Quá trình đô thị hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số đặt ra yêu cầu nhận diện những vấn đề mới để hoàn thiện chính sách về gia đình, đồng thời phát huy hệ giá trị gia đình Việt Nam phù hợp bối cảnh hiện nay.
Trong mọi thời kỳ, gia đình luôn là tổ ấm yêu thương, nơi hình thành nhân cách, giáo dục, nuôi dưỡng, truyền dạy các giá trị văn hóa. Mỗi gia đình hạnh phúc góp phần phát triển con người, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và củng cố sức mạnh nội sinh của đất nước. Trong xã hội hiện đại, mô hình gia đình hạt nhân ngày càng phổ biến. Vị thế của các thành viên trở nên bình đẳng hơn, quyền cá nhân được tôn trọng, trách nhiệm sẻ chia và cùng vun đắp hạnh phúc gia đình được đề cao.
Tuy nhiên, gia đình Việt Nam cũng đang đối mặt với sự già hóa dân số, mức sinh thấp tại một số địa phương, áp lực việc làm, gia đình đa văn hóa, tỷ lệ ly hôn gia tăng... Công nghệ số và mạng xã hội phát triển tác động trực tiếp đến các mối quan hệ trong gia đình.
Tại các đô thị lớn, nhiều cha mẹ có ít thời gian đồng hành cùng con, trong khi đó, trẻ em tiếp cận internet từ sớm và dành phần lớn thời gian trên không gian mạng. Sự khác biệt về nhận thức, lối sống và cách tiếp cận thông tin khiến khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng rõ nét. Xu hướng già hóa dân số cũng làm thay đổi cấu trúc, quy mô và chức năng của gia đình. Nhiều gia đình chỉ có hai vợ chồng cao tuổi hoặc người cao tuổi sống tách khỏi con cháu. Thực tế này tác động trực tiếp đến việc chăm sóc, phụng dưỡng và duy trì sự gắn kết giữa các thế hệ. Mô hình chăm sóc truyền thống dựa hoàn toàn vào thành viên trong gia đình giờ đang thích ứng sự tham gia của cộng đồng và các dịch vụ xã hội.
Trong bối cảnh khoa học-công nghệ phát triển nhanh, giáo dục gia đình càng trở nên quan trọng. Cùng việc gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp và tiếp thu có chọn lọc các giá trị mới, gia đình cần quan tâm giáo dục thế hệ trẻ về đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử. Các giá trị yêu thương, sẻ chia, tôn trọng và trách nhiệm... cần được vun đắp và lan tỏa bằng những phương thức phù hợp, kết hợp giữa giáo dục gia đình, nhà trường, xã hội với truyền thông hiện đại và các nền tảng số.
Từ góc độ chính sách cho thấy, nhiều địa phương đã đổi mới cách tiếp cận trong công tác gia đình. Chẳng hạn như Hà Nội ban hành Kế hoạch số 112/KH-UBND ngày 19/3/2026 về triển khai công tác gia đình trên địa bàn thành phố đã nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của gia đình trong bối cảnh đô thị đặc biệt và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về gia đình và phòng, chống bạo lực gia đình. Thành phố chú trọng xây dựng chuyên mục tuyên truyền về văn hóa gia đình, phòng, chống bạo lực gia đình trên môi trường số...
Công tác gia đình đang từng bước chuyển sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu gắn với dự báo và nhu cầu của người dân. Để xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ và hoàn thiện chính sách về gia đình Việt Nam, các cơ quan chức năng cần tiếp tục nghiên cứu, nhận diện những xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp mục tiêu phát triển con người toàn diện.
Trong xã hội số, mỗi gia đình cần nâng cao vai trò giáo dục, hướng dẫn con em sử dụng internet, mạng xã hội an toàn và có trách nhiệm; tăng cường gắn kết, chia sẻ giữa các thành viên. Về phía các cơ quan chức năng, cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để phổ biến kiến thức về nuôi dạy con, chăm sóc người cao tuổi, phòng ngừa bạo lực gia đình và xây dựng đời sống văn hóa... Cộng đồng chung tay thực hành ứng xử chuẩn mực, phù hợp trên các nền tảng mạng, cùng gìn giữ các giá trị văn hóa gia đình Việt Nam.
Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định, phát triển toàn diện con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Trong đó, hệ giá trị gia đình được xác định gồm bốn yếu tố cốt lõi: Ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh. Các hệ giá trị này có mối quan hệ chặt chẽ và bổ trợ lẫn nhau.
Từ gia đình, những giá trị tốt đẹp tiếp tục được lan tỏa để hình thành nên các giá trị văn hóa của cộng đồng và xã hội. Mỗi gia đình bền vững sẽ góp phần tạo nên một xã hội ổn định; mỗi con người được giáo dục trong môi trường gia đình lành mạnh sẽ trở thành nguồn lực quý giá của quốc gia. Và sức mạnh nội sinh của dân tộc chính là bắt đầu từ sức mạnh của từng mái ấm gia đình Việt Nam.
Với chủ đề “Gia đình hạnh phúc-Quốc gia thịnh vượng”, Ngày Gia đình Việt Nam năm nay tiếp tục khẳng định và tôn vinh vai trò của gia đình trong hình thành những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam, góp phần xây dựng xã hội phát triển bền vững.
Nguồn: https://nhandan.vn/vai-tro-gia-dinh-trong-thoi-ky-moi-post971980.html
