Di chứng lâu dài
Mới đây, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115 đã điều trị thành công cho một cụ ông 87 tuổi mắc hội chứng Cushing (Cushing syndrome) kèm suy tuyến thượng thận mạn, liên quan đến việc sử dụng corticoid kéo dài. Người bệnh được người nhà đưa đến khám vì mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, suy kiệt.
Qua thăm khám ghi nhận người bệnh có khuôn mặt tròn, đỏ, da mỏng và dễ bầm. Khi hỏi về thuốc đang dùng, người nhà cho biết cụ đã tự mua thuốc giảm đau có chứa corticoid và dùng kéo dài vì “uống thấy dễ chịu”.
Bệnh viện Da liễu TPHCM cũng tiếp nhận nhiều trường hợp chị em gặp vấn đề da liễu sau khi sử dụng các mỹ phẩm chứa corticoid được mua qua mạng. Như trường hợp người bệnh P.T.M.D. (43 tuổi, ngụ tỉnh Tây Ninh), do da bị sạm, nhiều nếp nhăn, chị lên mạng tìm mua mỹ phẩm trẻ hóa da với giá gần 8 triệu đồng.
“Tôi đặt mua vì tin tưởng người quảng cáo là diễn viên nổi tiếng. Bôi kem được 3 ngày, thấy da mặt sáng hẳn, căng bóng, tôi mừng lắm. Nhưng đến ngày thứ năm, mặt bắt đầu nổi mụn nước li ti. Tôi gọi cho nhân viên tư vấn của nhãn hàng thì người này nói kem đang đẩy mụn ẩn, nói tôi tiếp tục xài. Ngày hôm sau, mặt tôi sưng phù, đau rát, da mặt phồng rộp, mụn nước có dịch vàng như mủ. Tôi vào Bệnh viện Da liễu TPHCM khám, mới biết bị nhiễm trùng”, chị D. chia sẻ.
BS-CK2 Lê Thảo Hiền, Khoa Thẩm mỹ da, Bệnh viện Da liễu TPHCM, cho biết ngày nào khoa cũng tiếp nhận bệnh nhân bị dị ứng, biến chứng do sử dụng mỹ phẩm “trôi nổi” mua qua mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử. Các mỹ phẩm này chứa chất làm bong tróc da, chất lột da như axit salicylic, axit trichloroacetic với nồng độ cao (30%-50%) hoặc corticoid.
Những thành phần này tác động rất nhanh và sâu vào da nên trong thời gian đầu người dùng thấy da sáng nhanh, căng bóng, mịn màng, nhưng sau đó các vùng da sẽ bị tổn thương, bùng phát nám, nổi mụn trứng cá nặng, mưng mủ, nhiễm trùng, dẫn đến các di chứng lâu dài, thậm chí không thể hồi phục.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, corticoid là nhóm thuốc cần được sử dụng đúng chỉ định, đúng thời gian và có theo dõi y tế, do nguy cơ gây tác dụng phụ tại chỗ và toàn thân nếu lạm dụng. Trẻ em nếu lạm dụng corticoid sẽ làm chậm quá trình phát triển trí tuệ và tinh thần.
Cần siết chặt quản lý
Theo BS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115, corticoid là nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm và ức chế miễn dịch mạnh, được bác sĩ chỉ định trong nhiều bệnh lý như hen, dị ứng, sốc phản vệ, lupus ban đỏ hệ thống, thấp tim, viêm khớp dạng thấp và bệnh tự miễn. Corticoid là thuốc quan trọng trong điều trị, nếu được dùng đúng chỉ định, đúng liều lượng và thời gian sẽ có hiệu quả điều trị cao cho người bệnh.
Tuy nhiên, nếu tự ý dùng, dùng kéo dài hoặc dùng thuốc không rõ nguồn gốc có chứa corticoid, cơ thể có thể bị rối loạn hoạt động tuyến thượng thận và dẫn đến suy tuyến thượng thận mạn.
“Người dùng corticoid kéo dài có thể xuất hiện thay đổi ngoại hình: mặt tròn đỏ, tích mỡ vùng cổ, tăng mỡ vùng bụng, teo cơ tay chân; da mỏng, dễ bầm, rạn da đỏ tím; tăng huyết áp, tăng đường huyết, loãng xương và toàn thân mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, buồn nôn…”, BS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh thông tin.
Hiện nhiều nước trên thế giới đã đưa corticoid vào danh mục thuốc kê đơn nhằm kiểm soát tác dụng phụ. Tuy nhiên, ở nước ta, thuốc chứa corticoid được bán tự do, tràn lan, không cần đơn và chỉ định của bác sĩ.
Khi gặp các triệu chứng như đau khớp, dị ứng, ngứa da hay viêm đường hô hấp, nhiều người chọn mua thuốc theo kinh nghiệm hoặc theo lời truyền miệng, thay vì đi khám tại cơ sở y tế. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc lạm dụng corticoid ở người dân.
Ngoài ra, việc quảng cáo thiếu kiểm soát đối với một số sản phẩm, dược phẩm cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ sử dụng corticoid không đúng cách. Không ít trường hợp sau nhiều năm sử dụng mới phát hiện cơ thể đã bị phụ thuộc thuốc, dẫn đến nhiều biến chứng khó phục hồi.
Để hạn chế tình trạng lạm dụng corticoid, BS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh khuyến cáo, cần tăng cường kiểm soát việc kinh doanh, quảng cáo và phân phối thuốc trên thị trường, đặc biệt đối với các sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc được quảng bá dưới dạng “thuốc đông y”, “thuốc gia truyền”.
Chỉ dùng corticoid khi có chỉ định và tái khám theo hẹn; không tự ý ngưng thuốc đột ngột nếu đã dùng kéo dài; tránh thuốc không nhãn mác, không rõ thành phần, kể cả sản phẩm quảng cáo “giảm đau nhanh”. Nếu nghi ngờ đã dùng corticoid kéo dài, hãy đến ngay cơ sở y tế để được hướng dẫn giảm thuốc an toàn.
Nguồn: https://www.sggp.org.vn/tra-gia-dat-vi-lam-dung-corticoid-post841568.html
Bình luận (0)