Cảng cá ở Hà Tĩnh bị bồi lấp nghiêm trọng

Hàng triệu m3 cát bồi lấp cảng cá, khu neo đậu ở Hà Tĩnh khiến tàu thuyền khó ra vào, trong khi áp lực chống khai thác IUU và mùa mưa bão đang cận kề.

Báo động!

Trong những năm gần đây, tác động tổng hợp của điều kiện thủy văn, dòng chảy ven bờ, lượng phù sa tại cửa sông - cửa biển và diễn biến thời tiết cực đoan đã khiến thực trạng bồi lắng khu vực luồng hàng hải ra vào các cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh ngày càng nghiêm trọng.

Đáng nói, tốc độ bồi lắng hàng năm đang tăng theo cấp số nhân khiến khả năng tiếp nhận tàu thuyền, vươn khơi khai thác thủy sản của ngư dân gặp rất nhiều khó khăn. Đặc biệt, khi triều kiệt, nhiều thời điểm tàu thuyền không thể ra/vào cảng cũng như không thể tiếp cận khu neo đậu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hàng hải và không đáp ứng được chức năng trú, tránh bão theo quy hoạch được duyệt.

Toàn bộ hệ thống các cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá và luồng hàng hải ven biển tại Hà Tĩnh đều bị bồi lắng nghiêm trọng. Ảnh: Thanh Nga.

Theo Ban Quản lý các cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão tàu cá tỉnh Hà Tĩnh (viết tắt là BQL các cảng cá), hiện đơn vị này đang quản lý, khai thác 3 cảng cá và 4 khu neo đậu tránh trú bão tàu cá với tổng diện tích mặt nước khoảng hơn 179.000 ha. Tất cả các cảng và khu neo đậu đều bị bồi lắng đáng báo động.

Đầu tiên phải nói đến cảng cá Xuân Hội, xã Đan Hải. Cảng cá này được đưa vào khai thác năm 2015, diện tích vùng nước 3,8 ha, cao trình thiết kế -4,1m. Từ khi hoàn thành đến nay chưa được nạo vét duy tu lần nào. Kết quả khảo sát đầu năm 2026 cho thấy, 2/3 chiều dài cầu cảng thường xuyên cạn trơ đáy, với khối lượng bồi lấp ước tính khoảng 117.800 m³, làm suy giảm nghiêm trọng độ sâu khai thác. Khu vực cửa vào và bên trong khu neo đậu cũng tích tụ lớp bùn cát khoảng 380.180 m³.

Tại Cảng cá Cửa Sót, xã Lộc Hà, mặc dù đã được nạo vét và chỉnh trị luồng trong giai đoạn 2016 - 2019, tuy nhiên, do nguồn kinh phí hạn chế, công tác nạo vét như “muối bỏ biển”. Hiện độ dày bồi lắng trung bình tại cảng cá này khoảng 1,4m, với khối lượng khoảng 171.000 m³. Trong thời gian tới, dự báo tốc độ bồi lắng hàng năm dao động từ 0,3 - 0,5m, tương ứng khoảng 61.200 m³.

Những cồn cát hàng triệu khối chắn ngang đường đi khiến tàu thuyền ra vào cảng Cửa Nhượng gặp nhiều khó khăn. Ảnh: Thanh Nga.

Đáng lo ngại nhất là khu vực cảng cá Cửa Nhượng. Dù mới đưa vào sử dụng cuối năm 2024, nhiều vị trí trong vùng nước trước cảng hiện chỉ còn độ sâu khoảng 1,3 - 1,5m khi triều trung bình, không bảo đảm cho tàu cá công suất lớn ra vào. Khối lượng bồi lắng tại khu vực này được ước tính lên tới hơn 404.000 m³. Tuyến luồng kết nối cảng với tuyến luồng đường thủy nội địa quốc gia cũng bị bồi lấp gần như hoàn toàn, xuất hiện nhiều cồn cát nổi, buộc các tàu lớn phải neo đậu cách xa cảng, tốn chi phí đưa hải sản vào bờ buôn bán.

Ông Nguyễn Văn Thanh, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Cẩm Nhượng cho rằng, việc nạo vét khoảng 500m tuyến đường thủy sông Rào Cái do Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang quản lý cũng cực kỳ cần thiết. Bởi, lâu nay ngư dân vào cảng thường bị "mắc cạn" chân vịt trên đoạn tuyến này (đoạn từ mũi đèn Hải đăng nhìn ra biển). Nhiều tàu mất trắng 20 - 30 triệu đồng sau một đêm vì hỏng chân vịt.

Khoảng 70% chiều dài cầu cảng của cảng cá Xuân Hội đã bị bùn, cát bồi lấp. Ảnh: Thanh Nga.

Riêng khu neo đậu tránh trú bão Cửa Nhượng - công trình có diện tích vùng nước lên tới 71 ha, nhưng từ khi hoàn thành năm 2010 đến nay chưa từng được nạo vét duy tu. Theo khảo sát, khu vực này đã bị bồi lắng đặc biệt nghiêm trọng với khối lượng khoảng 1,02 triệu m³ bùn cát, khiến khả năng tiếp nhận tàu cá vào tránh trú bão suy giảm mạnh. Tốc độ bồi lắng hằng năm được dự báo khoảng 0,3 - 0,5m, tương ứng hơn 158.000 m³ vật chất bồi lắng mỗi năm - mức cao nhất trong toàn hệ thống cảng cá và khu neo đậu của Hà Tĩnh.

Tác động lớn đến chống khai thác IUU

Theo đánh giá của giới chuyên môn, toàn bộ hệ thống cảng cá và khu neo đậu ven biển Hà Tĩnh đều nằm trong vùng chịu tác động mạnh của quá trình vận chuyển bùn cát ven bờ, dòng triều và sóng. Đây là nguyên nhân khiến các luồng tàu liên tục bị bồi lắng dù đã từng được nạo vét. Đặc biệt, tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, minh chứng rõ nhất là sau 2 cơn bão số 5 và số 10 năm 2025 càng đẩy tốc độ bồi lắng tăng lên chóng mặt. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách thực hiện đồng bộ các dự án nạo vét cảng, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá và luồng đường thủy nội địa quy mô lớn nhằm giải quyết triệt để thực trạng bồi lắng.

Việc bồi lắng cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão ảnh hưởng rất lớn đến công tác truy xuất nguồn gốc hải sản, chống khai thác IUU. Ảnh: Thanh Nga.

Ngư dân Nguyễn Văn Minh, xã Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh sở hữu tàu đánh cá vùng lộng có chiều dài hơn 12m. Thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) và hướng dẫn của ngành chức năng về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU), tàu cá của ông luôn chấp hành việc ra vào cảng để khai báo sản lượng, truy xuất nguồn gốc hải sản. Tuy nhiên, do luồng đường thủy nội địa và vùng nước trước cảng cá Cửa Sót bị bồi lắng quá nghiêm trọng nên việc ra vào cảng phải căn nước thủy triền lên mới có thể cập cảng thực hiện khai báo, làm chậm quá trình vươn khơi các chuyến biển khác của gia đình.

“Không chỉ ra vào khai báo khó khăn, có những thời điểm tàu về đúng lúc nước triều quá thấp, tôi phải neo đậu ngoài xa, thuê thuyền nhỏ trung chuyển cá, mực vào bờ để bán, làm tăng chi phí nhiên liệu, thời gian vận chuyển và giảm chất lượng thủy sản sau khai thác”, ông Minh nói, đồng thời kiến nghị cấp trên cần xây dựng các dự án nạo vét quy mô lớn để khơi thông hoàn toàn luồng ra vào cảng và khu vực vùng nước trước bến cảng, tránh tình trạng nạo vét nhỏ giọt, vừa không phát huy hiệu quả vừa tốn kém ngân sách nhà nước.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Thân Quốc Tế, Phó Giám đốc BQL các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá tỉnh Hà Tĩnh cũng thừa nhận, thực trạng và tốc độ bồi lắng tại các cảng cá và khu neo đậu trên địa bàn rất nghiêm trọng. Điều này ảnh hưởng lớn đến hoạt động khai thác của bà con ngư dân. Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU, việc tàu cá khó khăn khi ra vào cảng sẽ ảnh hưởng đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm; tàu lớn phát sinh chi phí tăng bo sản phẩm vào bờ, làm giảm chất lượng thủy sản sau khai thác, từ đó giảm thu nhập của bà con.

Hiện tượng bồi lắng khu vực các cảng cá gây khó cho tàu cá ra vào trong mùa mưa bão. Ảnh: Thanh Nga.

Mùa mưa bão năm 2026 đang đến gần, yêu cầu duy trì luồng lạch thông thoáng và bảo đảm độ sâu thiết kế là nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết nhằm đảm bảo an toàn cho người và phương tiện trước mắt, đồng thời, góp phần nâng cao năng lực khai thác cảng, đưa dịch vụ hậu cần nghề cá phát triển bền vững.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/cap-bach-nao-vet-cac-cang-ca-o-ha-tinh-d813144.html