Phát di sản của 57 nhà tiểu chủ
Từ trung tâm thành phố, chỉ mất 15 phút chạy xe qua cầu vượt biển Tân Vũ - Lạch Huyện, mùi đặc trưng của cá chín và muối biển đã nồng nàn trong gió. Giữa nhịp sống hối hả của một trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, làng nghề nước mắm truyền thống hàng trăm năm tuổi đang đứng trước bước ngoặt lịch sử khi vừa có 3 sản phẩm nước mắm nhãn hiệu Quang Hải đang được đề nghị Hội đồng thẩm định, đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP quốc gia công nhận 5 sao.
Nước mắm ở đảo Cát Hải ngày nay có nguồn gốc từ thương hiệu Vạn Vân nức tiếng một thời, đã có cách nay hàng thế kỷ, từng đi vào thơ ca. Ảnh: Đinh Mười.
Quay về lịch sử, nghề làm mắm ở Cát Hải không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một phần huyết mạch văn hóa của người dân đất Cảng. Câu ca xưa: “Dưa La, húng Láng, nem Báng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô Đầm Sét” đã định vị thương hiệu Vạn Vân, tiền thân của nước mắm Cát Hải ngày nay với khoảng 40 cơ sở sản xuất nước mắm quy mô hộ gia đình cùng 3 doanh nghiệp sản xuất lớn.
Từ thức quà "mắm chắt" trong góc bếp gia đình, nước mắm ở đảo Cát Hải đã vươn mình trở thành thương hiệu nổi tiếng nhờ hương vị đậm đà, mặn mòi đặc trưng. Được ví như "nước hoa của biển", loại gia vị này mang mùi thơm nồng nàn của nắng gió và sóng biển, dù khá "kén" người dùng nhưng lại tạo nên sự trung thành tuyệt đối cho những ai đã trót yêu thích. Giữa sự lấn lướt của nước mắm công nghiệp, người dân vùng biển Hải Phòng vẫn ưu tiên sự nguyên chất truyền thống. Với họ, chai nước mắm đảo Cát Hải không chỉ là gia vị, mà còn là "linh hồn" của bữa cơm, theo chân những người con xa xứ để giữ trọn phong vị quê nhà.
Ông Phạm Văn Nhãn - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Chế biến thủy sản Cát Hải, chia sẻ rằng linh hồn của giọt mắm đảo Cát hiện nay là sự hội tụ trí tuệ của 57 nhà tiểu chủ từ năm 1959. “Chúng tôi kế thừa bí quyết truyền đời từ thời nhà Lý, kết hợp cùng kinh nghiệm của hàng chục nghệ nhân tài hoa nhất vùng để tạo nên một đẳng cấp thương hiệu nước mắm không thể trộn lẫn”, ông Nhãn nói.
Ông Phạm Văn Nhãn - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Chế biến Thủy sản Cát Hải hào hứng chia sẻ với PV Báo Nông nghiệp và Môi trường về truyền thống làm nước mắm của người dân tại đảo Cát Hải. Ảnh: Đinh Mười.
Sự khác biệt cốt lõi của mắm Cát Hải nằm ở kỹ nghệ “ăn nắng, tắm sương”. Khác với mắm phương Nam chủ yếu ủ trong nhà chượp, mắm đảo Cát phải phơi mình dưới nắng gắt và gió mặn của vịnh Bắc Bộ bên trong những ang, chum sành. Chính nguồn nước giếng ngọt hơn nước mưa tại Đôn Lương, Hòa Hy, Lục Độ, Lương Năng cùng cái nắng hun đúc ngoài trời đã giúp enzym trong cá hoạt động mạnh mẽ, tạo nên màu hổ phách trong veo và hậu vị ngọt sâu của đạm cá tự nhiên.
Dù sở hữu di sản đồ sộ, mắm truyền thống từng có giai đoạn “thất thủ” trên sân nhà trước làn sóng nước chấm công nghiệp giá rẻ, nhẹ mùi. Để tồn tại, những doanh nghiệp đầu tàu như: Quang Hải, Cát Hải... đã đầu tư, mày mò học hỏi để đưa khoa học vào giải mã những tử huyệt của nước mắm truyền thống. Năm 2026, nước mắm ở đảo Cát Hải không còn chỉ xuất hiện trong những chai thủy tinh buộc nút lá chuối đơn sơ, mà đã được nâng cấp lên tầm cao mới với bao bì, nhãn mác và công nghệ hiện đại.
Đơn cử như tại Công ty TNHH Quang Hải, kết quả của sự thay đổi và đầu tư nhiều năm qua là những dòng sản phẩm đột phá như: Nước mắm cá ngừ 56 độ đạm hay mắm Đóng Quyền. Các sản phẩm này không còn vị mặn chát mà trở nên thanh tao, dịu ngọt, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của phân khúc khách hàng cao cấp nhưng vẫn giữ nguyên “hồn cốt” nồng nàn của mắm chắt đảo Cát.
Nước mắm Cát Hải có hương vị rất riêng, thường đậm đà, mặn hơn nhiều loại nước mắm khác nhưng ai đã quen với hương vị ấy thì thường khó lòng thay đổi. Ảnh: Đinh Mười.
Để đạt chuẩn 5 sao, quy trình quản lý chất lượng cũng được nâng tầm quốc tế. Công ty đã áp dụng hệ thống 5S do các chuyên gia Nhật Bản đào tạo trực tiếp, kết hợp cùng tiêu chuẩn ISO và HACCP. Mọi công đoạn từ chọn lọc cá Nhâm, cá Nục tươi rói tại bến đến khâu đóng chai tự động đều được kiểm soát nghiêm ngặt bằng máy móc hiện đại, giảm tối đa sức lao động thủ công và loại bỏ hàm lượng amoniac (đạm thối).
Khát vọng 'giọt vàng' quốc gia
Ông Bùi Trắc Vinh - Giám đốc Công ty TNHH Quang Hải cho biết: “Mắm truyền thống xưa nay vốn mặn gắt vì hàm lượng muối cao để bảo quản. Với công nghệ mới, mắm sau khi chín đủ 12-24 tháng sẽ được đưa vào hệ thống tách muối ở nhiệt độ chỉ 40 độ C. Quá trình này giúp rút bớt muối thừa, giữ lại hàm lượng protein tinh túy nhất. Sản phẩm OCOP 5 sao phải mang dáng dấp của một đại sứ văn hóa quốc gia”.
Hiện nay, trong tổng số 12 sản phẩm OCOP của công ty, 3 sản phẩm chủ lực đã được gửi ra hội đồng Trung ương tại Hà Nội để đánh giá hạng sao cao nhất. Đây là tấm vé thông hành để mắm đảo Cát Hải tiến xa hơn vào các thị trường khó tính. Nhiều sản phẩm nước mắm Cát Hải đã phủ sóng khắp các tỉnh phía Bắc và có mặt tại hệ thống siêu thị lớn như Co.op Mart, Big C, WinMart... trong cả nước. Tuy nhiên, tham vọng của làng nghề không dừng lại ở đó, các doanh nghiệp sản xuất nước mắm ở Cát Hải, sau khi được công nhận OCOP đã và đang có kế hoạch để đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài.
Ông Bùi Trắc Vinh (bên phải ảnh) cùng một nhân viên Công ty TNHH Quang Hải giới thiệu với PV về một sản phẩm nước mắm đang đề xuất Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP quốc gia công nhận 5 sao. Ảnh: Đinh Mười.
Nước mắm Cát Hải là sự kết tinh của nắng gió biển khơi, lòng kiên nhẫn của con người và trí tuệ của khoa học. Những năm qua, sự trỗi dậy của nghề mắm đã thay đổi hoàn toàn diện mạo đặc khu Cát Hải, nghề này hiện tạo việc làm cho hàng nghìn lao động trực tiếp và gián tiếp thông qua chuỗi cung ứng cá nguyên liệu từ ngư dân. Nhiều người trẻ sau khi tốt nghiệp đại học đã chọn quay về quê hương, mang theo tư duy chuyển đổi số và marketing hiện đại để tiếp nối nghề cha ông.
Tới đây, nếu có sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia, giọt mắm hổ phách không chỉ mang lại sự ấm no cho người dân miền biển mà còn viết tiếp huyền thoại Vạn Vân, lấp lánh như sao và bền bỉ như sóng đại dương. Rời Cát Hải, nhưng hình ảnh những dãy bể chượp thẳng tắp của Quang Hải, Cát Hải lặng lẽ “ăn nắng” để chắt chiu những giọt mật của biển luôn hiện hữu như bản giao hưởng không lời của một vùng đảo chưa bao giờ biết khuất phục, là khát vọng vươn tầm thế giới của một tinh hoa ẩm thực Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Hiện nay, trên địa bàn đặc khu Cát Hải có khoảng 40 cơ sở sản xuất nước mắm quy mô hộ gia đình cùng 3 doanh nghiệp sản xuất lớn. Trong đó, Công ty CP Chế biến thủy sản Cát Hải, mỗi năm đạt sản lượng khoảng 5 triệu lít nước mắm, Công ty TNHH Quang Hải đạt sản lượng khoảng 900.000 đến 1 triệu lít/năm, sản phẩm nước mắm Cát Bà đạt hơn 200.000 lít/năm.
Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/vuong-pham-gia-vi-man-moi-dao-cat-hai-d803778.html
Bình luận (0)