Chuyển mạnh tư duy từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”

BẮC NINH - Thói quen chỉ đi khám khi có triệu chứng khiến nhiều bệnh được phát hiện muộn, làm tăng nguy cơ biến chứng và chi phí điều trị. Ngành Y tế khuyến cáo Nhân dân cần phòng bệnh chủ động thông qua sàng lọc sớm và quản lý sức khỏe.

Không để phát bệnh mới đi viện

Ngày 25/4, Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn tiếp nhận cấp cứu một trường hợp nguy kịch với ba biến chứng nặng: Toan ceton do tăng đường huyết, suy thận cấp và viêm tụy cấp. Bệnh nhân H.T.M, nữ, 40 tuổi, quê ở xã Bảo Yên (tỉnh Lào Cai) nhập viện trong tình trạng mất nước nghiêm trọng, nôn nhiều, đau bụng với các chỉ số báo động: Đường huyết tăng vọt 47,2 mmol/l, bạch cầu cao 35,2 G/L, creatinin tăng rất cao, toan chuyển hóa nặng.

Kíp trực lập tức triển khai hồi sức tích cực chuyên sâu: Đặt catether tĩnh mạch trung tâm cấp cứu để bù dịch điều chỉnh điện giải, điều chỉnh đường huyết, toan kiềm… Nhờ theo dõi sát sao, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch, các chỉ số dần ổn định, chức năng thận hồi phục.

Trạm Y tế Đại Đồng phối hợp với các bệnh viện tổ chức chiến dịch khám sàng lọc, tầm soát sức khỏe cho người dân từ 40 tuổi trở lên.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh, Trưởng Khoa Hồi sức cấp cứu - Gây mê phẫu thuật - Thận lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Từ Sơn, đây là trường hợp điển hình của biến chứng đe doạ tính mạng nếu bệnh chuyển hóa không được phát hiện, kiểm soát sớm.

“Người dân không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng nặng mới đi khám, bởi khi đó việc điều trị sẽ kéo dài, tốn kém và tạo áp lực lớn cho hệ thống cấp cứu. Khám sức khỏe định kỳ, tầm soát sớm các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là đái tháo đường, chính là yếu tố then chốt giúp phát hiện bệnh từ sớm và can thiệp kịp thời” - bác sĩ Thanh khuyến cáo.

Thực tế cho thấy, không ít bệnh lý nguy hiểm bắt đầu từ những biểu hiện rất mờ nhạt trong sinh hoạt hàng ngày. Giữa tháng 4/2026, bà Đinh Thị Q. (60 tuổi, phường Quế Võ) đi khám chỉ vì triệu chứng đầy bụng, chướng hơi kéo dài, không đau, không sốt. Qua thăm khám và siêu âm, bác sĩ phát hiện khối u buồng trứng kích thước khoảng 150 mm.

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Họa Hải Ngư, Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa Quế Võ cho biết: “Nếu không phát hiện sớm, khối u có thể gây xoắn, vỡ, hoại tử hoặc thậm chí ác tính hóa. Trường hợp này được phát hiện kịp thời nhờ người bệnh chủ động đi khám dù triệu chứng không rõ ràng. Phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ 6 -12 tháng/lần để tầm soát sớm các bệnh lý nguy hiểm”.

Chủ động phòng bệnh

Một trong những quan điểm cốt lõi của Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân” là chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời.

Truyền thông, giáo dục sức khỏe cho phụ nữ tại Trạm Y tế Đồng Kỳ.

Bám sát trọng tâm đó, ngành Y tế Bắc Ninh đang chuyển dịch chiến lược từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe toàn diện, từ bị động sang chủ động, từ rời rạc sang tích hợp, lấy người dân làm trung tâm. Tiến sĩ, bác sĩ Tô Thị Mai Hoa, Giám đốc Sở Y tế cho biết: “Yêu cầu này đòi hỏi các cơ sở y tế phải đổi mới tư duy lãnh đạo và tổ chức thực hiện, việc nâng cao nhận thức cộng đồng cần được coi là nền tảng”.

Một trong những giải pháp quan trọng khác là tăng cường quản lý sức khỏe toàn dân, tổ chức khám định kỳ, sàng lọc bệnh không lây nhiễm và triển khai mô hình y học gia đình. Thực tế, bệnh không lây nhiễm có xu hướng gia tăng nhưng phần lớn chỉ được phát hiện khi đã có biến chứng nặng, khiến việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém. Trong khi đó, nếu được sàng lọc và phát hiện sớm, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả với chi phí thấp, đồng thời giảm gánh nặng cho người bệnh và hệ thống y tế.

Thực tế, bệnh không lây nhiễm có xu hướng gia tăng nhưng phần lớn chỉ được phát hiện khi có biến chứng nặng, khiến việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém. Trong khi đó, nếu được sàng lọc và phát hiện sớm, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả với chi phí thấp, đồng thời giảm gánh nặng cho người bệnh và hệ thống y tế.

Chuyển sang phòng bệnh vì thế không chỉ là giải pháp y tế, mà là chiến lược phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe bền vững. Từ tuyến cơ sở đến bệnh viện, nhiều mô hình sàng lọc và quản lý bệnh không lây nhiễm đã được triển khai, từng bước cụ thể hóa mục tiêu phòng bệnh từ sớm.

Đầu tháng 4 vừa qua, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân, Trạm Y tế Đại Đồng phối hợp với các bệnh viện trên địa bàn tỉnh tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho người dân.

Theo Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Thắm, Giám đốc Trạm Y tế Đại Đồng, trên địa bàn có 3 khu công nghiệp, dân số đông, cơ cấu phức tạp, người dân đến từ nhiều vùng miền, trong khi nhận thức về khám sức khỏe định kỳ chưa đồng đều, đặc biệt ở nhóm trong độ tuổi lao động. Dù vậy, với sự vào cuộc đồng bộ, đến nay, 100% thôn (18/18) đã được tổ chức khám; số người cao tuổi tham gia đạt 3.324/6.129 (54,23%), nhóm 40-59 tuổi bước đầu có 184 người được sàng lọc.

Thông qua hoạt động này, Trạm đã phát hiện và quản lý nhiều trường hợp có nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm. Cụ thể: 376 người tiền tăng huyết áp và tăng huyết áp (trong đó 18 trường hợp đã được đưa vào điều trị), 87 người tiền đái tháo đường và đái tháo đường, 256 người rối loạn mỡ máu. Trạm đang từng bước lập hồ sơ quản lý sức khỏe cá nhân, theo dõi, tư vấn điều trị lâu dài cho người dân.

“Mô hình bệnh tật tại địa phương đang có xu hướng gia tăng các bệnh không lây nhiễm, diễn biến âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm, vì vậy việc sàng lọc sớm và quản lý liên tục ngay từ tuyến cơ sở là hết sức cần thiết” - bác sĩ Thắm nhấn mạnh.

Tương tự, Trạm Y tế Thuận Thành cũng đẩy mạnh công tác quản lý bệnh không lây nhiễm gắn với dự phòng chủ động. Bác sĩ Nguyễn Văn Liệu, Giám đốc Trạm cho biết, hiện Trạm đang quản lý gần 4 nghìn người mắc các bệnh không lây nhiễm, trong đó tăng huyết áp chiếm tỷ lệ cao nhất với gần 2,1 nghìn trường hợp.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Trạm đã phối hợp tổ chức khám sàng lọc bệnh không lây nhiễm cho hơn 800 người từ 40 tuổi trở lên. Năm 2026, đơn vị đặt mục tiêu sàng lọc 17.387/19.581 người trong nhóm tuổi này, phấn đấu cơ bản hoàn thành trong quý II và quý III. Để hoàn thành mục tiêu đề ra, Trạm Y tế Thuận Thành tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với các cấp, ngành, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tham gia sàng lọc, qua đó mở rộng độ bao phủ, phát hiện sớm và quản lý hiệu quả bệnh ngay từ cộng đồng.

Chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” không chỉ dừng ở kiểm soát bệnh không lây nhiễm, mà bao trùm toàn diện từ dự phòng, phát hiện sớm đến quản lý sức khỏe liên tục cho mỗi người dân. Khi hệ thống y tế vận hành đồng bộ, người dân thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe, phòng bệnh sẽ trở thành nền tảng bền vững để nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm áp lực điều trị.

 

Bài, ảnh: Huệ Nguyễn

Nguồn: https://baobacninhtv.vn/chuyen-manh-tu-duy-tu-chua-benh-sang-phong-benh--postid445514.bbg