Thần tốc truy kích, tạo thế bao vây chiến lược
Sau thất bại nặng nề tại Buôn Ma Thuột ngày 10/3/1975, quân địch buộc phải bỏ Tây Nguyên, rút chạy xuống đồng bằng theo Tỉnh lộ 7 (nay là Quốc lộ 25). Nắm bắt thời cơ chiến lược, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Chỉ huy chiến dịch, quân ta nhanh chóng triển khai lực lượng, quyết tâm tiêu diệt toàn bộ quân địch.
Với tinh thần quyết chiến, quyết thắng, lực lượng vũ trang Phú Yên đã chủ động phối hợp chặt chẽ với bộ đội chủ lực, đặc biệt là các đơn vị của Sư đoàn 320, tổ chức truy kích liên tục. Trên hướng Đường 5 (nay là Quốc lộ 29), quân ta đánh tan rã và tiêu diệt hoàn toàn lực lượng địch rút chạy.
 |
| Xe diễu hành trên đường phố mừng ngày giải phóng. Ảnh tư liệu |
Ngày 24/3/1975, cùng với cánh quân chủ lực truy đuổi địch, quân và dân Phú Yên đã giải phóng thị trấn Củng Sơn và toàn huyện Sơn Hòa. Đây là thắng lợi có ý nghĩa đặc biệt, mở toang cánh cửa phía tây, tạo thế và lực thuận lợi để tiến công về thị xã Tuy Hòa. Từ đây, thế trận trên toàn tỉnh được hình thành rõ nét: địch bị chia cắt, tan rã từng mảng, trong khi lực lượng ta ngày càng áp sát các mục tiêu chiến lược.
Nhớ lại thời điểm mang tính bước ngoặt này, Đại tá Trần Văn Mười, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, Trưởng Ban Tác chiến Tỉnh đội Phú Yên cho biết sau khi nhận mệnh lệnh của Bộ Quốc phòng và Quân khu 5, ngày 26/3/1975, Sở chỉ huy tiền phương và Bộ Tư lệnh Sư đoàn 320 đã họp bàn, đi đến quyết tâm tiến công thị xã Tuy Hòa.
Theo kế hoạch ban đầu, trận đánh dự kiến diễn ra vào ngày 30/3/1975. Tuy nhiên, do Đường 7 chưa được khai thông, lực lượng công binh của Sư đoàn 320 và của tỉnh phải khắc phục ngày đêm, đến tối 31/3 mới hoàn tất. Vì vậy, phương án được điều chỉnh: sáng 1/4/1975 tiến công giải phóng thị xã Tuy Hòa và toàn tỉnh Phú Yên. Ngay sau đó, các lực lượng khẩn trương tổ chức hiệp đồng chiến đấu, sẵn sàng cho trận đánh quyết định.
Trong khi ta khẩn trương chuẩn bị, phía địch sau thất bại trên Đường 5 cũng cố gắng co cụm lực lượng, hình thành tuyến phòng thủ Quy Nhơn - Tuy Hòa - Nha Trang. Tại thị xã Tuy Hòa, chúng tập trung 11 tiểu đoàn bộ binh, 3 đại đội bảo an, 1 chi đội thiết giáp cùng nhiều lực lượng cảnh sát, ác ôn, đặt dưới sự chỉ huy trực tiếp của Chuẩn tướng Trần Văn Cẩm và Đại tá Vi Văn Bình.
Các vị trí trọng yếu như Hiếu Xương, sân bay Đông Tác, Phú Khê, Phước Bình, núi Một, Hảo Sơn… đều được địch bố trí lực lượng chốt giữ. Tuy nhiên, trước sức ép tiến công mạnh mẽ và thế trận bao vây ngày càng siết chặt của quân ta, hệ thống phòng thủ này dần rơi vào thế bị động.
 |
| Cờ Mặt trận Giải phóng tung bay trên đỉnh Tháp Nhạn vào ngày 1/4/1975. Ảnh tư liệu |
Ngày 31/3/1975, các đơn vị của ta đồng loạt triển khai đội hình. Tiểu đoàn 9 Trung đoàn 64 tiến công cứ điểm Hòn Một; Tiểu đoàn 8 đánh chiếm đoạn Quốc lộ 1 từ Phú Khê đến cầu ván Hòa Xuân. Ở phía bắc, lực lượng địa phương đánh chiếm cầu Ngân Sơn, cắt đứt Quốc lộ 1 phía nam Tuy An, không cho địch rút về thị xã.
Cùng thời điểm, Trung đoàn 48 và Trung đoàn 9 khẩn trương triển khai lực lượng tiến công địch trong thị xã Tuy Hòa. Ở hướng nam, Tiểu đoàn 8 phục kích giao thông tại khu vực núi Sông Ván, bắn cháy 3 xe ô tô của địch; Tiểu đoàn 9 phối hợp với Đại đội Đặc công nước 24 luồn sâu xuống Ba Lò (Hòa Hiệp), chặn đường rút ra biển. Trung đoàn 3 (Sư đoàn 320) cơ động đến đèo Cả, khóa chặt hướng rút của địch vào Khánh Hòa.
Ở hướng chủ yếu, các đơn vị hội quân tại suối Đá Bàn, củng cố lực lượng, chờ giờ nổ súng. Thế trận bao vây, chia cắt, cô lập địch được hình thành chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho trận tiến công quyết định.
Tổng tiến công, giải phóng toàn tỉnh
Đúng 5 giờ sáng 1/4/1975, trận tiến công giải phóng thị xã Tuy Hòa chính thức bắt đầu. Pháo 105 ly và súng cối 120 ly của ta từ các trận địa ở Hòa Thắng đồng loạt nã vào các vị trí pháo binh của địch tại núi Nhạn, nhanh chóng làm tê liệt hỏa lực đối phương.
Ngay sau đó, các mũi tiến công đồng loạt xung phong. Xe tăng theo Đường 7 chi viện cho Tiểu đoàn 4 Trung đoàn 2 đánh chiếm các mục tiêu trọng yếu như cầu Ông Chừ, cầu Đà Rằng và Nhạn Tháp.
Đến 5 giờ 45, các đơn vị đã làm chủ xóm Đạo, sân bay, phát triển theo các trục đường 6, đường Lê Lợi, chiếm Ty Ngân khố, khu công chức. Ở hướng bắc, Trung đoàn 64 đánh chiếm tỉnh đường, Ty Cảnh sát, Trung đoàn bộ 47, Gò Đá, núi Chóp, núi Chài.
Các đơn vị khác như Tiểu đoàn 96, Đại đội 25 cùng lực lượng pháo binh tiến công các khu vực Núi Sầm, Long Tường, xóm Lẫm, Quy Hậu, Phước Khánh, Phước Hậu… tạo thế áp đảo trên toàn chiến trường.
 |
| Mít tinh mừng ngày giải phóng tại sân vận động thị xã Tuy Hòa. Ảnh tư liệu |
Trước sức tiến công mạnh mẽ, liên tục và hiệp đồng chặt chẽ của quân ta, lực lượng địch nhanh chóng rơi vào thế bị động, tan rã. Một số đơn vị cố chống cự, nhưng không thể giữ vững trận địa; nhiều toán tháo chạy bằng trực thăng hoặc tàu xuồng ra biển.
Đến 8 giờ sáng cùng ngày, bộ đội chủ lực và lực lượng địa phương đã hoàn toàn làm chủ thị xã Tuy Hòa. Phát huy khí thế tiến công thần tốc, ngay sau khi làm chủ thị xã, quân ta tiếp tục phối hợp với lực lượng địa phương tiến công, giải phóng các huyện còn lại như Tuy An, Sông Cầu, Đồng Xuân. Trưa 1/4/1975, toàn tỉnh Phú Yên chính thức được giải phóng.
Trong giờ phút lịch sử ấy, lá cờ Mặt trận đã tung bay trên đỉnh Tháp Nhạn - biểu tượng thiêng liêng của vùng đất phía Đông Đắk Lắk.
Người trực tiếp cắm lá cờ là Đại đội phó Đại đội Pháo cao xạ 22 Tỉnh đội Phú Yên Nguyễn Sĩ Kỳ. Theo lời kể của ông Nguyễn Sỹ Kỳ, sau khi thị xã Tuy Hòa được giải phóng, đơn vị ông nhanh chóng cơ động lên núi Nhạn, xây dựng trận địa phòng không, sẵn sàng đánh trả máy bay địch.
Giữa không gian còn nồng nặc mùi thuốc súng, ông đã trèo lên đỉnh Tháp Nhạn để treo lá cờ chiến thắng. Hình ảnh ấy trở thành biểu tượng tự hào của quân và dân Phú Yên, đánh dấu thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trên quê hương núi Nhạn, sông Đà.
| Chiến thắng ngày 1/4/1975 không chỉ là thắng lợi về quân sự, mà còn là kết tinh của ý chí, lòng quả cảm và sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng chủ lực với quân và dân địa phương. Chiến thắng ấy đã đi vào lịch sử như một mốc son chói lọi, góp phần cùng cả nước làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975, thống nhất non sông, mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam. |
Lê Hảo
Nguồn: https://baodaklak.vn/chinh-tri/202603/ban-hung-ca-giai-phong-phu-yen-ca14fc2/
![[Ảnh] Hội nghị công bố Quyết định của Bộ Chính trị về công tác tổ chức và cán bộ](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/04/01/1775017881825_bnd-2410-1472-jpg.webp)
Bình luận (0)