365 ngày về với dân ở Nậm Tăm

Lai Châu Sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, các thủ tục được giải quyết ngay tại xã, cán bộ ở xã Nậm Tăm đã quen dần với những ngày làm việc kéo dài quá giờ hành chính.

LTS: Sau gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (kể từ ngày 1/7/2025 đến nay), Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thực hiện tuyến bài này nhằm ghi chép lại những chuyển động, đổi thay từ cơ sở, nơi mà bộ máy hành chính mới cùng với đội ngũ công bộc đã nỗ lực vượt qua nhiều gian khó để phụng sự nhân dân được tốt hơn, hiệu quả hơn.

Thực tiễn ở cơ sở là minh chứng khẳng định cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại giang sơn không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách, giảm tầng nấc ở các khâu trung gian trong hệ thống mà còn mở ra không phát triển mới, đem đến những kỳ vọng mới nhằm hiện thực khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Những ô cửa ở Nậm Tăm luôn sáng muộn

Cuối chiều tháng Sáu, nắng từ cao nguyên Sìn Hồ chiếu xiêu vẹo xuống mặt bê tông. Hơi nóng hầm hập khiến không khí trong căn phòng rộng chừng 30 m² của Phòng Văn hóa - Xã hội xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu) thêm đặc quánh.

Anh Tẩn A Bình - chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội của xã Nậm Tăm cả ngày "gắn chặt" với chiếc máy tính. Ảnh: Đức Bình.

Trên góc bàn của Tẩn A Bình, một cốc nước mát đã tan gần hết đá. Nước đọng thành một vũng loang ra mặt bàn. Từ giữa chiều, đã vài lần anh đưa tay định cầm cốc lên uống, nhưng điện thoại rung liên tục hoặc màn hình máy tính trước mặt nhấp nháy thông báo mới. Những ô dữ liệu, văn bản và nhóm trao đổi công việc cứ đẩy lên mãi như thể không có điểm cuối.

Trong văn phòng, thứ âm thanh duy nhất có thể nghe thấy là tiếng bàn phím lách cách và những cú click chuột. Thảng hoặc, anh Bình mới nghiêng người trao đổi vội vài câu với đồng nghiệp về một mẫu kê khai còn thiếu, rồi lại quay về màn hình máy tính, tay tiếp tục rê chuột giữa những ô file tài liệu đang mở kín đặc.

Cánh cửa phòng bật mở. Một người đàn ông dân tộc Dao bước vào, tay cầm tập giấy tờ nhàu mép vì bị nắm chặt. Tẩn A Hạc đến làm thủ tục khai tử và hưởng chính sách hỗ trợ cho người thân vừa mất. Anh Hạc ngồi xuống mép ghế, đôi mắt đỏ hoe, giọng nghẹn lại mỗi lần phải nhắc tên người đã khuất. Có lúc người đàn ông gần 50 tuổi cúi xuống rất lâu, hai bàn tay siết chặt tờ giấy chứng tử được gấp làm tư.

Anh Bình kéo ghế lại gần hơn, vừa dò từng thông tin trên giấy tờ, vừa nhỏ giọng hỏi để người đàn ông bớt lúng túng. Chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội nhập thông tin, in biểu mẫu, rồi lại cúi xuống chỉ từng vị trí cần ký. Ngoài hành lang, giọng người dân chờ làm thủ tục vẫn vang đều đều, xen lẫn tiếng chuông điện thoại chưa ngớt trên bàn làm việc.

Anh Tẩn A Hạc gửi lời cảm ơn chính quyền xã đã hỗ trợ làm nhanh thủ tục cho thành viên của gia đình không may qua đời. Ảnh: Đức Bình.

Khi nhận lại hồ sơ đã hoàn tất, Tẩn A Hạc im lặng vài giây. Đôi mắt đỏ lúc bước vào dịu xuống. Trước đây, với những thủ tục liên quan chế độ hỗ trợ, anh phải xuống xã Lùng Thàng (cũ) xác minh, sau đó lên bệnh viện làm thủ tục, rồi mới qua huyện chờ xét duyệt để ký giấy tờ, thường phải chờ nhiều ngày, cũng không biết gọi cho ai để hỏi khi có kết quả. Nay được tích hợp và xử lý ngay tại xã, mọi thủ tục được hoàn tất chỉ vỏn vẹn trong vòng nửa tiếng.

Ở bàn làm việc phía trong, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Nậm Tăm Hà Mạnh Hải vừa kết thúc cuộc họp với lãnh đạo xã. Ngay sau khi trở về, anh đã vội mở máy tính lên để tiếp tục công việc. “Từ ngày thực hiện chính quyền hai cấp, công việc từ huyện chuyển xuống rất nhiều, mà cán bộ thì vẫn thiếu”, anh Hải tâm sự, đôi tay vẫn liên tục gõ trả lời những thông báo công việc từ phần mềm Zalo.

Xã Nậm Tăm được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã cũ gồm Lùng Thàng, Nậm Cha và Nậm Tăm (thuộc huyện Sìn Hồ cũ, tỉnh Lai Châu) . Toàn xã có diện tích tự nhiên hơn 242 km², quy mô dân số 12.720 người với 26 bản. Trong đó, dân tộc Dao chiếm khoảng 37,5% dân số, dân tộc Thái chiếm 25,2%, dân tộc Lự chiếm 21,45%, còn lại là các dân tộc khác.

Ba xã cũ sáp nhập thành một, địa bàn rộng hơn, đầu việc cũng dồn theo cấp số nhân. Có hôm văn bản từ tỉnh gửi xuống cuối giờ chiều nhưng sáng hôm sau phải hoàn thành báo cáo. Nhiều cuộc họp ở những bản xa trung tâm đến tối muộn mới xong. 

Anh Hà Mạnh Hải, Trưởng phòng Văn hóa được luân chuyển từ thành phố Lai Châu (cũ) về xã Nậm Tăm. Ảnh: Bảo Thắng.

“Bây giờ lãnh đạo phòng đều trực tiếp tham gia xử lý hồ sơ cùng anh em chuyên môn. Nhiều hôm phải mang máy tính về nhà làm đến đêm”, vị trưởng phòng có hộ khẩu tại Thành phố Lai Châu (cũ) cười mệt, mắt vẫn dán vào màn hình máy tính. Với anh, áp lực nhất không phải một báo cáo lớn, mà là hàng chục đầu việc nhỏ dồn dập xuống theo giờ.

Đường xuống bản "xa" hơn về nhà

Trên tầng hai, Phó Chủ tịch UBND xã Nậm Tăm - ông Bùi Thế Dũng đứng dậy rót vội ấm trà đặc đã nguội rồi kéo chiếc ghế nhựa ra trước hiên, nhướng mắt về dãy nhà công vụ dựng tạm phía sau trụ sở. Nơi ấy, những căn phòng nhỏ ghép vội bằng tấm panel, mùa nóng hầm hập, nhiều khi chẳng “dám” về sớm. Nhưng thế vẫn còn may bởi theo lời anh, nhiều nơi vùng sâu, vùng xa, vùng cao còn khó khăn hơn, có nhiều cán bộ phải mượn tạm cả phòng học sinh để ở. Ngay chính trụ sở UBND xã Nậm Tăm vốn cũng là cơ sở vật chất của Ban quản lý rừng phòng hộ Nậm Mạ để lại.

Lãnh đạo xã Nậm Tăm tham gia họp sơ kết chính quyền 2 cấp. Ảnh: Nguyễn Hương.

Sau sáp nhập, lượng cán bộ từ nhiều địa bàn tập trung về xã tăng lên, trong khi cơ sở vật chất gần như tận dụng lại từ trụ sở cũ. Máy tính cũ, phòng làm việc chật, nhà công vụ thiếu thốn, nhưng guồng công việc vẫn phải chạy liên tục.

“Khó nhất vẫn là thay đổi thói quen của người dân”, Phó chủ tịch xã bày tỏ, bởi nhiều thủ tục giờ có thể xử lý trực tuyến, nhưng bà con vẫn quen cầm giấy tờ đến tận xã để hỏi, để làm cho chắc. Nhiều người chưa quen dùng smartphone hay làm hồ sơ trên mạng.

Điều đó cũng không khó hiểu ở một địa bàn miền núi như Nậm Tăm. “Có những bản xa, địa hình đèo dốc, phải đi tầm 2-3 tiếng mới vào đến nơi, đi còn lâu hơn xuống TP Lai Châu (cũ). Mùa mưa, đường đất nhão quánh, nhiều đoạn xe phải bò từng mét qua bùn đất và taluy sạt lở", Phó Chủ tịch UBND xã Nậm Tăm bộc bạch.

Nhớ nhất với cán bộ Nậm Tăm có lẽ là đợt bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp đầu tháng tư vừa qua. Theo nhiệm vụ phân công, từng tốp một xuống bản từ sáng sớm để hướng dẫn người dân làm thủ tục, tuyên truyền chính sách, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân với “Ngày hội của non sông”. Nghe kể lại, với những bản xa thuộc xã Nậm Chà (cũ), các chuyên viên xã phải đi từ tối hôm trước để kịp đón những cử tri đầu tiên đến bỏ phiếu.

Nhưng vậy chưa phải hết. Khi những lá phiếu cuối cùng được kiểm đếm cũng là lúc mọi người, không ai bảo ai, tất tả quay lại trụ sở, với đống báo cáo, biểu mẫu và số liệu bị “treo” từ sáng đang chờ giải quyết. Có người còn nguyên bùn đất bám ống quần. Tiếng bàn phím lại vang lên lách cách giữa những file dữ liệu mở kín màn hình, như một nhịp điệu quen thuộc của 2 phòng chuyên môn.

Chủ tịch xã Nậm Tăm - Nguyễn Xuân Đà bảo rằng điều quan trọng với chính quyền cơ sở hiện nay, ngoài năng lực giải quyết khối lượng công việc tăng lên sau sáp nhập, còn là hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ số. “Bí thư Chi bộ, Trưởng bản phải biết dùng smartphone, biết dùng Zalo thì công việc mới chạy kịp”, ông nói.

Lãnh đạo phòng Văn hóa - Xã hội Nậm Tăm trao đổi với chuyên viên. Ảnh: Đức Bình.

Nhưng với điều kiện còn quá nhiều gian khó ở một xã vùng cao, cộng thêm thanh niên trong độ tuổi lao động lại đi làm ăn xa, thì điều đó không hề đơn giản. Có những bản sóng điện thoại vẫn chập chờn, Internet lúc có lúc không. Nhiều trưởng bản lớn tuổi chưa quen thao tác, cán bộ xã phải vừa gọi điện hướng dẫn, vừa chụp ảnh màn hình gửi từng bước để họ cập nhật, hoặc rà lại thông tin.

Ti tỉ những khó khăn, rào cản sau gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Nậm Tăm, guồng công việc cấp xã có thêm áp lực, nhưng cũng mở ra kỳ vọng về một bộ máy gần dân hơn, giải quyết công việc ngay từ cơ sở. 

Niềm tin bắt đầu từ những thay đổi nhỏ và dần được vun đắp, lớn lên trên cao nguyên Sìn Hồ.

Trên cao nguyên Sìn Hồ. Ảnh: Thoa Đồng.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/365-ngay-ve-voi-dan-o-nam-tam-d813997.html