Bảo đảm an toàn hồ, đập mùa mưa lũ

Sơn La là địa phương có địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt mạnh, hệ thống sông suối dày đặc cùng hàng trăm công trình hồ chứa, đập dâng thủy lợi lớn nhỏ. Khi mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, việc chủ động các giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm an toàn lòng hồ, đập chứa và bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các cấp chính quyền và cơ quan quản lý.

Nhân viên Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La kiểm tra hệ thống điều tiết nước hồ bản Mòng. Ảnh: Nguyễn Yến

Nhìn lại năm 2025, diễn biến thiên tai trên cả nước nói chung và khu vực miền núi phía Bắc nói riêng diễn ra dồn dập, khốc liệt và mang nhiều yếu tố bất thường. Với kỷ lục 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên Biển Đông, mưa lớn cực đoan trên diện rộng đã làm mực nước tại nhiều tuyến sông suối vượt báo động lịch sử. Tại tỉnh Sơn La, có 18 loại hình thiên tai diễn ra, trong đó, mưa lớn gây ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất xảy ra ở nhiều địa phương. Đặc biệt, các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của cơn bão số 9 và hoàn lưu cơn bão số 10 đã gây thiệt hại khoảng 1.000 ha cây trồng các loại; làm hư hỏng trên 900 ngôi nhà của hộ dân; sạt lở 9 điểm gây ách tắc giao thông.

Bước sang năm 2026, dù dự báo tổng số lượng bão có thể thấp hơn trung bình nhiều năm, Trung tâm Dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia vẫn đưa ra cảnh báo không được chủ quan trước các hiện tượng thời tiết nguy hiểm, mưa lũ cực đoan cục bộ có cường độ mạnh. Đối với một tỉnh miền núi như Sơn La, nguy cơ lũ ống, lũ quét, sạt lở đất đá quanh lòng hồ và dòng chảy hạ du luôn trực chờ bùng phát bất cứ lúc nào.

Hiện nay, toàn tỉnh có 111 hồ chứa, 132 đập dâng và 2.405 công trình thủy lợi. Trong đó, có 86 hồ chứa nước lớn đập chiều cao trên 5 m hoặc dung tích toàn bộ trên 50.000 m³ trở lên. Công ty TNHH MTV Quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La - đơn vị được giao quản lý các công trình thủy lợi trên địa bàn đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan, chính quyền địa phương nơi có đập, hồ chứa nước thủy lợi thực hiện các phương án bảo vệ đập, hồ chứa nước.

Công trình thủy lợi hồ chứa nước Chiềng Khoi, xã Yên Châu, có dung tích hồ chứa trên 3,1 triệu m³; có nhiệm vụ cấp nước tưới cho 240 ha lúa 2 vụ và 40 ha tưới ẩm. Phan Huy Bình, Trưởng chi nhánh Công ty TNHH Một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tại Yên Châu, thông tin: Trước mùa mưa lũ, Chi nhánh đã kiểm tra, rà soát toàn bộ hệ thống hạng mục, công trình tại hồ Chiềng Khoi; tiến hành bảo dưỡng, bảo trì tất cả hệ thống máy móc, máy đóng mở, cống, tràn đảm bảo vận hành an toàn. Đơn vị đang theo dõi diễn biến tình hình thời tiết, lượng mưa, lũ về hồ trong thời gian tới để có phương án điều tiết xả tràn, cắt lũ, đảm bảo tuyệt đối an toàn.

Công ty TNHH Một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tại Yên Châu kiểm tra vận hành van xả hồ Chiềng Khoi. Ảnh: Nguyễn Yến

Trong tháng 5, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng kế hoạch kiểm tra công tác đảm bảo an toàn công trình thủy lợi với mục đích kiểm tra thực trạng, công tác quản lý khai thác các công trình thủy lợi; đánh giá tình hình nguồn nước và khả năng cấp nước của các công trình; rà soát danh mục các đập, hồ chứa, công trình thủy lợi bị hư hỏng, xuống cấp cần sửa chữa, nâng cấp. Đồng thời, xây dựng phương án phòng chống lũ bão chi tiết, cụ thể cho từng hồ chứa.

Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thông tin: Qua kiểm tra, đánh giá 112 hồ chứa, trong đó, có 3 hồ chứa có kết quả đánh giá an toàn - mức A; 109 hồ chứa có kết quả đánh giá an toàn - mức B; không có hồ chứa nào có nguy cơ mất an toàn cao; hồ chứa hư hỏng phải tích nước hạn chế có 1 hồ. Sở đã ban hành công văn đề nghị các địa phương phối hợp với Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tiếp tục vận động nhân dân phát quang, khơi thông dòng chảy; tháo dỡ, dọn dẹp những vật cản trên, trước cửa tràn của các hồ chứa, bờ mương có nguy cơ làm ách tắc dòng chảy, hạn chế đến việc tiêu thoát nước. Đồng thời, bố trí lực lượng đảm bảo đủ năng lực chuyên môn để vận hành; thường xuyên kiểm tra an toàn công trình, phát hiện và xử lý ngay khi có sự cố xảy ra.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp và chuẩn bị ứng phó với mùa mưa lũ năm 2026, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 2742/UBND-THKT chỉ đạo các cấp, các ngành khẩn trương triển khai công tác bảo đảm an toàn hệ thống công trình thủy lợi, hồ chứa nước nhằm bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị, chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thi công, đảm bảo chất lượng chống lũ của các công trình đang xây dựng. Kiên quyết không để xảy ra tình trạng tiếp tục thi công các hạng mục công trình chính khi đã bước vào mùa mưa, lũ nhằm tránh rủi ro sạt bạt hoặc lũ cuốn.

Đối với UBND các xã, phường, UBND tỉnh giao trách nhiệm các địa phương phải cập nhật, triển khai phương án ứng phó thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”; rà soát, xác định chính xác các khu vực nguy hiểm xung quanh lòng hồ và hạ lưu để chủ động tổ chức di dời, sơ tán dân cư khi có tình huống bất lợi xảy ra.

Song song với các biện pháp kỹ thuật, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thủy lợi được đẩy mạnh, nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng. Người dân vùng lòng hồ được khuyến cáo không tự ý vi phạm hành lang bảo vệ công trình thủy lợi, nâng cao ý thức chủ động tự phòng, chống thiên tai, phối hợp chặt chẽ với chính quyền vượt qua mùa mưa lũ năm 2026 an toàn.

Nguồn: https://baosonla.vn/xa-hoi/bao-dam-an-toan-ho-dap-mua-mua-lu-goSml8JvR.html