Trang chủVăn hóa - Xã hộiY tếVaccine bại liệt từng bị ví là 'lọ thuốc địa ngục'

Vaccine bại liệt từng bị ví là ‘lọ thuốc địa ngục’


Vaccine bại liệt đường tiêm bị đồn có thể gây tử vong, là lọ thuốc địa ngục trước khi thử nghiệm quy mô lớn lần đầu, sau đó bị giám sát chặt chẽ do sự cố sản xuất.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bại liệt là bệnh có khả năng lây nhiễm cao, chủ yếu ảnh hưởng trẻ nhỏ. Bệnh tấn công hệ thần kinh, có thể gây liệt cột sống và hô hấp, một số trường hợp có thể tử vong.

Vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, bại liệt trở thành căn bệnh đáng sợ nhất thế giới. Môt vụ dịch lớn ở thành phố New York năm 1916 đã khiến hơn 2.000 người tử vong, vụ dịch nặng nề hơn tại Mỹ năm 1952 đã khiến 3.000 người tử vong. Nhiều người sống sót phải chịu di chứng suốt đời như nẹp chân, đi nạng, ngồi xe lăn, sử dụng thiết bị hỗ trợ thở…

Bối cảnh này đặt ra nhu cầu cấp thiết về vaccine phòng bệnh, chỉ được đột phá khi nhóm 3 nhà khoa học nuôi cấy thành công virus bại liệt trong mô người vào năm 1949, gồm: John Enders, Thomas Weller và Frederick Robbins, cùng làm việc tại Bệnh viện Nhi Boston (Mỹ).

Đầu những năm 1950, bác sĩ người Mỹ là Jonas Salk, trở thành người đầu tiên thành công nghiên cứu vaccine bại liệt đường tiêm (IPV) từ virus bất hoạt. Tuy nhiên, trước khi được công nhận, vaccine đã vấp phải sự phản ứng từ cộng đồng. Lý do là vaccine sẽ được thử nghiệm thực địa với sự tham gia của hơn 1,8 triệu người Mỹ.

Chính trị gia địa phương lo lắng thử nghiệm đi chệch hướng, các mũi tiêm có thể gây bệnh thay vì phòng ngừa khiến quan chức nhà nước phải chịu trách nhiệm. Cộng đồng xuất hiện tin đồn rằng các nhà kho trên toàn quốc đang dự trữ quan tài nhỏ màu trắng để chứa thi thể hàng trăm nghìn đứa trẻ thử nghiệm “lọ thuốc địa ngục” của Salk.





Mimi Meade, bảy tuổi, nhăn nhó khi bác sĩ Richard Mulvaney tiêm vaccine bại liệt Salk mới vào năm 1954. Ảnh: AP

Mimi Meade, bảy tuổi, nhăn nhó khi bác sĩ Richard Mulvaney tiêm vaccine bại liệt Salk vào năm 1954. Ảnh: AP

Cuộc thử nghiệm thực địa càng đến gần, những tin đồn càng có tác dụng mạnh. Nhiều cộng đồng ở các bang rút khỏi thử nghiệm, buộc ông và Tổ chức Quốc gia về Bệnh bại liệt ở trẻ sơ sinh (tổ chức phi lợi nhuận, đang hỗ trợ Salk) phải thuyết phục từng nhóm cộng đồng tham gia thử nghiệm.

Salk cũng dựa vào các phương tiện truyền thông để thuyết phục, xoa dịu cộng đồng về sự an toàn của mũi tiêm. Tạp chí Time đánh giá: “Không quá khi nói rằng công chúng đã tin tưởng vào nhà khoa học, người tự mình lên tiếng trên sóng truyền thông và trên trang báo. Và không quá khi nói rằng nhà khoa học đã thành công”.

Đến ngày 12/4/1955, sau một năm thử nghiệm, vaccine được tuyên bố là an toàn, hiệu quả và có tác dụng tốt. Cùng ngày, vaccine được cấp phép, bắt đầu được sử dụng trong cộng đồng, thậm chí từng được ủng hộ cung cấp miễn phí cho cộng đồng tuy nhiên bị bác bỏ. Salk cam kết rằng vaccine sẽ được tiếp cận công bằng, hiểu rằng các nỗ lực loại trừ bệnh tật sẽ không hiệu quả nếu không có vaccine phổ cập với chi phí thấp hoặc miễn phí.

Sau đó, 6 công ty tư nhân được cấp phép sản xuất và cung ứng vaccine cho người dân. Tuy nhiên, thị trường chợ đen xuất hiện, khiến chi phí của một liều vaccine tăng lên 10 lần, từ 2 USD lên 20 USD. Việc này gây mâu thuẫn khi tổ chức phi lợi nhuận quyên tiền dựa trên nguồn lực của cộng đồng, trong khi giá thành này khiến chỉ những người khá giả mới tiếp cận được.





Hình minh họa vaccine bại liệt đường tiêm IPV. Ảnh: Europeanpharmaceuticalreview

Hình minh họa vaccine bại liệt đường tiêm IPV. Ảnh: Europeanpharmaceuticalreview

Thêm vào đó, có báo cáo cho biết trẻ em phải nhập viện với triệu chứng bại liệt sau khi sử dụng vaccine của Salk. Đến khi có 6 trẻ đã tiêm chủng tử vong, việc tiêm chủng được tạm dừng cho đến khi có thêm thông tin về sự an toàn của vaccine. Trong sự cố này, có tổng cộng 10 trẻ em được tiêm đã tử vong sau khi mắc bại liệt và khoảng 200 trẻ bị bại liệt ở nhiều mức độ.

Chính phủ Mỹ đó sau xác định những trường hợp nói trên có nguồn gốc từ Cutter Labs, một trong sáu công ty được cấp phép sản xuất vaccine bại liệt. Công ty này đã không tuân theo quy trình chi tiết của Salk để sản xuất vaccine, không tiêu diệt virus khi bào chế. Hậu quả là trẻ em bị tiêm vaccine chứa virus sống. Sau đó, việc tiêm chủng được tiếp tục vào giữa tháng 6 với sự kiểm soát chặt chẽ hơn của chính phủ, thêm đạo luật hỗ trợ tiêm phòng bệnh bại liệt.

Trong vòng một năm, 30 triệu trẻ em Mỹ được tiêm vaccine và số ca mắc bệnh bại liệt đã giảm gần một nửa. Đến năm 1961, số ca nhiễm bại liệt ở Mỹ giảm còn 161. Cùng năm này, loại vaccine bại liệt thứ hai (OPV) do nhà virus học Albert Sabin phát triển được công nhận, sau đó được sử dụng tại Tiệp Khắc, Hungary, Cuba… Hiện các vaccine tiếp tục được cải thiện để sử dụng phòng chống bại liệt trên toàn thế giới.

Chi Lê (Theo WHO, Time, The Conversation)




Source link

Cùng chủ đề

Vì sao cần tiêm đủ mũi vaccine bại liệt cho trẻ?

Bệnh bại liệt có di chứng nặng và nguy cơ trở lại trong bối cảnh tỷ lệ tiêm chủng thấp, cần chủ động tiêm chủng để phòng ngừa. Nhiều phụ huynh đưa con tới Hệ thống tiêm chủng VNVC, cho biết vaccine trong chương trình Tiêm chủng mở rộng tiếp tục hết, khiến trẻ chưa được tiêm vaccine đúng lịch.Anh Lê Văn Ân (34 tuổi) cho con trai 3 tháng tuổi tiêm mũi vaccine 5 trong 1 đầu tiên...

Vaccine ngừa sởi được tìm ra như thế nào?

Các nhà khoa học vào vùng dịch ở miền Tây nước Mỹ để bẫy virus, hàng chục lần nuôi cấy và chỉnh sửa bán thành phẩm để tạo ra vaccine sởi. Tháng 1/1954, bệnh sởi hoành hành ở Fay, ngôi trường nội trú dành cho nam sinh lâu đời ở Southborough, Massachusetts (Mỹ). Một bác sĩ kiêm nhà khoa học trẻ mang túi gạc vô trùng và ống tiêm đến bệnh xá, nói với từng học sinh đang ốm:...

Cùng tác giả

Armenia bày tỏ thất vọng về Nga

Armenia, nước cộng hòa thuộc Liên Xô giáp Gruzia, Azerbaijan, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ, từ lâu đã dựa vào Nga như một đồng minh quan trọng. Nga hiện đặt một căn cứ quân sự ở Gyumri, cách thủ đô của Armenia khoảng 90 km về phía tây bắc. Mối quan hệ giữa Nga và Armenia đã trở nên xấu đi trong thời gian qua. Thủ tướng Pashinyan nói Nga khiến Armenia thất vọng sau khi không thể ngăn...

Quảng Nam cách chức một giám đốc, ba phó giám đốc sở

Quảng Nam cách chức Giám đốc Sở Ngoại vụ và ba Phó giám đốc các Sở Tài nguyên môi trường, Y tế, Tài chính sau khi những người này bị Ủy ban Kiểm tra Trung ương kỷ luật. Ngày 2/2, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Nam cho biết Chủ tịch UBND tỉnh đã ký quyết định cách chức ông Lê Ngọc Tường, Giám đốc Sở Ngoại vụ; ông Thân Đức Sửu, Phó giám đốc Sở Tài chính; ông Nguyễn...

Nhóm học giả mắc kẹt ở Ai Cập và ngành mới ra đời

Cuối thế kỷ 18, hơn 150 nhà khoa học cùng Napoleon tới Ai Cập, đặt nền móng cho sự ra đời của ngành khảo cổ học. Minh họa Napoleon đứng trước tượng nhân sư. Ảnh: Jean-Léon Gérôme Trong chuyến xâm lược Ai Cập vào tháng 7/1798, Napoleon Bonaparte không chỉ mang theo hàng vạn quân lính mà còn tuyển hơn 150 học giả và nhà khoa học đi cùng. Napoleon muốn những nhà khoa học này tập trung vào các...

Cùng chuyên mục

Công ty ở TP.HCM lập 18 tài khoản quảng cáo ‘láo’ về khám chữa bệnh

Chiều 2/2, thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, Thanh tra Sở Y tế vừa phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra đột xuất Công ty quảng cáo Fruit (địa chỉ số 1505 đường 3/2, phường 16, Quận 11) và phát hiện công ty này đang thực hiện hành vi tư vấn khám chữa bệnh trái phép.Đoàn kiểm tra phát hiện tại khu vực tầng 6 tòa nhà có 1 phòng không biển hiệu, bên trong...

Ba bệnh viện top đầu Hà Nội tăng thưởng Tết 2024

Ngày 2/2, bác sĩ Bùi Thị Diệp, Phó giám đốc Bệnh viện E cho biết, tổng kết năm 2023, lần đầu tiên bệnh viện có doanh thu cao nhất trong lịch sử, đạt 1.040 tỷ đồng. Mức thu này tăng hơn 300 tỷ đồng so với năm 2022. "Với mức thu này, bệnh viện lọt top câu lạc bộ nghìn tỷ”, bác sĩ Diệp ví von.Phó giám đốc cũng cho biết, năm nay bệnh viện quyết định dành...

5 bài tập cải thiện sinh lý cho nam giới

Bài tập nâng tạ như deadlift có thể tác động lên nhiều nhóm cơ, bao gồm cơ lõi, cơ lưng dưới, cơ mông và gân kheo. Bài tập này làm tăng sự giải phóng các hormone như testosterone và hormone tăng trưởng. Nghiên cứu năm 2013 của Trường Y tế Công cộng Harvard, Mỹ, ghi nhận nam giới tập tạ làm tăng testosterone - hormone hỗ trợ cơ bắp và cả chất lượng tinh dịch phát triển. Một...

Trẻ bổ sung chất gì để phát triển toàn diện?

Họ tên không được để trống Ngày sinh không đúng định dạng Email không đúng định dạng Số điện thoại không đúng định dạng Địa chỉ không được để trống Ngày khám không đúng định dạng Chọn địa điểm khám tại BVĐK TÂM ANH Hà Nội 108 Phố Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, HN Hotline - 1800 6858 BVĐK TÂM ANH TP.HCM 2B Phổ Quang, Phường 2, Q.Tân Bình, TP.HCMHotline - 0287 102 6789 * Vấn đề sức khỏe cần khám Nội dung không được để...

Phòng các bệnh về đường hô hấp khi sương mù dày đặc và độ ẩm cao

Sáng 2/2, hiện tượng mưa nhỏ, mưa phùn và sương mù trở nên dày đặc diễn ra ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Tại buổi gặp mặt báo chí cung cấp thông tin y tế quý I/2024 do Bộ Y tế tổ chức ngày 2/2, ông Nguyễn Lương Tâm, Phó Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) cho hay sương mù là hiện tượng thường xuất hiện trong mùa Đông ở các tỉnh vùng...

Tin mới nhất

Giá vàng ổn định, nhà đầu tư “gõ cửa” thị trường, Trung Quốc chuộng vàng miếng

Giá vàng hôm nay 3/2/2024 trên thị trường đi ngang gần đỉnh 2 tuần khi giới đầu tư chờ thêm manh mối về lộ trình lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Tiếp tục tăng, liệu có bất ngờ

Cập nhật giá vàng chốt phiên 2.2: Tính đến 19h, giá vàng trong nước niêm yết quanh ngưỡng 76,05 - 78,52 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Trong khi đó, giá vàng thế giới niêm yết trên Kitco ở mức 2.055,9 USD/ounce.Dự báo giá vàngTheo cuộc khảo sát mới nhất từ ​​Hiệp hội Thị trường Vàng thỏi...

Bất chấp lãi suất dò đáy, tiền gửi vào ngân hàng vẫn tăng kỷ lục

Trong đó, tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt 6,384 triệu tỷ đồng; tiền gửi của dân cư đạt 6,471 triệu tỷ đồng. Số liệu gồm các khoản phát hành giấy tờ có giá do các tổ chức tín dụng (TCTD) trong nước mua. Bất chấp lãi suất huy động xuống mức thấp kỷ lục nhưng tiền...

Tin nổi bật

Tin mới nhất