Ailesi 50 yılı aşkın süredir savaşın yükünü taşıyor. Amcaları – şehit Phung Huy (1951) ve Phung Huu (1953) – 1971 yılında Phu Yen'de şehit olmuşlardı ve Amca Huy'un kalıntıları ancak yakın zamanda bulunmuştu. Khai, düz ve monoton bir şekilde değil, karmaşık bir şekilde düşünür. Go Thap'taki romantik lotus gecesi (s. 39) hâlâ Komutan Vo Duy Duong ve Komutan Nguyen Tan Kieu'yu akla getiriyor. Lotuslar hakkında yazdığı altı şiir, Khai'nin düşünceli ve çok yönlü bir bilgin olduğunu gösteriyor.

Şiirlerinin tamamında, "Lang Nehri kahramanı" kadimlere, atalarına ve tarihe derinden bağlıdır. Khai, Hoang Cam hakkında yazarken de duygusallığını ortaya koyar ve kişisel hislerini ona emanet eder: " Gökyüzü yeryüzü kadar geniştir / Yağmur yavaş yavaş çimleri yeşile çevirir / Hayat yeryüzü kadar dardır / Fırtınalar ve dalgalarla çevrilidir ." Khai'nin dışarıdan rahat tavrı sadece yüzeyseldir; "Masallar"ı (Betel ve Areca) sığ nehir kıyısına getirerek mekânı birbirine bağlar ve aşkın bir nitelik yaratır. Sık sık onunla dalga geçerim: PVK karısından başka kimseyi tanımıyor, 23 yaşında çok fazla ilişkisi olmayan bir baba; ancak şiirlerini okuyunca oldukça çapkın bir adam olduğunu anlıyorum. "Hoa Binh" (s. 70) buna bir örnektir ve "Lotus" şiir koleksiyonu romantik duygularla doludur. Koleksiyonun sonunda yazar, " Karım İçin Şiir " ile karısını överek "sonuçlandırıyor", erdemli ve "insanüstü" karısıyla "sonsuza dek" birlikte olabilmek için ona saygı gösteriyor ve ancak o zaman çok yetenekli, maceraperest kocasını memnun edebileceğini belirtiyor. En ölçülü sevgi ifadesi "Bekleyiş" tir (s. 51). En ilginç olanı ise PVK'nın kendisini hicvetme biçimidir; altı satırlık "Hasat Mevsimi - Otoportre" (s. 84-85) şiirinden bile daha iyi olan bu eser, "Anne Hakkında Şiir" dir (s. 56-57). Annesine bir hediye olarak yazılan Khai, kendini sorgulayan aptal bir oğuldur: " Neredeyse elli yaşındayım / saf, yanılgılı / para, aşk, şöhret ve kader tarafından aldatılmış / sadece bulutları, çimleri, ayı, çiçekleri, kelebekleri, tapınakları, pagodaları seviyorum / sadece şairlerle ilişki kuruyorum / Yirmi yıldır sarhoşum, hep yüksek sesle konuşuyorum ..."

Gerçekten sarhoş olan bir kişi, inatla sarhoş olmayı reddeder. Khai'ye gelince, eğer sarhoşsa, bu şiir ve kelimelerden kaynaklanan bir sarhoşluktur. Anh'ın 25 saat boyunca yaşadığı türden bir sarhoşluk nadiren görülür.

Tıpkı PVK ile yaşadığım o şiirsel Yılbaşı gecesi anını deneyimlediğim gibi, 24 harfi 24 saat boyunca döndürdüm.

[reklam_2]
Kaynak