Chậm đóng cửa mỏ khi hết phép - làm khó địa phương

Dù đã hết hạn khai thác khoáng sản nhiều năm, song hầu hết doanh nghiệp ở xã Việt Khê (Hải Phòng) vẫn chậm thực hiện nghĩa vụ đóng cửa mỏ, bàn giao đất cho địa phương quản lý.

Mỏ khai thác khoáng sản của Công ty CP Vật liệu xây dựng số 9 đã hết thời hạn cấp phép, nhưng chậm đóng cửa mỏ.

Chậm đóng cửa mỏ

Xã Việt Khê được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Phù Ninh, An Sơn, Kỳ Sơn, Lại Xuân. Đây là những địa bàn có lợi thế về khai thác khoáng sản, nhất là đá vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, đến nay, trên địa bàn chỉ còn 2 doanh nghiệp đang hoạt động và gia hạn khai thác khoáng sản, 1 doanh nghiệp tạm dừng khai thác, 10 mỏ còn lại đều đã quá thời hạn cấp phép, đang chờ thủ tục đóng cửa.

Thông tin từ Phòng Kinh tế và Hạ tầng xã Việt Khê, các mỏ này thuộc nhiều doanh nghiệp, như: Công ty CP Vật liệu xây dựng số 9, Công ty TNHH Vật liệu xây dựng Quyết Tiến, Công ty TNHH Xây dựng và dịch vụ Thành Lộc, Công ty CP Xi măng Tân Phú Xuân, Công ty CP Thương mại Tân Hoàng An (có 3 mỏ), Hợp tác xã Nông nghiệp Lại Xuân, Hợp tác xã Nông nghiệp An Sơn, Hợp tác xã Khai thác đá Cường Thịnh.

Theo quy định, trong vòng 6 tháng kể từ ngày giấy phép khai thác hết hiệu lực, doanh nghiệp phải lập đề án và thực hiện việc đóng cửa mỏ. Tuy nhiên, thực tế tại xã Việt Khê cho thấy, các doanh nghiệp trên đã quá thời hạn từ vài năm đến hơn 10 năm vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ này, dù cơ quan chức năng đã nhiều lần yêu cầu và xử phạt. Như năm 2024, UBND thành phố ban hành quyết định xử phạt HTX Nông nghiệp Lại Xuân 140 triệu đồng vì chậm đóng cửa mỏ khi hết thời hạn cấp phép khai thác khoáng sản.

Theo chuyên viên Phòng Kinh tế và Hạ tầng xã Việt Khê Lê Văn Khôi, việc chậm đóng cửa mỏ khiến địa phương gặp khó khăn trong quản lý đất đai. Nhiều khu vực mỏ chưa được bàn giao phát sinh việc người dân tự ý trồng cây, chăn nuôi gia súc. Đồng thời, thời gian qua, qua kiểm tra cho thấy nhiều máy xúc, xe ô tô, thiết bị khai thác khoáng sản dừng, đỗ trái quy định trong khu vực các dự án khai thác khoáng sản chưa đóng cửa mỏ, khu đất công do UBND xã quản lý; tranh thủ sớm, tối khai thác khoáng sản trái phép, không phép (nhất là tại khu vực núi Rang, núi Thái Bảo, núi Đồn ở 2 thôn Lại Xuân 9, Lại Xuân 10). Vì thế, vào ngày 16/10/2025, UBND xã ban hành thông báo yêu cầu các tổ chức, cá nhân di chuyển toàn bộ xe ô tô, máy xúc và thiết bị khai thác khỏi các khu vực mỏ chưa đóng cửa. UBND xã giao Phòng Kinh tế và Hạ tầng xã chủ trì phối hợp Công an xã kiểm tra thường xuyên, xử lý nghiêm tình trạng khai thác trái phép hoặc chiếm dụng đất trong khu vực mỏ.

Nhờ triển khai quyết liệt các giải pháp, đến nay trên địa bàn xã không còn tình trạng khai thác khoáng sản trái phép. Tuy vậy, nhiều mỏ vẫn chưa hoàn tất thủ tục đóng cửa, tiếp tục là “nút thắt” trong công tác quản lý tài nguyên, đất đai tại địa phương.

Mỏ khai thác khoáng sản (quả núi chính giữa ảnh) của Hợp tác xã Nông nghiệp Lại Xuân đã xin trả lại từ năm 2011, nhưng sau 14 năm vẫn chưa hoàn thành thủ tục đóng cửa mỏ.

Làm rõ nguyên nhân, giải pháp

Theo UBND xã Việt Khê, việc các doanh nghiệp chậm thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ, trước hết, do nhiều doanh nghiệp được cấp phép khai thác từ lâu, nay phá sản hoặc thay đổi chủ sở hữu, khiến việc liên hệ, thực hiện nghĩa vụ đóng cửa mỏ gặp khó khăn. Một số đơn vị còn hạn chế năng lực tài chính, không đủ kinh phí để thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường và hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Ông Ngô Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã nông nghiệp Lại Xuân cho biết, hợp tác xã được cấp phép khai thác khoáng sản từ năm 2008 tại 3 mỏ núi Phướn, núi Mọc và núi Thợm với tổng diện tích hơn 4 ha. Tuy nhiên, do thiếu vốn giải phóng mặt bằng tổng thể, thiếu vốn đầu tư thiết bị, công nghệ, cùng với việc người dân khiếu kiện giữ cảnh quan, nên hợp tác xã chỉ khai thác được một phần nhỏ. “Từ năm 2011, chúng tôi đã có văn bản đề nghị trả lại mỏ, song do thủ tục phức tạp và thay đổi nhiều thế hệ cán bộ quản lý hợp tác xã, hồ sơ vẫn chưa hoàn tất. Năm 2024, hợp tác xã đã nộp đề án đóng cửa mỏ lên Sở Nông nghiệp và Môi trường, đang chờ kết quả thẩm định bản đồ địa hình để hoàn thiện hồ sơ”, ông Thắng nói.

Ngoài ra, việc chuyển đổi chính quyền địa phương 2 cấp khiến khâu bàn giao, lưu trữ hồ sơ mỏ từ cấp huyện về xã chưa đầy đủ, làm chậm tiến độ rà soát và xử lý. Cùng với đó, sự phối hợp giữa các sở, ngành liên quan và địa phương còn thiếu đồng bộ, dẫn đến việc hướng dẫn, kiểm tra, thẩm định hồ sơ đóng cửa mỏ kéo dài.

Trong thời gian chờ đóng cửa mỏ, để tránh phát sinh vi phạm về khai thác khoáng sản, Phó chủ tịch UBND xã Việt Khê Phạm Văn Kim cho biết, vào ngày 25/7/2025, Ban Chấp hành Đảng bộ xã đã ban hành Nghị quyết số 01-NQ/ĐU về các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, tài nguyên khoáng sản và trật tự xây dựng giai đoạn 2025 - 2030. Thực hiện nghị quyết này, UBND xã quyết liệt tăng cường quản lý về tài nguyên khoáng sản trên cơ sở rõ trách nhiệm, chặt chẽ trong phối hợp. UBND xã yêu cầu các phòng, ban chuyên môn thường xuyên kiểm tra, phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi khai thác trái phép, chiếm dụng đất trong khu vực mỏ. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia giám sát thông qua hệ thống truyền thanh, cổng thông tin điện tử của xã.

Đồng thời, địa phương đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường quyết liệt đôn đốc và hướng dẫn các doanh nghiệp hoàn thiện đề án đóng cửa mỏ. Về phía các doanh nghiệp cần phối hợp cơ quan chức năng liên quan để thực hiện nghĩa vụ đóng cửa mỏ, sớm bàn giao về địa phương quản lý thống nhất. Trên cơ sở đó, UBND xã Việt Khê mới có thể thực hiện quản lý, quy hoạch sử dụng phù hợp, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

BÙI HƯƠNG

Nguồn: https://baohaiphong.vn/cham-dong-cua-mo-khi-het-phep-lam-kho-dia-phuong-527111.html