Vườn thẳng đứng - giải pháp thiết thực giúp đô thị hạ nhiệt

Ra đời tại châu Âu, mô hình vườn thẳng đứng đang trở thành giải pháp giúp các đô thị giảm nhiệt, lọc không khí và tăng cường đa dạng sinh học.

Vườn thẳng đứng (vertical garden) là mô hình trồng cây phủ xanh các bề mặt thẳng đứng của công trình như tường nhà hoặc mặt ngoài tòa nhà bằng thực vật. Nhờ tận dụng không gian theo chiều dọc, mô hình này giúp đưa thiên nhiên vào đô thị mà không cần nhiều diện tích mặt đất.

Dù bắt nguồn từ châu Âu nhưng mô hình này được triển khai rộng rãi và mạnh mẽ nhất tại Mỹ Latin.

“Ở châu Âu, việc một thủ đô có một vài vườn thẳng đứng nổi bật đã được xem là đáng chú ý”, nhà thực vật học người Tây Ban Nha Ignacio Solano chia sẻ với Euronews. “Nhưng tại Buenos Aires, Mexico hay Guatemala, có tới hàng trăm khu vườn thẳng đứng đã được xây dựng”.

Kể từ khi nhà thực vật học người Pháp Patrick Blanc tiên phong định hình khái niệm này vào thập niên 1980, châu Âu đã cho ra đời nhiều công trình biểu tượng. Nổi bật trong là vườn Bosco Verticale tại Milan - tòa chung cư cao tầng với hơn 21.000 cây thân gỗ và cây bụi trồng trên các ban công, có khả năng hấp thụ gần 20.000 kg carbon mỗi năm và tạo môi trường sống cho khoảng 20 loài chim.

Mô hình vườn thẳng đứng đang trở thành giải pháp giúp các đô thị giảm nhiệt, lọc không khí và tăng cường đa dạng sinh học. Ảnh: sempergreen. 

Trong bối cảnh các thủ đô châu Âu tiếp tục đối mặt với những mùa hè nắng nóng khắc nghiệt, việc mở rộng các không gian xanh như vậy đang được xem là một trong những giải pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe người dân. Không chỉ giúp làm mát đô thị, các hệ thống này còn có khả năng lọc bụi mịn, hấp thụ CO2 và tạo môi trường sống cho chim chóc, côn trùng, qua đó góp phần duy trì đa dạng sinh học tại những thành phố thiếu không gian công viên truyền thống.

Thông qua công ty Paisajismo Urbano có trụ sở tại Alicante, Tây Ban Nha, Solano đang nỗ lực thay đổi những quan niệm sai lầm về công nghệ vườn thẳng đứng, đồng thời hướng dẫn các thành phố phát triển theo hướng xanh hơn. Ông cho biết đến nay đã hỗ trợ lắp đặt gần một triệu mét vuông vườn thẳng đứng trên toàn cầu.

Tích hợp rừng nhiệt đới vào đô thị

Xuất thân là một nhà nghiên cứu sinh học, Solano đã dành hơn 14 năm khảo sát các hệ sinh thái nhiệt đới, từ rừng mưa Chocó ở Colombia đến các hòn đảo như Madagascar và Réunion. Mục tiêu của ông là tìm hiểu cách thực vật sinh trưởng và tương tác trong môi trường tự nhiên để ứng dụng vào không gian đô thị.

Theo Solano, việc lựa chọn đúng loài cây cho vườn thẳng đứng là yếu tố then chốt và đòi hỏi chuyên môn cao. Tất cả các yếu tố như độ cao, khí hậu hay hướng đón nắng của công trình đều phải được tính toán kỹ lưỡng.

Các loài cây được phân nhóm dựa trên khả năng thích nghi và nhu cầu dinh dưỡng. Phần lớn chúng phát triển mà không cần đất, thay vào đó được nuôi dưỡng bằng nguồn nước giàu dưỡng chất thông qua hệ thống thủy canh.

Solano cho rằng mô hình này tạo ra lượng oxy gấp ba lần và có tốc độ phát triển nhanh gấp ba so với các mảng xanh truyền thống trên mặt đất.

“Về bản chất, điều chúng tôi đang tạo ra là một bộ lọc sinh học ngay trong lòng đô thị”, ông nói.

Ông cũng cho biết các hệ thống hiện đại ngày nay gần như không tiêu tốn nước và chỉ cần bảo dưỡng mỗi năm một lần.

Ai cũng thể làm vườn thẳng đứng

Trong hơn hai thập kỷ qua, công ty của Solano đã liên tục nghiên cứu và phát triển công nghệ vườn thẳng đứng cũng như phương pháp lựa chọn thực vật phù hợp. Những giải pháp này hiện được chuyển giao thông qua By Botanik - chi nhánh nhượng quyền của công ty tại Guatemala City.

Doanh nghiệp này tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho học viên trên khắp châu Mỹ, không chỉ hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây mà còn chia sẻ mô hình kinh doanh, từ kỹ năng bán hàng, ký kết hợp đồng đến phương pháp lựa chọn thực vật phù hợp cho từng dự án.

Các khóa học được thiết kế để bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận.

“Bạn không cần phải là nhà thực vật học, kiến trúc sư hay kỹ sư”, Solano cho biết. “Điều quan trọng nhất là sự nhiệt huyết và tinh thần sẵn sàng học hỏi”.

Theo ông, chỉ sau khoảng năm ngày đào tạo, học viên đã có thể nhận diện các nhóm thực vật, hiểu nguồn gốc của chúng và xác định vị trí phù hợp nhất để trồng trên tường xanh. Đến nay, khoảng 85% học viên sau khóa học đã triển khai các dự án thực tế.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/vuon-thang-dung--giai-phap-thiet-thuc-giup-do-thi-ha-nhiet-d813813.html