Cuộc cách mạng dầu đá phiến của Mỹ:

Mỹ đã chính thức vươn lên trở thành quốc gia xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trên thị trường năng lượng toàn cầu, vốn do Saudi Arabia và Nga chi phối trong nhiều thập kỷ.

Tàu chở hóa chất và dầu mỏ tại Cảng New York (Mỹ). Ảnh: Reuters

Theo dữ liệu của hãng theo dõi tàu biển Vortexa, xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm nhiên liệu của Mỹ trong tháng 5-2026 đạt khoảng 10,5 triệu thùng/ngày, ghi nhận tháng thứ ba liên tiếp giữ vị trí số 1 thế giới về xuất khẩu dầu. Trong khi đó, xuất khẩu dầu của Nga trong tháng trước đạt khoảng 7 triệu thùng/ngày, còn Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 5,9 triệu thùng/ngày.

Đây là một cột mốc đáng chú ý đối với Mỹ, quốc gia từng phụ thuộc chủ yếu vào nhiên liệu nhập khẩu và từng hứng chịu hậu quả từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973. Sau hơn nửa thế kỷ, Mỹ không chỉ bảo đảm phần lớn nhu cầu năng lượng trong nước mà còn trở thành một trong những nhà cung cấp dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.

Tình thế bắt đầu thay đổi đáng kể sau năm 2010, khi Mỹ đẩy mạnh khai thác dầu khí từ các mỏ đá phiến. Nhờ những tiến bộ trong công nghệ khai thác, nước này đã vươn lên trở thành nhà sản xuất khí đốt và dầu mỏ lớn nhất thế giới. Sản lượng dầu thô và các sản phẩm tinh chế dầu mỏ của Mỹ hiện tăng gần gấp ba lần kể từ năm 2000, lên khoảng 22 triệu thùng/ngày.

Trong khi đó, sản lượng của Saudi Arabia dao động trong khoảng 10-12 triệu thùng/ngày, còn sản lượng của Nga đã chững lại, thậm chí giảm xuống dưới 10 triệu thùng/ngày, kể từ năm 2020. Nhu cầu dầu toàn cầu đã tăng từ 87 triệu thùng/ngày vào năm 2010 lên 104 triệu thùng/ngày trong năm ngoái. Trong đó, phần lớn mức tăng nhu cầu này được đáp ứng nhờ sự bùng nổ sản xuất dầu tại Mỹ.

Có thể bạn quan tâm

Cape Verde gây địa chấn, cầm hòa Uruguay ở World Cup 2026Bất ngờ lớn tiếp tục xuất hiện tại World Cup 2026 khi Cape Verde xuất sắc cầm hòa Uruguay 2-2 ở lượt trận thứ hai bảng H, qua đó mở toang cục diện cạnh tranh vé đi tiếp.

4 năm xung đột, Ukraine thiệt hại 2,4 triệu quânGD&TĐ - Theo truyền thông Ukraine trích dẫn nguồn tin từ Quân đội Ukraine, trong 4 năm xung đột với Nga, Quân đội Ukraine đã có 2,4 triệu người thiệt mạng.

Dầu mỏ đang định hình lại tiến trình đối thoại Mỹ - IranSau nhiều thập kỷ đối đầu, Mỹ vừa thực hiện một bước đi mà cách đây không lâu còn được xem là khó xảy ra, đó là cho phép dầu mỏ Iran quay trở lại thị trường quốc tế trong thời hạn 60 ngày.

Một bước ngoặt quan trọng khác diễn ra vào năm 2015 khi Washington bãi bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu thô kéo dài trong 40 năm. Quyết định này đã mở đường cho dầu đá phiến Mỹ tiếp cận thị trường quốc tế, tạo tiền đề giúp nước này giành ngôi vương xuất khẩu dầu mỏ sau hơn một thập kỷ. Bên cạnh đó, giới chuyên gia cho rằng, xung đột địa chính trị thế giới cũng là một trong những nguyên nhân thúc đẩy sự thay đổi này. Theo Reuters, cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia từ tháng 2-2026. Trong khi đó, xuất khẩu dầu của Nga chịu tác động từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine và các lệnh trừng phạt liên quan đến cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua.

Các nhà phân tích đánh giá, vị thế mới trên bản đồ năng lượng toàn cầu không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn tạo thêm đòn bẩy chiến lược cho Mỹ. Theo Giám đốc chính sách của Công ty theo dõi tàu biển Kpler, Michelle Brouhard, Washington sở hữu một công cụ ảnh hưởng mới mà trước đây ít được quan tâm, đó là xuất khẩu năng lượng. Mỹ hiện là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho châu Âu và là nhà cung cấp nhiên liệu chưng cất lớn thứ hai tại khu vực này.

Đồng thời, sự trỗi dậy của Mỹ cũng có thể làm suy giảm vai trò truyền thống của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và các nước đồng minh (còn được gọi là nhóm OPEC+) trong việc điều tiết nguồn cung và giá dầu toàn cầu. Áp lực đối với khối này càng gia tăng sau khi Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) quyết định rời OPEC hồi tháng 5 vừa qua, sau gần 60 năm tham gia.

Khác với Saudi Arabia và Nga - hai thành viên chủ chốt của OPEC+, nơi chính phủ đóng vai trò lớn trong việc quyết định sản lượng và xuất khẩu, ngành Dầu khí Mỹ chủ yếu do các doanh nghiệp tư nhân dẫn dắt và hoạt động theo tín hiệu thị trường.

Theo chuyên gia năng lượng Kenneth Medlock III thuộc Viện Chính sách Công Baker, các công ty dầu khí Mỹ thường tăng sản lượng khi giá “vàng đen” tăng và cắt giảm khai thác khi giá giảm. “Ở nhiều khía cạnh, vai trò này khá giống với những gì OPEC và Saudi Arabia từng thực hiện thông qua công suất dự phòng. Tuy nhiên, đây là cơ chế thị trường nhiều hơn là một công cụ chiến lược”, ông Medlock nhận định.

Điều đó đồng nghĩa với việc hoạt động của các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ ngày càng có ảnh hưởng lớn đến sự cân bằng cung - cầu trên thị trường nhiên liệu toàn cầu, bên cạnh các quyết định về sản lượng của OPEC+.

Có thể bạn quan tâm

Quan chức Nga nêu biện pháp bảo vệ cuối cùng chống lại chiến tranh toàn cầuGD&TĐ - Khi nói về tình trạng an ninh quốc tế ngày càng xấu đi, một quan chức Nga đã nêu biện pháp bảo vệ cuối cùng chống lại chiến tranh toàn cầu.

Mỹ tuyên bố Iran không còn khả năng phong tỏa eo biển HormuzBộ trưởng Năng lượng Mỹ Wright khẳng định việc quân đội Mỹ hộ tống tàu thương mại đã làm suy giảm đáng kể khả năng Iran đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới.

Giấy phép nới lỏng trừng phạt dầu Nga của Mỹ hết hiệu lựcGiấy phép của Mỹ nhằm nới lỏng các lệnh trừng phạt dầu Nga đã chính thức hết hạn. Đây là văn bản thay thế cho một giấy phép tương tự do Bộ Tài chính Mỹ cấp hồi giữa tháng 4/2026.

Giới quan sát cho rằng, sự trỗi dậy của Mỹ không chỉ làm thay đổi bản đồ năng lượng thế giới mà còn mở ra một kỷ nguyên mới, nơi xuất khẩu dầu mỏ trở thành một trong những công cụ quyền lực quan trọng nhất của Washington trên bàn cờ địa chính trị.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/cuoc-cach-mang-dau-da-phien-cua-my-tai-dinh-hinh-ban-do-nang-luong-toan-cau-1160259.html