Trong định hướng phát triển du lịch với chủ đề Năm du lịch Đà Nẵng 2026 “Chạm vào nguyên bản”, Khuê Bắc được xem là nơi có nhiều tiềm năng khai thác du lịch cộng đồng gắn với các giá trị bản địa.
“Chạm” hồn xưa
Là vùng đất hội tụ nhiều di tích lịch sử, văn hóa, bên cạnh những ngôi chùa cổ nổi tiếng, hệ thống đình làng cũng góp phần tạo nên diện mạo văn hóa đặc trưng của Đà Nẵng. Trong đó, làng và đình làng Khuê Bắc được xem là điểm đến giàu giá trị lịch sử, gắn bó chặt chẽ với đời sống cộng đồng cư dân địa phương qua nhiều thế hệ. Trong không gian làng cổ, đình làng giữ vai trò trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nơi diễn ra các hoạt động tín ngưỡng, hội họp và lễ hội.
Theo lời người dân địa phương, thuở ban đầu đình Khuê Bắc chỉ được dựng bằng tre, nứa và lá. Đến thời vua Đồng Khánh (1885 - 1888), đình được xây dựng lại bằng gạch đá kiên cố hơn. Trải qua thời gian, chiến tranh và khí hậu khắc nghiệt miền Trung, công trình từng bị hư hại nhưng vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích kiến trúc cổ.
Trước năm 1945, đình là địa điểm hội họp của lực lượng cách mạng và mở các lớp học xóa mù chữ cho người dân. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, công trình bị tàn phá nặng nề; đến nay trên tường và cột vẫn còn in dấu vết đạn bom.
Năm 2010, đình Khuê Bắc được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố. Đến năm 2015, công trình được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống với kết cấu năm gian, bốn mái; phía trước hướng ra sông Cổ Cò, phía sau tựa vào Thổ Sơn. Mái đình lợp ngói âm dương, trên đỉnh đắp hình lưỡng long chầu nguyệt. Bên trong, hậu tẩm thờ Thành hoàng bổn xứ cùng các vị tiền bối có công với làng.
Không chỉ là không gian tín ngưỡng, khu vườn đình còn lưu giữ nhiều dấu tích văn hóa cổ như miếu Tam vị, miếu Bà Còng và giếng Mọi (giếng Chăm). Các cuộc khai quật khảo cổ học năm 2015 đã phát hiện nhiều hiện vật gốm, đá và công cụ sản xuất, trong đó có rìu đá thuộc văn hóa tiền Sa Huỳnh có niên đại khoảng 2.500 - 3.000 năm.
Kết quả nghiên cứu cho thấy khu vực vườn đình tồn tại hai lớp văn hóa: lớp trên là dấu tích văn hóa Champa khoảng thế kỷ 2 - 3 sau Công nguyên; lớp dưới thuộc giai đoạn sơ kỳ thời đại kim khí của văn hóa Sa Huỳnh. Ngoài ra, các nhà khảo cổ còn phát hiện tiền xu và mảnh gốm sứ từ thời Tống đến thời Minh, cho thấy dấu vết giao thương của thương nhân nước ngoài tại vùng đất.
Bên cạnh đình làng cổ, Khuê Bắc còn lưu giữ bốn ngôi nhà cổ có tuổi đời hơn một thế kỷ, trong đó có một ngôi nhà hơn 180 năm. Những ngôi nhà này mang đậm phong cách kiến trúc truyền thống Trung Bộ với kiểu nhà rội, mái lợp ngói âm dương, bên trong chia ba gian. Từ cột kèo, bàn thờ đến phản ngồi đều làm bằng gỗ mít, qua thời gian đã lên màu nâu trầm đặc trưng.
Hiện nay, ba trong số bốn ngôi nhà cổ của làng nằm trong Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Ngũ Hành Sơn được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 11/7/2023.
Ngày nay, đình làng Khuê Bắc vẫn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Vào dịp Tết Nguyên đán hay lễ tế xuân ngày 20 tháng 3 âm lịch, người dân lại tụ hội về đình để tổ chức các nghi lễ cầu mong mưa thuận gió hòa. Những hoạt động truyền thống như múa lân, hát chèo hay thi đấu võ thuật vẫn được duy trì, góp phần giữ gìn nhịp sống văn hóa làng quê dưới chân Ngũ Hành Sơn.
Khai thác giá trị nguyên bản từ không gian làng cổ
Không gian làng cổ, đình làng, nhà cổ cùng cảnh quan ven sông Cổ Cò đã tạo nên bức tranh văn hóa đặc trưng của Khuê Bắc. Nơi đây vẫn giữ được nhịp sống bình dị của một làng quê miền Trung với những nếp nhà cũ, con đường làng yên tĩnh và đời sống cộng đồng gắn bó. Du khách đến Khuê Bắc không chỉ tham quan di tích mà còn có thể cảm nhận đời sống văn hóa địa phương, thưởng thức những món ăn quen thuộc của xứ Quảng như bánh xèo, mỳ Quảng, bánh tráng cuốn thịt heo hay bún mắm.
Những giá trị kiến trúc, lịch sử và văn hóa còn được bảo tồn khá nguyên vẹn đã tạo điều kiện để Khuê Bắc trở thành không gian phù hợp cho phát triển du lịch văn hóa cộng đồng. Không gian làng cổ và các di tích nơi đây mang đến cho du khách những trải nghiệm chậm rãi, giúp hiểu rõ hơn nếp sống và truyền thống lâu đời của cư dân vùng đất ven sông Cổ Cò.
Trong định hướng phát triển du lịch bền vững của Đà Nẵng với chủ đề Năm du lịch 2026 “Chạm vào nguyên bản”, những không gian văn hóa như đình làng Khuê Bắc được xem là nguồn tài nguyên quan trọng. Định hướng này được cụ thể hóa qua hệ sinh thái trải nghiệm với tám trạng thái “chạm”, phản ánh nhu cầu tìm kiếm sự cân bằng và kết nối của con người hiện đại.
Tại Khuê Bắc, du khách có thể “chạm đất” khi dạo bước qua những con đường làng và tìm hiểu kiến trúc đình, nhà cổ; “chạm nguồn” qua những câu chuyện lịch sử của vùng đất ven sông Cổ Cò; hay “chạm tĩnh” trong không gian làng quê yên bình. Những bữa ăn dân dã với các món đặc trưng xứ Quảng mang đến trải nghiệm “chạm vị”, còn sự thân thiện của người dân cùng các hoạt động lễ hội tại đình làng tạo nên cảm giác “chạm kết nối” với cộng đồng địa phương.
Từ mái đình cổ, những ngôi nhà trăm tuổi đến nhịp sống làng quê ven sông Cổ Cò, Khuê Bắc hôm nay không chỉ lưu giữ ký ức của quá khứ mà còn mở ra những trải nghiệm gần gũi, chân thực cho du khách. Trong dòng chảy phát triển du lịch của thành phố, những không gian văn hóa như Khuê Bắc vừa góp phần bảo tồn di sản, vừa tạo nên những hành trình khám phá giàu chiều sâu, giúp du khách cảm nhận rõ hơn bản sắc văn hóa của vùng đất và con người miền Trung.
Nguồn: https://baodanang.vn/dau-xua-khue-bac-3328083.html
Bình luận (0)