Cận thị trẻ em có nơi lên tới 50-70%
Hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, ngày 7-6, tại Trường Mầm non Đống Đa (Hà Nội), Bệnh viện Đông Đô tổ chức chương trình “Ngày hội bé vui khám mắt” với sự tham gia của hơn 300 trẻ em và phụ huynh, cùng nhiều hoạt động trải nghiệm, vui chơi và khám sàng lọc mắt hoàn toàn miễn phí dành cho trẻ. Không chỉ là một sự kiện cộng đồng mang ý nghĩa nhân văn, chương trình còn góp phần nâng cao nhận thức của phụ huynh về tầm quan trọng của việc chăm sóc thị lực cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
Theo thống kê của Hội Nhãn khoa Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 5 triệu trẻ em mắc các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị và loạn thị, chiếm từ 30 đến 40% số trẻ trong độ tuổi đi học. Nhiều khảo sát cho thấy, tốc độ gia tăng của các tật khúc xạ đang diễn ra nhanh chóng. Tại Hà Nội, một số lớp học ghi nhận khoảng 51% học sinh mắc tật khúc xạ, trong đó cận thị chiếm 37,5%. Tại thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ này còn cao hơn, lên tới 75,6%, riêng cận thị chiếm 52,7%. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, các tật khúc xạ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập, sinh hoạt cũng như làm gia tăng nguy cơ nhược thị ở trẻ.
Phát biểu khai mạc chương trình, Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, Giám đốc Điều hành Bệnh viện Đông Đô, đồng thời là người sáng lập Quỹ Triệu Đôi Mắt Sáng cũng cho rằng, tỷ lệ cận thị ở trẻ em Việt Nam đang gia tăng ở mức đáng báo động, có nơi lên tới 50-70%, kèm theo nhiều rối loạn thị giác khác như loạn thị, nhược thị. Đây là những vấn đề diễn ra âm thầm nhưng tác động trực tiếp đến việc học tập, sự phát triển và tương lai của trẻ em. Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp được phát hiện quá muộn.
Từ thực tế đó, Bệnh viện Đông Đô đã không ngừng triển khai các hoạt động cộng đồng hướng tới trẻ em, trong đó nổi bật là chương trình Mắt học đường. Chỉ trong gần một năm triển khai, chương trình đã tiếp cận hơn 100 điểm trường trên cả nước, giúp hàng chục nghìn học sinh được khám sàng lọc thị lực miễn phí, qua đó phát hiện sớm các bất thường về mắt và tư vấn phương án điều trị phù hợp.
Theo Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến tỷ lệ cận thị gia tăng là sự thay đổi trong môi trường sống và thói quen sinh hoạt của trẻ em hiện đại. Nếu như nhiều năm trước, trẻ em dành phần lớn thời gian để vui chơi ngoài trời, chạy nhảy trên những cánh đồng, sân chơi hay những không gian mở thì ngày nay phần lớn thời gian của các em lại gắn với bốn bức tường và các thiết bị công nghệ.
“Ánh sáng tự nhiên được xem là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của mắt. Khi trẻ hoạt động ngoài trời, mắt được tiếp xúc với nguồn ánh sáng có cường độ rất cao, dao động từ khoảng 10.000 đến hơn 100.000 lux. Nguồn ánh sáng này kích thích võng mạc giải phóng dopamine, một chất tự nhiên có vai trò ngăn chặn sự phát triển quá mức của trục nhãn cầu - nguyên nhân trực tiếp dẫn tới cận thị. Trong khi đó, môi trường học tập và sinh hoạt trong nhà thường chỉ có cường độ ánh sáng khoảng 300 đến 500 lux, thấp hơn rất nhiều so với điều kiện ánh sáng tự nhiên. Việc thiếu tiếp xúc với ánh sáng ngoài trời khiến lượng dopamine giảm, tạo điều kiện cho nhãn cầu kéo dài và làm tăng nguy cơ cận thị”, Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy lý giải.
Bên cạnh đó, chuyên gia nhãn khoa cho rằng, trẻ em hiện nay thường xuyên phải nhìn gần trong thời gian dài, từ học tập, đọc sách cho đến sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng và các thiết bị điện tử khác. Khi mắt liên tục điều tiết ở khoảng cách từ 20 đến 40 cm trong nhiều giờ, thủy tinh thể phải hoạt động liên tục, lâu dần dẫn đến tình trạng điều tiết quá mức, từ cận thị giả chuyển thành cận thị thật.
Tăng thời gian ngoài trời, giảm màn hình công nghệ
Để bảo vệ thị lực cho trẻ, theo Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, biện pháp quan trọng nhất là tăng thời gian hoạt động ngoài trời tối thiểu 2 giờ mỗi ngày, vì ánh sáng tự nhiên (kể cả khi trời râm) giúp giảm nguy cơ khởi phát cận thị và hỗ trợ sức khỏe mắt; trẻ có thể chơi thể thao, đi bộ hoặc sinh hoạt bình thường ngoài trời.
Khi học tập hoặc sử dụng màn hình, nên áp dụng quy tắc 20-20-20, đó là cứ mỗi 20 phút nhìn gần thì cho mắt nhìn xa khoảng 6 mét trong 20 giây để giảm mỏi mắt và hỗ trợ điều tiết. Trong học tập hằng ngày, cần duy trì khoảng cách từ mắt đến sách vở khoảng 30-40 cm (tương đương tầm khuỷu tay đến ngón tay), tránh đọc trong tư thế nằm hoặc cúi quá gần, đồng thời đảm bảo phòng học đủ ánh sáng, không chỉ dùng một nguồn sáng chiếu trực tiếp vào trang sách.
“Riêng với trẻ dưới 2 tuổi không tiếp xúc với màn hình điện tử. Đối với trẻ từ 2 đến 5 tuổi, thời gian sử dụng màn hình nên được giới hạn tối đa 1 giờ mỗi ngày và cần có sự giám sát của cha mẹ. Còn trẻ trên 6 tuổi, việc sử dụng màn hình cần có giới hạn rõ ràng, cân đối giữa thời gian học trực tuyến và giải trí. Bên cạnh đó, nên duy trì chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A, C, E, omega-3 và lutein từ cá, trứng, rau xanh và trái cây, đồng thời đưa trẻ đi khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng để phát hiện sớm các vấn đề thị lực và can thiệp kịp thời”, Thạc sĩ-bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy lưu ý.
Các chuyên gia cũng cho rằng, việc khám mắt định kỳ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm các tật khúc xạ. Nhiều trẻ không nhận biết được những bất thường về thị lực của bản thân hoặc không biết cách diễn đạt với người lớn. Vì vậy, sự quan tâm của phụ huynh và nhà trường có ý nghĩa quyết định trong việc phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và ngăn ngừa những hậu quả lâu dài đối với thị lực.
Từ thực trạng gia tăng nhanh chóng của cận thị học đường hiện nay, thông điệp được các chuyên gia nhấn mạnh là muốn bảo vệ đôi mắt của trẻ cần đưa trẻ ra khỏi không gian khép kín và các màn hình công nghệ nhiều hơn. Chỉ khi mỗi đứa trẻ được tạo điều kiện sống, học tập và vui chơi trong môi trường phù hợp, các em mới có cơ hội sở hữu một đôi mắt khỏe mạnh để học tập, khám phá thế giới và phát triển toàn diện trong tương lai.
Nguồn: https://hanoimoi.vn/vi-sao-tre-em-ngay-cang-can-som-1159407.html
