Ðưa chất Việt vào thiết kế sản phẩm

Talkshow Chất Việt trong Product concept vừa diễn ra tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh. Tại đây, khán giả được lắng nghe câu chuyện truyền cảm hứng từ các sản phẩm mang tinh thần Việt Nam đương đại cũng như cách ứng dụng các giá trị văn hóa Việt Nam vào các sản phẩm, dịch vụ, trải nghiệm.

2 diễn giả Lưu Trọng Nhân và Nguyễn Thị Cẩm Hồng chụp ảnh lưu niệm tại Talkshow Chất Việt trong Product concept.

Nội dung talkshow mang ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh nước ta đang thúc đẩy công nghiệp văn hóa - một lĩnh vực mới mẻ, giàu tiềm năng, có nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích phát triển. Đặc biệt, Việt Nam đang trong dòng chảy hội nhập quốc tế mạnh mẽ, điều làm nên nét riêng trong từng sản phẩm, dịch vụ, trải nghiệm ý nghĩa, đáng nhớ cho khách hàng trong nước cũng như ngoài nước đó chính là bản sắc văn hóa dân tộc.

Đặc sắc chất Việt

Chia sẻ tại talkshow, diễn giả của chương trình, anh Lưu Trọng Nhân, chuyên gia quản lý đào tạo thiết kế sản phẩm số ở Thành phố Hồ Chí Minh lấy ví dụ minh họa: Khi nói về hát bội, chúng ta sẽ nghĩ ngay đến một bộ môn nghệ thuật có chiều sâu. Chất liệu văn hóa từ hát bội khi đi vào thiết kế sản phẩm, đi vào các trò chơi, chúng ta vẫn nhìn ra đó là nét văn hóa từ hát bội. Như vậy, hát bội không chỉ cố định trong một loại hình nghệ thuật mà đã được dùng để ứng dụng vào trong các loại hình sản phẩm khác.

Theo anh Lưu Trọng Nhân, chất Việt là một dòng chảy vô hình nhưng mạnh mẽ bên trong các sản phẩm, tác phẩm sáng tạo ứng dụng văn hóa Việt Nam. Chất Việt là khí chất và tinh thần không lẫn vào đâu được của con người, đất nước và văn hóa Việt Nam. Với nhiều doanh nghiệp và tổ chức, chất Việt là niềm khao khát để đưa những giá trị văn hóa, tinh thần và phong tục của dân tộc vào sản phẩm, tạo nên sự kết nối sâu sắc với cộng đồng, khách hàng và gây dựng những giá trị vô hình. Chất liệu vô giá này là một nguồn tài nguyên đặc biệt sẽ mang lại kết quả rực rỡ cho những ai đầu tư đúng đắn và khôn ngoan sử dụng nó.

Chia sẻ về nội dung này, diễn giả chương trình Nguyễn Thị Cẩm Hồng, chuyên gia về tổ chức sự kiện, cố vấn thương hiệu ở Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Chất Việt thiên về những giá trị văn hóa, bản sắc, tinh thần và là triết lý đặc trưng của dân tộc, vì vậy rất khó có thể định nghĩa chất Việt... Chất Việt như hơi thở, gắn kết cảm xúc, do đó định nghĩa tùy vào cảm nhận của mỗi người. Khi phân tích chất Việt, cần tìm hiểu về các khía cạnh văn hóa thể hiện trong các lĩnh vực như: ngôn ngữ, hệ thống tín ngưỡng, tôn giáo, nghệ thuật diễn xướng dân gian, ẩm thực, lễ nghi, lối sống, trang phục…

Tờ thông tin về một trò chơi lấy chất liệu từ văn hóa Việt Nam. Ảnh: Thùy Trang

Ở góc độ người làm trong lĩnh vực sự kiện, chị Nguyễn Thị Cẩm Hồng cho biết: Cách sống, cách thưởng thức món ăn, cách mặc, cách người Việt tụ họp… có những nét rất tinh tế mà trong cuộc sống đời thường chưa khai thác được để đưa lên các sản phẩm, cũng như các thiết kế trải nghiệm, dịch vụ. Chẳng hạn, về văn hóa vật chất đối với một số chất liệu gần gũi thân quen như: mây, tre, nứa, khi thấy xuất hiện ở một số gian hàng chợ Tết ở đô thị với mái lá, rổ rá có vật liệu tre nứa; hoặc khi đi đến một quốc gia nào đó, sự xuất hiện của vật liệu mây, tre, nứa được dùng trong sân bay, trên đường phố, không gian nghệ thuật, không gian giao lưu ở nhà hàng… nào đó sẽ mang lại cảm giác kết nối về không gian. Đó là vì chúng ta đã thấy đâu đó trong quá khứ, trên quê hương, đất nước của mình.

Chất liệu văn hóa trong thiết kế sản phẩm

Theo anh Lưu Trọng Nhân, chất liệu văn hóa được ứng dụng đưa vào những sản phẩm hiện nay khá nhiều và có thể chia ra thành những mức độ ứng dụng khác nhau.

Đầu tiên và thường gặp nhất đó là ứng dụng văn hóa là lớp trang trí. Lúc này, chất liệu văn hóa xuất hiện như một giá trị tăng thêm ở bao bì, hoa văn trang trí, chủ đề theo thời vụ của sản phẩm chính đã có sẵn công năng cụ thể. Chẳng hạn như ở sản phẩm bánh mứt, việc ứng dụng chất Việt có thể thấy xuất hiện ở bao bì, nhãn mác, chủ đề sản phẩm.

Khi văn hóa trở thành câu chuyện, chất liệu văn hóa là nội dung chủ đạo của sản phẩm, là điều phân định sản phẩm với các sản phẩm cùng loại, cùng chức năng khác trên thị trường. Một số nhà sáng tạo đã ứng dụng những giá trị văn hóa Việt Nam như: các địa danh của Việt Nam, điện Kiến Trung… vào board game.

Mức độ ứng dụng tiếp theo khi văn hóa là công năng. Lúc này, chất liệu văn hóa trở thành một phần không thể tách rời và tạo thêm cho sản phẩm những tính năng để hỗ trợ cho quá trình sử dụng của người dùng. Đó là những ứng dụng trong thiết kế các sản phẩm pháp lam, bánh trung thu.

Ứng dụng cao hơn khi văn hóa là sản phẩm. Chất liệu văn hóa là cấu phần quan trọng nhất trong sản phẩm, người ta đến với sản phẩm này vì họ muốn sử dụng, tận hưởng, sở hữu giá trị văn hóa đang tồn tại trong sản phẩm. Nếu không có chất liệu đó, sản phẩm không thể tồn tại. Điều này sẽ thấy rõ ở các thiết kế cổ phục.

Ứng dụng cao nhất khi sản phẩm là văn hóa. Theo đó, sản phẩm này được tạo ra, sống bền bỉ với thời gian và trở thành một phần của dòng chảy văn hóa. Sản phẩm trở thành di sản. Tiêu biểu là các loại hình nghệ thuật biểu diễn như: hát bội, đờn ca tài tử… tự bản thân đã là văn hóa.

Tại talkshow, khán giả còn được tiếp cận một số thuật ngữ trong chuyên ngành thiết kế. Đó là: product design là thiết kế sản phẩm, là một chuỗi các hoạt động tạo ra giải pháp cho một vấn đề của người dùng, xây dựng chức năng và gắn kết nó lại để tạo thành một sản phẩm. Digital product design là thiết kế sản phẩm số, đây là một lĩnh vực đang phát triển nhanh.

Theo anh Lưu Trọng Nhân, ở Việt Nam đã có những nhà sáng tạo, nhà nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực về văn hóa và kỹ nghệ thường được gọi là explorians. Như anh Dương Phạm Trí, nhà thiết kế và nghiên cứu về cổ phục, sở hữu một thương hiệu về cổ phục với tư duy lấy tiêu chuẩn thẩm mỹ xưa và phát triển, tiếp biến nên các sản phẩm bảo lưu di sản nhưng vẫn phù hợp với nền tảng của thời đại. Anh Nguyễn Thái Anh là nhà nghiên cứu, tác giả của tiểu thuyết sử thi Lạc, đang làm việc tại Đức với nghiên cứu sắp được công bố là về giả thuyết công năng mới của trống đồng trong hàng hải của người dân Việt cổ thời kỳ Đông Sơn…

Thùy Trang

Nguồn: https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202605/ua-chat-viet-vao-thiet-ke-san-pham-3ba2e07/