Uy tín chiến lược của Việt Nam

Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La 2026 không chỉ là cử chỉ mang tính nghi thức mà còn là một tín hiệu chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Lời mời phát biểu dẫn đề tại Shangri-La phản ánh quốc gia nào được xem là có sức nặng trong việc định hình các đối thoại an ninh khu vực.

Đặt trong bối cảnh Shangri-La 2026 thu hút sự quan tâm lớn hơn từ các nước châu Á - Thái Bình Dương, lời mời này càng cho thấy sự thừa nhận mới dành cho vai trò ngày càng lớn và tất yếu của Việt Nam trong việc định hình các vấn đề khu vực - đặc biệt là về thương mại, an ninh kinh tế và tham vọng gìn giữ hòa bình, ổn định.

Giá trị của Việt Nam trước hết nằm ở tham vọng chuyển đổi kinh tế đầy táo bạo, lợi thế và sức mạnh địa lý cùng với sự linh hoạt trong chính sách đối ngoại. Việt Nam gắn kết với cả Trung Quốc, Mỹ, và Nga - những nước ngày càng được xem là chủ thể có ảnh hưởng chính trong khu vực.

Trên hết, uy tín chiến lược của Việt Nam là điểm cốt lõi. Việt Nam không phải là đồng minh hiệp ước của Mỹ, cũng không là đối tác lệ thuộc Trung Quốc. Việt Nam càng không phải một quốc gia ASEAN thụ động núp sau tấm khiên trung lập.

Việt Nam theo đuổi một hình thái tự chủ chiến lược cứng rắn: giao thiệp với tất cả, không liên kết với riêng ai, chống lại sự áp đặt và giữ cho mình dư địa xoay xở.

Đó là lý do tiếng nói của Việt Nam có sức nặng. Việt Nam nói lên tâm tư của các nước nhỏ và các cường quốc tầm trung, những nước không muốn bị ép phải chọn phe trong thế đối đầu lưỡng cực nhưng cũng không mong muốn một khu vực mà ở đó chỉ riêng sức mạnh quyết định kết cục.

Bởi vậy, vai trò đang định hình của Việt Nam trong cấu trúc an ninh châu Á - Thái Bình Dương là vai trò của một lực lượng giữ cân bằng có tác dụng ổn định, với tiềm lực ngày càng lớn.

Việt Nam đang nổi lên như một quốc gia then chốt trong việc định hình các phản ứng và chính sách tương lai của chính các nước láng giềng.

Sức mạnh của Việt Nam là điều rõ ràng nhưng giai đoạn tiếp theo sẽ khó khăn hơn, với nhiều thách thức mang tính cơ cấu sâu sắc hơn. Sau khi đã tạo dựng được uy tín chiến lược, giờ đây Việt Nam cần năng lực thực chất hơn với hiệu quả rõ ràng hơn.

Thứ nhất, Việt Nam cần làm sâu sắc hơn nữa năng lực nhận thức về lĩnh vực biển. Việt Nam cần năng lực giám sát tốt hơn, khả năng tiếp cận vệ tinh, các hệ thống không người lái, radar ven biển, chia sẻ thông tin theo thời gian thực và phối hợp thực thi pháp luật trên biển chặt chẽ hơn.

Điều này vừa tạo sức răn đe rõ ràng và mạnh mẽ, vừa là thông điệp biểu tượng cho sự hậu thuẫn rộng rãi của khu vực dành cho Việt Nam trong việc bảo vệ những quyền và lợi ích không chỉ của riêng mình.

Thứ hai, an ninh năng lượng cần được củng cố. Việt Nam cần đẩy nhanh hạ tầng LNG, điện gió ngoài khơi, cải cách lưới điện, năng lực dự trữ, kế hoạch điện hạt nhân và kết nối điện khu vực.

Thứ ba, an ninh lương thực phải thích ứng với rủi ro khí hậu. Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa của Việt Nam nhưng đang đối mặt nhiều hậu quả của biến đổi khí hậu.

Do đó, Việt Nam nên đào sâu nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu, đổi mới giống cây trồng, ngoại giao nguồn nước, phối hợp dự trữ lương thực và sản xuất lúa gạo giá trị cao hơn.

Hơn hết, Việt Nam cần giữ được sự nhanh nhạy trong ngoại giao. Tài sản lớn nhất của Việt Nam là lòng tin từ các nước đang cạnh tranh nhau. Việt Nam cần tránh nguy cơ mất khả năng làm chủ thế cân bằng.

Phép thử tiếp theo của Việt Nam là biến quyền tự chủ chiến lược thành ảnh hưởng chiến lược. Điều đó có nghĩa không chỉ là cân bằng quyền lực, mà còn là định hình các luật lệ, chuẩn mực và liên minh nhằm bảo vệ các nước nhỏ và các cường quốc tầm trung.

COLLIN CHONG YEW KEAT

Nguồn: https://tuoitre.vn/uy-tin-chien-luoc-cua-viet-nam-2026053008583151.htm