Giúp bạn từ những bước đi gian khó đầu tiên...
“Tôi may mắn được sang Cu Ba công tác 4 lần, tổng thời gian 39 tháng. Tôi luôn tự hào rằng, những năm tháng sang giúp bạn Cu Ba trồng lúa nước theo kỹ thuật canh tác của Việt Nam là những năm tháng đẹp nhất trong cuộc đời làm nông nghiệp của tôi...”, ông Bùi Văn Đương (SN 1947) - nguyên Trưởng đoàn chuyên gia nông nghiệp Việt Nam tại Cu Ba bồi hồi xúc động nhớ về những kỷ niệm trên đất bạn.
Trong căn nhà cấp 4 ấm cúng tại khu tập thể Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp Bắc Trung Bộ, ông Bùi Văn Đương - nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp Bắc Trung Bộ (nay là Viện KHKT nông nghiệp Bắc Trung Bộ) hồ hởi đón tôi bằng câu chuyện cảm động về đất nước Cu Ba anh em.
Ông Đương cho biết, Chính phủ Việt Nam đã triển khai giúp nước bạn Cu Ba triển khai mô hình canh tác lúa nước từ đầu những năm 2000 theo 3 giai đoạn là thời kỳ khảo sát (giai đoạn 1), sản xuất lúa quy mô hộ gia đình (giai đoạn 2) và sản xuất lúa quy mô nông trường quốc doanh (giai đoạn 3). Đến nay, các cánh đồng lúa trong dự án đều nặng trĩu bông, năng suất bình quân 6 - 7 tấn/ha… mang đến niềm hy vọng rất lớn cho nông dân Cu Ba. Tuy nhiên, ít người hiểu rằng, những năm đầu khi sang giúp bạn, công việc của ông khó khăn rất nhiều.
“Tôi sang Cu Ba lần đầu tiên năm 1999. Thời điểm đó tình hình nông nghiệp của nước bạn vô cùng khó khăn. Máy móc nông nghiệp không có đủ nhiên liệu hoạt động, các vật tư, phân bón cũng thiếu trầm trọng, ruộng đồng bỏ hoang nhiều… Càng bất ngờ hơn khi trước đó Cu Ba đã từng có một ngành nông nghiệp rất phát triển, việc gieo trỉa đều bằng máy móc, việc thu hoạch và bảo quản nông sản cũng bằng máy...”, ông Bùi Văn Đương nhớ lại.
Trong 1 năm đầu tiên, ông Bùi Văn Đương và đồng nghiệp Việt Nam đã đặt chân đến tất cả các tỉnh của Cu Ba để khảo sát tình hình đất đai, phân tích mẫu đất, nguồn nước, tìm hiểu phương pháp canh tác của nông dân Cu Ba, đánh giá chất lượng giống lúa và thực trạng vật tư nông nghiệp của bạn… để có cơ sở báo cáo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Chính phủ Việt Nam.
Năm 2006, ông Bùi Văn Đương sang Cu Ba công tác lần 2 để giúp bạn xây dựng mô hình “kỹ thuật trồng lúa nước Việt Nam theo quy mô hộ gia đình”. Nông dân nước bạn vốn quen gieo hạt giống trên đất khô, tiêu tốn 170-200kg giống/ha, năng suất lúa đạt 2,5 - 3 tấn/ha. Mặt khác, các hộ gia đình ở Cu Ba lại sản xuất lúa theo quy mô nhỏ, các mảnh ruộng nằm rải rác, gây khó khăn cho việc sản xuất quy mô lớn và khó tăng năng suất trên một đơn vị diện tích.
Trước tình trạng đó, ông Đương và các chuyên gia Việt Nam triển khai giúp bạn bằng phương thức “cầm tay chỉ việc”, từ việc gieo mạ, khơi thông nguồn nước, cấy lúa cho đến kỹ thuật bón phân cho ruộng lúa… để từng bước giúp nông dân Cu Ba thích nghi với phương pháp canh tác hoàn toàn mới của Việt Nam.
Giai đoạn 2010 - 2011, ông Đương sang Cu Ba lần 3 với vai trò là Trưởng đoàn chuyên gia nông nghiệp Việt Nam. Giai đoạn 2013 - 2014, ông tiếp tục có mặt tại đảo quốc Caribe xinh đẹp để giúp bạn triển khai giai đoạn 3 kỹ thuật thâm canh cây lúa nước trên quy mô nông trường quốc doanh.
“Ông Bùi Văn Đương là người đề xuất công thức: Sản lượng lúa = Diện tích x Năng suất + Cơ chế chính sách, để giúp Cu Ba xây dựng thành công các mô hình trồng lúa nước đạt hiệu quả cao. Ông đã viết nhiều bài báo được in trên báo, tạp chí ở Cu Ba. Ông còn tham gia lan tỏa, chia sẻ thông tin, thành tựu của ngành lúa nước Việt Nam trên đất nước Cu Ba và vùng Caribe”.
Tổng hợp báo cáo của ngành Nông nghiệp Cu Ba về đóng góp của chuyên gia Bùi Văn Đương
Tiếp nối thành công của ông Bùi Văn Đương, các kỹ sư Nguyễn Đức Anh (Hà Tĩnh), Phạm Thế Cường (huyện Thanh Chương cũ), Trần Thị Thắm (huyện Diễn Châu cũ) công tác tại Viện KHKT nông nghiệp Bắc Trung Bộ lần lượt được cử sang giúp nước bạn Cu Ba. Kỹ sư Phạm Thế Cường đã có 2 chu kỳ công tác tại Cu Ba (giai đoạn 2023 - 2025) cho biết: Nước bạn thường triển khai ở trên cánh đồng mẫu lớn, riêng thửa ruộng có diện tích nhỏ nhất cũng 13ha. Điều này gây ra bất cập là bề mặt ruộng rất khó bằng phẳng, khi dẫn nước vào đồng sẽ không đều nhau, có nơi nước rất nhiều, có nơi thì nước không đến được ruộng, mặt khác nguồn nước tưới tiêu ở Cu Ba khá ít.
"Chúng tôi đã hướng dẫn nông dân nước bạn đắp lại các bờ vùng, bờ thửa, chừng 2-3ha lại có bờ ngăn nước, cho nên các cánh đồng nước vào đều nhau, giúp cho cây lúa sinh trưởng tốt, từ đó mới có năng suất cao. Mùa thu hoạch, thấy nông dân Cu Ba nâng niu bông lúa trên tay, ánh mắt sáng lên niềm vui, điều đó làm chúng tôi thêm tự hào”.
Kỹ sư Phạm Thế Cường Viện KHKT nông nghiệp Bắc Trung Bộ
Đến cuối năm 2025, các mô hình trồng lúa nước của Việt Nam tại Cu Ba tăng lên 5000ha. Năng suất lúa từ 2-3 tấn/ha tăng lên 7tấn/ha. Điều này mở ra một hy vọng rất lớn cho nước bạn Cu Ba, bởi vì mỗi năm Cu Ba cần 700 nghìn tấn lương thực, trong khi khả năng sản xuất trong nước chỉ đáp ứng 300.000 - 400.000 tấn mà thôi. Với phương pháp và cách làm của Việt Nam, Chính phủ và nhân dân Cu Ba có thể hy vọng vào mục tiêu tự chủ an ninh lương thực trong tương lai.
Vẹn tròn tình hữu nghị Việt Nam - Cu Ba
Chuyên gia nông nghiệp Việt Nam khi sang giúp bạn Cu Ba thường gặp muôn vàn khó khăn, thiếu thốn, từ thời tiết, cơ sở vật chất, năng lượng, thông tin liên lạc... Tuy nhiên, ông Đương, anh Cường, Đức Anh và các đồng nghiệp Việt Nam luôn ý thức rất rõ sứ mệnh, trách nhiệm thiêng liêng khi sang giúp bạn.
“Nông dân Cu Ba rất tốt. Cuộc sống thường ngày của họ tuy khó khăn, vất vả, nhưng họ rất yêu quý người Việt Nam. Khi chúng tôi bị ốm đau, họ luôn đến động viên, thăm hỏi, lúc thì quả bơ, lúc thì những loại hoa quả khác được hái trong vườn nhà”, kỹ sư Phạm Thế Cường xúc động chia sẻ về nhân dân Cu Ba.
Vào dịp lễ, hội hoặc cuối tuần, anh Cường và đồng nghiệp thường được các hộ nông dân nước bạn mời về thăm và dùng bữa cơm với gia đình. “Tôi nhớ có lần một nông dân Cu Ba mời đoàn chuyên gia về gia đình để ăn Tết Tây. Chủ nhà làm thịt một con gà để mời khách. Lúc đó chúng tôi khá ái ngại nhìn nhau, đoàn khách Việt Nam có mấy người, chủ nhà cũng có 4-5 người, ai ăn ai nhịn đây? Khi dọn ra, cả nhà chỉ có 4 bộ bát đĩa. Chủ nhà đã dành cho các chuyên gia Việt Nam ăn trước, sau đó họ đem đi rửa bát đĩa và chủ nhà ăn sau. Lúc đó cả đoàn tôi vô cùng xúc động, ngay cả những thứ ít ỏi nhất mà bạn vẫn dành cho mình”, kỹ sư Phạm Thế Cường xúc động kể về câu chuyện mà nông dân Cu Ba dành cho kỹ sư nông nghiệp Việt Nam.
Trong câu chuyện với những người con xứ Nghệ đã từng đến Cu Ba thì hình ảnh quốc đảo anh hùng luôn có ý nghĩa đặc biệt. Khi được phân công, lựa chọn vào các mô hình hợp tác với Cu Ba anh em, họ đều xung phong đi ngay. “Tháng 6/2026 này tôi tiếp tục sang Cu Ba theo chương trình hợp tác nông nghiệp giữa 2 nước. Ở Cu Ba tôi vẫn còn những người bạn và cả những kế hoạch còn dang dở để giúp bạn đạt được ước mơ tự chủ về lương thực”, kỹ sư Phạm Thế Cường hé lộ về chuyến đi sắp tới của mình.
Ở Cu Ba có khá nhiều người xứ Nghệ sang giúp bạn theo chương trình hợp tác giữa Chính phủ 2 nước. Có người là chuyên gia kinh tế, người thì làm mảng nông nghiệp, người thì tùy viên quân sự, nhân viên đại sứ quán… Chúng tôi hãnh diện vì được góp một phần công sức nhỏ bé của mình vì sự phát triển ổn định của Cu Ba
Ông Bùi Văn Đương – nguyên Trưởng đoàn Chuyên gia nông nghiệp Việt Nam tại Cu Ba năm 2011
_watermarked.jpg)
Nguồn: https://baonghean.vn/chuyen-ve-nhung-ky-su-xu-nghe-mang-ky-thuat-lua-nuoc-den-cuba-10338348.html
![[Ảnh] Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Hội nghị thông qua dự thảo báo cáo kết quả kiểm tra (đợt 2) của Bộ Chính trị đối với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/05/26/1779789811432_a2-bnd-4430-9620-jpg.webp)
Bình luận (0)