Vaccine “may đo” giúp ngăn ung thư tái phát

Các chuyên gia nhận định nếu kết quả này được xác nhận ở thử nghiệm quy mô lớn, đây có thể là bước ngoặt trong điều trị ung thư.

Ảnh minh hoạ: Yahoo Health

Kết quả theo dõi kéo dài 5 năm từ một thử nghiệm lâm sàng tại Mỹ cho thấy vaccine mRNA được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân do Moderna và Merck phát triển có thể giảm một nửa nguy cơ tái phát ung thư da hắc tố - dạng ung thư da nguy hiểm nhất hiện nay.

Nghiên cứu được trình bày tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) và đồng thời công bố trên Journal of Clinical Oncology. Theo kết quả được công bố, việc bổ sung vaccine cá nhân hóa vào phác đồ điều trị tiêu chuẩn giúp giảm khoảng 50% nguy cơ ung thư hắc tố tái phát sau 5 năm theo dõi.

Đây là tín hiệu đáng chú ý đối với giới y học, bởi ung thư hắc tố là dạng ung thư da có tỷ lệ tử vong cao nhất. Mặc dù chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng số các ca ung thư da, bệnh lại gây ra phần lớn số ca tử vong do khả năng di căn nhanh và khó kiểm soát. Ngay cả sau phẫu thuật thành công, khoảng một nửa số bệnh nhân vẫn có nguy cơ tái phát trong vòng 5 năm đầu.

Tiến sĩ Janice Mehnert, Giám đốc Chương trình Ung thư hắc tố và Ung thư da tại Trung tâm Y tế NYU Langone (Mỹ), đồng thời là điều tra viên chính của nghiên cứu, cho biết các phương pháp điều trị hiện nay đã cải thiện đáng kể tiên lượng cho người bệnh nhưng vẫn chưa thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tái phát.

Thử nghiệm kéo dài 5 năm

Trong thử nghiệm, các nhà khoa học tuyển chọn 157 bệnh nhân mắc ung thư hắc tố giai đoạn III hoặc cao hơn. Đây là nhóm bệnh nhân có nguy cơ tái phát rất cao do ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết hoặc vùng da lân cận.

Tất cả bệnh nhân đều được phẫu thuật cắt bỏ khối u và điều trị bằng thuốc miễn dịch pembrolizumab (Keytruda) - một trong những liệu pháp miễn dịch phổ biến nhất hiện nay. Tuy nhiên, 107 bệnh nhân trong số đó được bổ sung thêm vaccine mRNA cá nhân hóa.

Khác với các loại vaccine truyền thống được sản xuất hàng loạt, vaccine trong nghiên cứu này được thiết kế riêng cho từng người bệnh. Sau khi khối u được phẫu thuật cắt bỏ, các nhà khoa học tiến hành giải trình tự gene của tế bào ung thư để xác định những đột biến đặc trưng nhất.

Các đột biến này tạo ra những protein bất thường trên bề mặt tế bào ung thư, được gọi là “kháng nguyên mới” (neoantigen). Vaccine sẽ mang thông tin di truyền về các kháng nguyên này, giúp hệ miễn dịch học cách nhận diện và tấn công những tế bào ung thư còn sót lại trong cơ thể.

Mỗi vaccine được lập trình để nhắm tới 34 neoantigen được đánh giá là có khả năng kích hoạt phản ứng miễn dịch mạnh nhất.

Sau khoảng 4-6 tuần sản xuất, bệnh nhân bắt đầu được tiêm vaccine theo từng đợt, đồng thời với liệu trình điều trị miễn dịch.

Theo các nhà nghiên cứu, mục tiêu của vaccine không phải là tiêu diệt khối u hiện hữu mà là giúp cơ thể phát hiện và loại bỏ những tế bào ung thư vi thể còn sót lại sau phẫu thuật - nguyên nhân chính dẫn đến tái phát bệnh.

Có thể bạn quan tâm

Chuyên gia: Robot là bước tiến lớn nhưng không thể thay thế bác sĩ(Dân trí) - Theo GS.TS Trần Văn Thuấn, robot không thay thế bác sĩ nhưng công nghệ hiện đại này giúp mở rộng giới hạn của phẫu thuật viên, can thiệp chính xác, ít xâm lấn, nâng cao chất lượng sống của người bệnh.

Thuốc trị ung thư của Nga vượt qua giai đoạn thử nghiệm đầu tiên

Triển khai hệ sinh thái phẫu thuật robot đa kết nối đầu tiên tại Việt NamGS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia cho biết, việc đưa Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao vào hoạt động không chỉ là sự kiện đưa thêm một công nghệ hiện đại vào hoạt động khám chữa bệnh, mà còn thể hiện khát vọng làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ và làm chủ những chuẩn mực điều trị tiên tiến vì người bệnh Việt Nam.

Gần 70% bệnh nhân được tiêm vaccine mRNA tham gia thử nghiệm vẫn sống mà không có dấu hiệu ung thư tái phát sau 5 năm

Kết quả theo dõi sau 5 năm cho thấy gần 70% bệnh nhân được tiêm vaccine vẫn sống mà không có dấu hiệu ung thư tái phát, trong khi tỷ lệ này ở nhóm điều trị tiêu chuẩn chỉ đạt 49%.

Ngoài ra, vaccine còn giúp giảm gần 60% nguy cơ ung thư lan rộng hoặc di căn đến các cơ quan khác.

Theo Tiến sĩ Jeff Coller, chuyên gia sinh học RNA và liệu pháp điều trị tại Đại học Johns Hopkins, người không tham gia nghiên cứu, kết quả này cho thấy vaccine đang phát huy đúng cơ chế mà các nhà khoa học kỳ vọng.

“Vaccine đang huấn luyện hệ miễn dịch nhận diện dấu hiệu đặc trưng của khối u ngay cả khi khối u đã được loại bỏ khỏi cơ thể”, ông nhận định.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi nhiều trường hợp tái phát bắt nguồn từ một lượng rất nhỏ tế bào ung thư còn tồn tại sau điều trị nhưng không thể phát hiện bằng các phương pháp xét nghiệm thông thường.

Chờ đợi thử nghiệm quyết định

Mặc dù kết quả hiện tại rất tích cực, các chuyên gia cho rằng vẫn cần thêm bằng chứng từ thử nghiệm giai đoạn III trước khi vaccine có thể được đưa vào sử dụng rộng rãi.

Một nghiên cứu quy mô lớn với khoảng 1.000 bệnh nhân tại Mỹ và châu Âu đã hoàn tất quá trình điều trị và hiện các nhà khoa học đang tổng hợp dữ liệu cuối cùng.

Vẫn cần thêm bằng chứng từ thử nghiệm giai đoạn III trước khi vaccine có thể được đưa vào sử dụng rộng rãi

Một ưu điểm khác của vaccine là khả năng dung nạp tương đối tốt. Các tác dụng phụ chủ yếu tương tự vaccine Covid-19 như sốt nhẹ, ớn lạnh, đau đầu hoặc mệt mỏi và thường chỉ kéo dài vài ngày.

Theo Tiến sĩ Shailender Bhatia, Giám đốc nhóm điều trị ung thư hắc tố tại Trung tâm Ung thư Fred Hutch (Seattle), nhiều liệu pháp phối hợp trước đây thường làm tăng độc tính mà không mang lại lợi ích rõ rệt.

“Đó là lý do kết quả của nghiên cứu này rất đáng khích lệ”, ông nhận xét.

Mở ra hướng đi mới cho điều trị ung thư

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào công nghệ caoSáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Jeff Place, Giám đốc Chuỗi cung ứng của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ). Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn.

Khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ caoPhó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam hoan nghênh các doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhất là trong các ngành công nghệ cao và lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Công nghệ mRNA từng được biết đến rộng rãi nhờ thành công của các vaccine Covid-19. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng tiềm năng lớn nhất của nền tảng này có thể nằm ở lĩnh vực điều trị ung thư.

Khả năng thiết kế vaccine riêng cho từng bệnh nhân giúp các nhà nghiên cứu tạo ra những liệu pháp có độ chính xác rất cao, nhắm trực tiếp vào đặc điểm di truyền của từng khối u thay vì áp dụng một phương pháp chung cho mọi người bệnh.

Nếu thử nghiệm giai đoạn III xác nhận hiệu quả như những gì đã quan sát được hiện nay, vaccine mRNA cá nhân hóa có thể trở thành liệu pháp đầu tiên chứng minh được hiệu quả rõ ràng trong việc phòng ngừa tái phát ung thư ở quy mô lớn.

“Chúng ta đã theo đuổi ý tưởng vaccine điều trị ung thư trong nhiều thập kỷ nhưng chưa có loại nào chứng minh được hiệu quả lâm sàng thuyết phục ở các thử nghiệm giai đoạn III”, Tiến sĩ Bhatia nói.

“Nếu thành công, đây sẽ là một bước ngoặt đối với điều trị ung thư, không chỉ riêng ung thư hắc tố mà còn mở đường cho việc ứng dụng công nghệ này trên nhiều loại ung thư khác trong tương lai”.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/vaccine-may-do-giup-ngan-ung-thu-tai-phat-10419558.html