Đổi thay ở chợ Vàng

*Sau khi được cải tạo nâng cấp, chợ Vàng bảo đảm an toàn, sạch sẽ để người dân kinh doanh, buôn bán.*

Dấu ấn văn hóa

Theo các tư liệu lịch sử, chợ Vàng ban đầu không họp cố định như ngày nay. Thuở xa xưa, người dân buôn bán ở bến sông với những quán lá tạm bợ, đường đi khó khăn. Để bảo đảm an toàn, dân làng đã đưa việc trao đổi hàng hóa vào khu vực sân đình Hoàng Xá. Từ những phiên chợ thưa thớt ban đầu, người họp ngày một đông, hình thành nên chợ Vàng - trung tâm giao thương của cả vùng.

Bước ngoặt quan trọng diễn ra vào tháng giêng năm Ất Tỵ (1845), dưới triều vua Thiệu Trị. Khi đó, dân làng cùng các vị chức sắc đã chung sức xây dựng hai dãy quán đá kiên cố ở hai bên sân đình. Mỗi dãy quán gồm 10 gian. Hai hàng cột đá của mỗi quán được khắc chữ Hán - Nôm ghi tên những cá nhân và dòng họ, những hội trong làng đã công đức. Những dòng chữ ấy không chỉ mang ý nghĩa ghi công mà còn phản ánh tinh thần cộng đồng, sự đồng lòng của cư dân làng xã trong việc kiến tạo không gian sinh hoạt chung. Trên mái ngói, mỗi viên ngói cổ đều được khắc chữ “thọ”, như gửi gắm ước vọng về sự trường tồn, bền vững của chợ qua thời gian.

Từ nửa sau thế kỷ 19 sang đầu thế kỷ 20, chợ Vàng trở thành điểm giao thương sầm uất, họp đều đặn mỗi tháng sáu phiên. Không chỉ phục vụ người dân Hoàng Xá, chợ còn thu hút tiểu thương từ nhiều nơi lân cận. Trong nhịp sống hiện đại, chợ không còn họp theo phiên mà họp hằng ngày và đông nhất thường vào dịp cuối tuần.

Nâng cấp, cải tạo

*Hai dãy quán đá có tuổi đời khoảng 180 năm được hạ giải, di chuyển và phục dựng bằng gỗ, đá, ngói nung.*

Cùng với biến thiên của lịch sử và tác động của thời gian, chợ Vàng dần xuống cấp. Nhiều hạng mục không còn bảo đảm an toàn. Hệ thống điện, nước, vệ sinh, phòng cháy, chữa cháy chưa đáp ứng yêu cầu của khu chợ hiện đại. Trước thực trạng đó, từ cuối năm 2024, UBND thành phố Hải Dương (cũ) đã triển khai dự án cải tạo, nâng cấp chợ Vàng với tổng kinh phí hơn 7,6 tỷ đồng.

Trong quá trình thi công, chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với đơn vị thi công và người dân, đặt mục tiêu vừa cải thiện hạ tầng vừa gìn giữ tối đa giá trị lịch sử. Hai dãy quán đá có tuổi đời khoảng 180 năm được hạ giải, di chuyển và phục dựng nguyên trạng bằng vật liệu gỗ, đá, ngói. Cách làm này giúp lưu giữ ký ức xưa và tạo điểm nhấn độc đáo trong tổng thể không gian chợ mới khang trang, tiện nghi.

Sau khi hoàn thành, chợ Vàng mang diện mạo sạch đẹp, văn minh hơn nhưng vẫn giữ được “hồn cốt” của chợ cổ và được đưa vào sử dụng từ tháng 10/2025. Không gian rộng rãi, hạ tầng đồng bộ giúp việc mua bán thuận lợi, bảo đảm an toàn và vệ sinh. Người dân trong vùng phấn khởi khi chợ không chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm hằng ngày mà còn trở thành nơi gặp gỡ, sinh hoạt cộng đồng quen thuộc. Bà Nguyễn Thị Nhuần, tiểu thương tại chợ Vàng cho biết: “Chúng tôi rất phấn khởi khi chợ được cải tạo nâng cấp, vừa bảo đảm an toàn lại sạch sẽ, rất thuận lợi để bà con kinh doanh, buôn bán”.

Theo anh Phạm Đức Việt, Phó trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ái Quốc, chợ mới với diện mạo khang trang, hiện đại, văn minh, phát triển các hoạt động giao thương gắn với việc giữ gìn văn hóa, đây không đơn thuần là nơi mua bán mà còn là không gian kết nối giữa truyền thống và hiện đại.

Gần 200 năm tồn tại, trải qua bao thăng trầm, chợ Vàng vẫn đứng vững như một chứng nhân lịch sử. Những buổi họp chợ của người dân vẫn âm thầm kể câu chuyện về một vùng đất giàu truyền thống, nơi văn hóa chợ quê tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trên hành trình phát triển của địa phương.

HUYỀN TRANG

Nguồn: https://baohaiphong.vn/doi-thay-o-cho-vang-532308.html