Nghị quyết số 80 xác lập một tư duy mới về vai trò, vị thế của văn hóa: không chỉ là nền tảng tinh thần, mà còn là nguồn lực nội sinh, là "hệ điều tiết" của quá trình phát triển. Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn còn rõ nét; chính sách thiếu đồng bộ; nguồn lực phân tán; thị trường văn hóa phát triển chậm; nhiều tiềm năng chưa được khai thác đúng mức... Nếu thiếu một bước đột phá về pháp lý, các định hướng lớn dễ rơi vào tình trạng "đúng nhưng khó chuyển hóa thành hành động và giá trị thực tế.
Nhiều nội dung của Nghị quyết số 80 có tính đột phá, khai mở, thậm chí chưa có tiền lệ trong hệ thống pháp luật hiện hành. Từ phát triển công nghiệp văn hóa như một ngành kinh tế quan trọng; xây dựng văn hóa số, tài nguyên văn hóa số gắn với yêu cầu bảo đảm chủ quyền trên không gian mạng; đến thúc đẩy hợp tác công - tư, triển khai mô hình lãnh đạo công - quản trị tư, đầu tư công - quản lý tư... Tất cả đòi hỏi phải có một khung pháp lý đủ tầm - vừa đủ linh hoạt, đột phá để thúc đẩy phát triển, thúc đẩy sự đổi mới, sáng tạo, vừa đủ chặt chẽ để bảo đảm kỷ cương và hiệu quả quản trị.
Trước mắt, với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội, các chuyên gia cho rằng, cần luật hóa quy định bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn, thể chế hóa thành nguyên tắc phân bổ ngân sách và đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, gắn với cơ chế giám sát chặt chẽ. Đồng thời, cần có quy định về cơ chế tài chính riêng cho ba lĩnh vực đột phá mà Nghị quyết số 80 đã xác định, đó là: đào tạo nhân tài, chuyển đổi số và đặt hàng sáng tạo các tác phẩm văn hóa đỉnh cao. Đây không chỉ là vấn đề chi tiêu, mà là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho tương lai.
Một điểm nghẽn khác là cơ chế huy động nguồn lực xã hội. Quốc hội cần tháo gỡ các rào cản pháp lý hiện nay, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác công - tư (PPP); cần quy định rõ các thiết chế văn hóa có thể áp dụng mô hình mới như “đầu tư công - quản lý tư”, “lãnh đạo công - quản trị tư”... Song song với đó là các chính sách ưu đãi vượt trội về đất đai, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa nhằm tạo động lực thực chất cho khu vực tư nhân tham gia.
Một trụ cột quan trọng nữa là phát triển công nghiệp văn hóa gắn với bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa của người dân. Nghị quyết số 80 đặt mục tiêu cụ thể về đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GDP, đồng thời cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tiếp cận bình đẳng cho các nhóm yếu thế. Để hiện thực hóa yêu cầu này, cần ban hành một bộ chỉ số văn hóa quốc gia làm căn cứ đánh giá trách nhiệm của chính quyền địa phương, đồng thời thiết lập cơ chế đặt hàng dịch vụ công ích trong lĩnh vực văn hóa như thư viện số, bảo tàng số, các nền tảng học tập nghệ thuật trực tuyến... để người dân ở mọi vùng, miền đều có cơ hội tiếp cận.
Tất nhiên, để có một hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất cho việc thực hiện hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng về văn hóa, tới đây sẽ còn rất nhiều việc phải làm. Quốc hội sẽ phải tập trung xây dựng các luật về hoạt động nghệ thuật, văn học, bản quyền tác giả, công nghiệp văn hóa... theo hướng kiến tạo, khơi thông nguồn lực cho phát triển văn hóa; phải sửa đổi, bổ sung, thay thế các văn bản quy phạm pháp luật còn bất cập, chồng chéo; tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế, đồng thời bổ sung khung pháp lý giải quyết những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.
Nhưng trước mắt, việc ban hành ngay một Nghị quyết của Quốc hội sẽ tạo bước đột phá về thể chế phát triển văn hóa, tạo nền tảng pháp lý để chuyển dịch căn bản trong tư duy phát triển: từ coi văn hóa là lĩnh vực "tiêu dùng ngân sách" sang coi văn hóa là nguồn lực, là động lực và là nền tảng của "sức mạnh mềm" quốc gia.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gắn với cạnh tranh về giá trị và bản sắc, việc khẩn trương chuẩn bị để trình Quốc hội ban hành ngay một Nghị quyết về phát triển văn hóa tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI chính là bước đi chiến lược để định vị văn hóa Việt Nam trong không gian phát triển mới, đồng thời khẳng định quyết tâm đưa văn hóa thực sự thấm sâu, dẫn dắt và thúc đẩy sự phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Nguồn: https://daibieunhandan.vn/dot-pha-the-che-phat-trien-van-hoa-10410683.html
![[Ảnh] Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo An ninh mạng năm 2026](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/03/21/1774071141656_dsc-0252-jpg.webp)
Bình luận (0)