Hồ, đập là các công trình chứa nước chính để ngăn chặn mưa lũ, điều tiết thủy lợi phục vụ sản xuất, nước sinh hoạt cho người dân vùng hạ lưu. Nếu để xảy ra vỡ hồ, đập sẽ gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Vì vậy, việc đảm bảo an toàn hồ, đập, sẵn sàng ứng phó với mưa lũ bất thường, không để xảy ra thiệt hại lớn về người và tài sản, góp phần giảm nhẹ thiên tai là nhiệm vụ quan trọng của các cấp, các ngành chức năng và người dân.
Toàn tỉnh hiện có 452 đập, hồ chứa nước (11 đập, hồ chứa nước lớn; 18 đập, hồ chứa nước vừa và 423 đập, hồ chứa nước nhỏ). Trong đó, hồ chứa lớn, vừa và một số hồ có nhiệm vụ tưới liên huyện, liên xã do UBND tỉnh quản lý, giao các Công ty TNHH MTV Thủy lợi khai thác, vận hành; các hồ chứa nước nhỏ do UBND cấp huyện quản lý, giao UBND cấp xã, các HTX thủy lợi cơ sở khai thác, vận hành.
Các hồ, đập ngoài nhiệm vụ cung cấp nước tưới cho 37 nghìn ha gieo trồng/ vụ của tỉnh, còn cung cấp nước phục vụ sản xuất công nghiệp, đời sống sinh hoạt của người dân, đồng thời cắt lũ, giảm úng cục bộ cho vùng hạ du, góp phần cải thiện môi sinh, môi trường trên địa bàn tỉnh.
Hồ Lòng Thuyền, xã Nhạo Sơn (Sông Lô) mới được đầu tư cải tạo, nâng cấp đảm bảo an toàn chứa nước khi mưa lũ lớn xảy ra.
Quá trình khai thác, vận hành, công trình hồ, đập thường xuyên được các cơ quan chức năng duy tu, bảo dưỡng, đảm bảo an toàn, vì vậy, những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh chưa xảy ra tình trạng vỡ hồ, đập gây thiệt hại lớn sản xuất và đời sống người dân vùng hạ lưu.
Tuy nhiên, phần lớn hồ đập được xây dựng từ những năm 50 - 60 của thế kỷ trước và đầu thời kỳ đổi mới, đặc biệt những hồ lớn xây dựng từ thời Pháp thuộc, đến nay đã cũ; một số công trình mới quy mô nhỏ do địa phương và người dân tự làm không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật; công tác quản lý còn chưa khoa học, chặt chẽ, lại ít được đầu tư sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, nhiều công trình đã và đang xuống cấp, khi mùa mưa bão đến luôn là nỗi lo thường trực của những người quản lý, nhất là mưa lớn bất thường dễ dẫn đến nguy cơ vỡ hồ đập gây ngập lụt diện rộng, thiệt hại lớn về tài sản của nhà nước và nhân dân khu vực xung quanh chân đập.
Để đảm bảo an toàn hồ đập, những năm qua, Chi cục Thủy lợi tỉnh tích cực tham mưu Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng gia cố, cải tạo, nâng cấp các hồ, đập xung yếu; chuẩn bị đẩy đủ nguyên liệu, vật tư (bao tải, cát, sỏi, đá hộc, xe vận tải) tập kết tại chỗ khi có sự cố kịp thời ứng cứu, đảm bảo an toàn tài sản, tính mạng người dân.
Tuy nhiên đến nay vẫn còn nhiều hồ, đập chứa nước thân đập bị thấm, thân mối, tràn và bể tiêu năng bị xói lở, mái gia cố bị sụt vỡ, cống và tràn bị hư hỏng, thân đập chưa có lớp gia cố, thậm chí có hồ chưa dung tích lớn mà chưa có bê tông gia cố bề mặt.
Theo Chi cục trưởng Chi cục thủy lợi tỉnh Đường Văn Thể, ngoài 10 hồ lớn và 1 đập dâng nước được đầu tư nâng cấp mới thì các hồ, đập nhỏ nằm rải rác trên các xã, thị trấn, đặc biệt là các hồ, đập ở các huyện miền núi như Sông Lô, Lập Thạch, Tam Đảo.
Các hồ, đập này đều nằm ở vùng cao, có độ dốc lớn, tập trung dòng chảy nhanh nên khả năng trữ nước nhỏ, tiềm ẩn nguy cơ vỡ đập rất cao khi có mưa, lũ lớn.
Qua rà soát đánh giá hiện trạng, có 22 đập bị thấm, 5 đập biến dạng mái: 1 đập nứt thân đập; 9 tràn xả lũ chưa được gia cố, 8 tràn bị nứt, 9 cống hư hỏng thân cống; 11 cửa van hư hỏng; 11 cống bị thấm qua mang cống.
Điển hình như lòng hồ Gia Khau bị bồi lắng, mặt đập chưa được cải tạo, cống vận hành khó khăn, rãnh thoát nước hạ lưu đập xuống cấp, thấm vai phải đập; hồ Đồng Mỏ thấm nhẹ tại cao trình +53.00 (vị trí chân đống đá tiêu nước); hồ Làng Hà thấm mái hạ lưu đập chính; vai trái, vai phải đập chính và đập phụ; hồ Mả Sảng thấm nhẹ đập chính, thấm qua mang cống, hư hỏng thân cống và cửa lấy nước; hồ Chằm Vàng nhà vận hành bị nghiêng, mang cống rò rỉ; hồ Bãi Mé sạt chân khay, nứt mái thượng lưu; hồ Săn Sắt sạt mái thượng, hạ lưu, hỏng thân cống và thấm qua mang cống); hồ Đồng Chẹo thấm nhẹ đập chính, hư hỏng thân cống và cửa lấy nước; hồ Cẩm Bình, hồ Quang Yên bị thấm nhẹ đập chính; hồ Đồng Quan sạt chân khay, mái bê tông thượng lưu),…
Để khắc phục kịp thời những công trình hồ, đập tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi có mưa lũ lớn xẩy ra, ngay từ đầu năm, Chi cục Thủy lợi tỉnh đã tham mứu với ngành và UBND tỉnh bố trí nguồn lực, kinh phí đầu tư, gia cố, sửa chữa, khắc phục; chỉ đạo đơn vị quản lý theo dõi, giám sát, vận hành, nhất là các hồ, đập có dung tích chứa trên 2 triệu m3 nước, để bảo vệ hạ du trong điều kiện mưa lũ lớn bất thường xảy ra.
Các đơn vị quản lý cắm mốc chỉ giới bảo vệ đập và lòng hồ, kiểm định các hồ chưa đúng thời gian quy định, nhất là việc đảm bảo an toàn hồ đập theo chương trình WB8. Bên cạnh đó đầu tư đảm bảo an toàn các hồ chứa qui mô vừa và nhỏ, nhiều năm chưa được cải tạo nâng cấp sẵn sàng ứng phó với mưa lũ lớn xảy ra.
Thực hiện chỉ đạo của Trung ương và để chủ động phòng tránh, ứng phó kịp thời với diễn biến phức tạp của thời tiết nhằm đảm bảo an toàn công trình thủy lợi, đê điều, nhất là hồ, đập, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hai do thiên tai gây ra, UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 03 ngày 05/3/2024 về việc “Tăng cường công tác phòng, chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn và đảm bảo an toàn công trình thủy lợi, đê điều năm 2024”.
Theo đó, UBND tỉnh đã chỉ đạo các địa phương, cơ quan chức năng rà soát, lập dự toán kinh phí, khắc phục những công trình đê điều, hồ, đập, kênh chính tiềm ẩn mất an toàn, chỉ đạo các đơn vị quản lý hoàn thành quy trình bảo dưỡng, vận hành, kiểm tra thường xuyên các hồ, đập lớn có dung tích chứa trên 2 triệu m3 nước.
Cắm mốc chỉ giới bảo vệ đập và lòng hồ, kiểm định các hồ, đập chưa đảm bảo an toàn quy định; cải tạo nâng cấp các hồ qui mô vừa và nhỏ nhiều năm chưa được cải tạo nâng cấp, sẵn sàng ứng phó với mưa lũ lớn, quyết tâm không để xẩy ra vỡ hồ, đập gây thiệt hại về người và tài sản khi mưa lũ.
Hiện nay, tỉnh đang chỉ đạo ngành NN&PTNT, các địa phương, Chi Cục Thủy lợi, các Công ty TNHH MTV thủy lợi tăng cường kiểm tra, đôn đốc thường xuyên cán bộ, công nhân, lực lượng của địa phương tuần tra canh gác, thường trực ngày đêm chủ động nắm được diễn biến của thời tiết, mực nước các hồ báo cáo kịp thời cho Ban Chỉ huy PCTT&TKCN tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Thường trực PCTT&TKCN các huyện trong suốt mùa mưa bão.
Chỉ đạo công tác phòng chống theo phương châm 4 tại chỗ: Nhân lực tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, vật tư kỹ thuật tại chỗ, hậu cần tại chỗ. Đồng thời tổ chức bảo dưỡng bộ phận vận hành cống, tràn, đảm bảo an toàn khi tình huống thời tiết bất lợi xảy ra..
Bài, ảnh: Xuân Hùng
Nguồn
Bình luận (0)