Khi công nghệ bén rễ vùng cao
Một buổi sáng đầu hè tại xã Tiên Yên, chị Chíu Tài Múi đã bắt đầu công việc quen thuộc của mình. Trên chiếc điện thoại thông minh nhỏ gọn, chị liên tục trả lời tin nhắn khách hàng, cập nhật hình ảnh mật ong, nấm lim, gà thả đồi lên các nền tảng mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm. “Từ khi có điện thoại thông minh kết nối internet, tôi đã bán hàng online tiếp cận được nhiều khách hàng miền xuôi, tăng thu nhập cho gia đình. Việc thanh toán tiền điện, nước qua tài khoản ngân hàng cũng thuận tiện hơn” - chị Múi chia sẻ.
Câu chuyện của chị Múi là một điển hình trong hành trình chuyển đổi số đang diễn ra ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số của Quảng Ninh. Những tiện ích công nghệ tưởng chừng xa lạ nay đã hiện diện trong đời sống thường nhật, từ sản xuất, kinh doanh đến giao tiếp, học tập và tiếp cận dịch vụ công.
Tiên Yên hiện có hơn 22.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 43%. Với địa bàn rộng gần 140km², địa phương xác định muốn chuyển đổi số thành công phải bắt đầu từ những nhu cầu thiết thực nhất của người dân. Không đặt nặng những khái niệm công nghệ phức tạp, xã Tiên Yên lựa chọn cách làm gần gũi hơn, hướng dẫn từng thao tác cụ thể, từ quét mã thanh toán, sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến trao đổi thông tin trên các nền tảng số, phương châm “cầm tay chỉ việc” được duy trì kiên trì tại từng thôn, bản.
Một điểm sáng trong quá trình phổ cập kỹ năng số là sự tham gia của học sinh. Sau giờ học, nhiều em trở thành những “hướng dẫn viên công nghệ” ngay trong gia đình, giúp ông bà, cha mẹ sử dụng điện thoại thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt hay truy cập các ứng dụng phục vụ công việc và đời sống. Những thay đổi ấy không chỉ diễn ra trong sinh hoạt hằng ngày mà còn lan tỏa mạnh mẽ vào sản xuất, người dân nhiều thôn của xã đã chủ động tìm hiểu kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi trên internet, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình hiệu quả trong và ngoài tỉnh. Nhiều tổ hợp tác, hợp tác xã từng bước ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm địa phương.
Ở góc độ quản lý, chuyển đổi số cũng đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Hiện nay, khối Đảng của xã Tiên Yên đã thực hiện 100% cuộc họp thông thường không sử dụng tài liệu giấy; 92% đảng viên sử dụng Sổ tay đảng viên điện tử. Đặc biệt, xã đã xây dựng tiện ích riêng trên trang thông tin điện tử của xã để hỗ trợ 26/26 chi bộ thôn tạo báo cáo, biên bản, nghị quyết sinh hoạt chi bộ theo hướng đơn giản, dễ sử dụng. Giải pháp này được đánh giá cao bởi tính thuận tiện, góp phần giảm đáng kể thời gian xử lý công việc.
Ông Đào Xuân Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy xã Tiên Yên cho biết: Thời gian tới, xã Tiên Yên tiếp tục lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả làm mục tiêu, phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên trong hỗ trợ người dân theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, để mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng thành quả của chuyển đổi số.
Hiệu quả từ tiện ích số
Không chỉ ở Tiên Yên, những chuyển biến tích cực đang hiện hữu tại nhiều địa phương vùng cao của Quảng Ninh. Tại xã Lục Hồn, nơi 99% dân số là người dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn và thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đến nay, 100% doanh nghiệp, 80% hộ sản xuất, kinh doanh trên địa bàn đã được tiếp cận, triển khai ứng dụng nền tảng số, đặc biệt trong thanh toán không dùng tiền mặt và thương mại điện tử. Tỷ lệ người dân có định danh điện tử mức độ 2 đạt gần 95%; 100% người dân trong độ tuổi lao động sử dụng điện thoại thông minh.
Cùng với đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo đều được thực hiện trên môi trường số; các lãnh đạo được cấp hộp thư công vụ và chữ ký số. Hiện nay, 100% phòng, ban trong toàn xã đã ứng dụng phần mềm quản lý văn bản điện tử, sử dụng các ứng dụng AI để xử lý công việc nhanh chóng hơn. Đặc biệt, việc sử dụng các nhóm zalo trong điều hành công việc từ chính quyền cấp xã tới các thôn, từ trưởng thôn đến người dân đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Những chủ trương, chính sách, thông tin quan trọng được truyền tải kịp thời, giúp người dân nắm bắt và thực hiện thuận lợi hơn.
Ông Ngô Văn Mậu, Phó Chủ tịch UBND xã Lục Hồn cho biết: Xã sẽ tiếp tục triển khai các lớp “Bình dân học vụ số”, nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ, công chức, tổ công nghệ số cộng đồng và người có uy tín trên địa bàn. Đồng thời, đẩy mạnh tập huấn cho người dân khai thác hiệu quả các nền tảng số như dịch vụ công trực tuyến, VNeID, Zalo, Google, Facebook để phục vụ học tập, sản xuất và phát triển kinh tế gia đình.
Nếu như trước đây, khoảng cách địa lý từng là rào cản lớn đối với đồng bào vùng cao thì nay khoảng cách ấy đang dần được rút ngắn nhờ hạ tầng số và những kỹ năng số được trang bị ngày càng đầy đủ hơn. Để giúp người dân tiếp cận công nghệ, các tổ công nghệ số cộng đồng thường xuyên đến tận nhà văn hóa thôn, từng hộ gia đình để tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng sử dụng các nền tảng số, hỗ trợ giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình sử dụng. Sự thay đổi ấy có được từ quyết tâm đầu tư hạ tầng số của tỉnh trong nhiều năm qua. Tính đến nay, toàn tỉnh có 5.827 trạm thu phát sóng thông tin di động (BTS), trong đó gồm 1.773 trạm 3G, 3.377 trạm 4G và 677 trạm 5G, bảo đảm phủ sóng mạng di động 4G cho gần 100% dân số. Hạ tầng 5G tiếp tục được mở rộng, tỷ lệ dân số được phủ sóng đạt khoảng 94%.
Từ những thao tác thanh toán không dùng tiền mặt, đến việc đưa nông sản lên không gian mạng, chuyển đổi số đang từng bước hiện diện trong từng nếp nghĩ, cách làm của người dân vùng cao trên địa bàn tỉnh. Con đường thu hẹp khoảng cách vùng miền vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng những đổi thay đang diễn ra nơi các vùng cao hôm nay cho thấy, khi công nghệ đến được với người dân và người dân thực sự làm chủ công nghệ, khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi sẽ không còn được đo bằng những cung đường xa gần. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà còn là hành trình mang cơ hội phát triển đến với những vùng đất còn nhiều khó khăn, để không ai bị bỏ lại phía sau trên chặng đường phát triển của tỉnh.
Nguồn: https://baoquangninh.vn/chuyen-doi-so-thu-hep-khoang-cach-vung-mien-3411087.html
