Đừng để mạng xã hội "đánh cắp" tuổi thơ của con

“Dấu chân kỹ thuật số” của một đứa trẻ có thể bắt đầu từ trước khi chúng chào đời, qua những bức ảnh siêu âm kèm lời yêu thương của cha mẹ được đăng tải trên mạng xã hội. Xu hướng chia sẻ hình ảnh con cái (hay còn gọi là "sharenting") phổ biến đến mức cứ 4 trẻ em phương Tây thì có 1 bé đã “hiện diện” trên mạng từ trước khi chào đời.

Khi tuổi thơ bị phơi bày trên Internet

Không dừng lại ở việc chia sẻ hình ảnh, nhiều bậc cha mẹ còn biến con mình thành những "ngôi sao" mạng xã hội (kidfluencer). Mọi khoảnh khắc – từ bước đi đầu tiên, việc mọc răng, tập đi vệ sinh cho đến những cơn hờn dỗi – đều được ghi hình lại.

Nhà báo Fortesa Latifi nhận xét, ngay cả "những khoảnh khắc riêng tư cũng bị phát sóng cho hàng triệu người xem", từ tuổi dậy thì đến kỳ kinh nguyệt. Điển hình như vlogger Aubree Jones, người đã biến kỳ kinh nguyệt đầu tiên của con gái tuổi teen thành nội dung được tài trợ bởi thương hiệu vệ sinh phụ nữ.

Kidfluencing đang là một ngành công nghiệp béo bở. Các tài khoản hàng đầu có thể thu về 8-10 triệu USD mỗi năm, với mức phí lên tới 200.000 USD cho một bài đăng được tài trợ.

Dù có tính chất tương tự như diễn xuất hay làm mẫu nhí, lĩnh vực này lại thiếu các biện pháp pháp lý để bảo vệ trẻ em. Tại Mỹ, chỉ có 5 tiểu bang ban hành luật yêu cầu cha mẹ phải chia sẻ thu nhập với con cái. Do đó, tất cả các quyền quyết định – từ thời gian quay phim, quyền kiểm soát nội dung đến sự đồng ý của đứa trẻ – hoàn toàn nằm trong tay cha mẹ.

Dù một số trẻ em nhận được lợi ích từ danh tiếng của mình trên mạng xã hội, như Ryan Kaji - cậu bé kiếm được 35 triệu USD vào năm 2025 nhờ kênh YouTube hơn 40 triệu đăng ký, nhưng mặt trái của kidfluencing lại rất đáng quan ngại.

Để tối đa hóa lợi nhuận, nhiều cha mẹ chấp nhận cuốn theo các thuật toán mạng xã hội, biến cả những góc khuất của gia đình thành nội dung "câu view".

Với Julie Jeppson, bà mẹ sở hữu kênh YouTube gia đình gồm 8 người con, những video hút lượt xem nhất lại là cảnh các con bị thương, chảy máu mũi hay phải đi cấp cứu.

Tương tự, gia đình Jamie Otis Hehner cũng ghim một video quay cảnh con trai nhỏ đang lên cơn co giật do sốt cao lên trang Instagram có 1 triệu người theo dõi. Điều này đặt ra câu hỏi về bản năng làm cha mẹ: Khi con gặp nguy hiểm, họ sẽ cứu đứa trẻ hay cầm máy lên quay?

Đáng sợ hơn, sức hút từ các nội dung về mẹ và bé đã biến việc sinh con thành một công cụ thương mại. Một cựu blogger tiết lộ, nhiều người chọn sinh thêm con chỉ vì những hợp đồng quảng cáo béo bở từ các thương hiệu xe đẩy, tã bỉm hay que thử thai.

Nhiều cha mẹ biến những góc khuất của gia đình thành nội dung câu tương tác.

Bên cạnh đó, những nụ cười rạng rỡ của trẻ trên màn ảnh thường che giấu nỗi đau ở đời thực. Shari Franke (23 tuổi), con gái của một blogger bị kết án ngược đãi trẻ em vào năm 2024, đã làm chứng trước các nhà lập pháp rằng cô chính là "nạn nhân của vlog gia đình". Franke cho rằng việc tuổi thơ của mình bị "phơi bày" khắp Internet là tổn thương mà không số tiền nào có thể bù đắp được.

Trước thực trạng này, vào năm 2025, bang Utah đã thông qua đạo luật bảo vệ các "ngôi sao" nhí trên mạng xã hội, buộc cha mẹ phải trích lại một phần thu nhập và cho phép trẻ yêu cầu xóa bỏ các nội dung về mình khi trưởng thành.

Những rủi ro từ việc chia sẻ quá mức

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, 74% phụ huynh biết ít nhất 1 phụ huynh khác thường xuyên chia sẻ quá nhiều thông tin về con cái của họ trên mạng xã hội. Ngoài ra, cứ 10 phụ huynh thì có 1 người chia sẻ thông tin về các vấn đề sức khỏe của con cái.

Nhà tâm lý học lâm sàng trẻ em Laura Anderson Kirby lưu ý, việc tiết lộ thông tin không phù hợp hoặc quá nhạy cảm có thể trở thành vấn đề trong mối quan hệ cha mẹ - con cái, đặc biệt là khi đứa trẻ trưởng thành.

Thực tế, việc chia sẻ quá mức có thể gây ra nhiều rủi ro hơn nữa. Ví dụ, nếu cha mẹ tiết lộ thông tin nhận dạng của con mình trên mạng xã hội, chẳng hạn như tên đầy đủ, địa chỉ nhà hoặc ngày sinh, tin tặc có thể đánh cắp danh tính của đứa trẻ và sử dụng nó để đăng ký các dịch vụ không phù hợp.

Thêm vào đó, những bức ảnh dễ thương hoặc những nhận xét hài hước mà cha mẹ chia sẻ về con cái có thể trở thành vấn đề khi đứa trẻ lớn lên. Nhiều trường đại học và nhà tuyển dụng ngày càng tăng cường kiểm tra hoạt động trực tuyến của ứng viên. Vì vậy, thông tin do cha mẹ đăng tải có thể ảnh hưởng đến đánh giá của trường đại học hoặc nhà tuyển dụng về con cái của họ.

Tiến sĩ Kirby cũng chỉ ra rằng việc chia sẻ thông tin với quá nhiều người có thể dẫn đến nhiều vấn đề. Ví dụ, khi trẻ còn nhỏ, nếu chúng ở một mình và gặp một người lạ có vẻ quen biết chúng qua những bài đăng của cha mẹ trên mạng, đứa trẻ có thể tin rằng mọi người đều biết chúng.

Nghiên cứu cho thấy, cứ 10 phụ huynh thì có 1 người chia sẻ thông tin về vấn đề sức khỏe của con mình lên mạng xã hội.

"Sharenting" một cách có trách nhiệm

Dù việc chia sẻ hình ảnh con cái trên mạng xã hội luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, phụ huynh vẫn có thể thực hiện điều này một cách có trách nhiệm bằng các nguyên tắc ứng xử phù hợp. Trước hết, cha mẹ cần suy nghĩ kỹ trước khi đăng tải bất kỳ nội dung nào bằng cách tự vấn về mục đích chia sẻ và đối tượng người xem. Nếu có bất kỳ nghi ngại nào, hãy chọn cách gửi tin nhắn riêng tư hoặc đăng trong nhóm giới hạn thay vì công khai.

Không đăng tải các thông tin tiêu cực, nhạy cảm như vấn đề sức khỏe, hành vi của trẻ hay kết quả học tập kém để tránh vi phạm quyền riêng tư của con. Trong trường hợp cần tìm kiếm lời khuyên hay sự đồng cảm từ cộng đồng về những áp lực nuôi dạy con cái, phụ huynh nên sử dụng chế độ ẩn danh trên các diễn đàn trực tuyến nhằm bảo vệ danh tính cho cả gia đình.

Sự tôn trọng và đối thoại cởi mở chính là "chìa khóa" để xây dựng niềm tin với trẻ. Ngay khi con đủ lớn, cha mẹ hãy giải thích rõ nội dung định đăng, người sẽ xem và hỏi ý kiến con trước khi bấm chia sẻ. Nếu con từ chối, hãy tôn trọng quyết định đó. Nếu vô tình chia sẻ điều gì khiến con tổn thương, việc thẳng thắn xin lỗi và xóa bài đăng sẽ trở thành bài học về trách nhiệm cho con.

Những cuộc trò chuyện về an toàn mạng cũng cần được điều chỉnh theo độ tuổi: Nhắn nhủ trẻ nhỏ về tính bảo mật của Internet và cảnh báo con về các nguy cơ như tội phạm công nghệ hay rò rỉ dữ liệu.

Cuối cùng, nguyên tắc cốt lõi là không chia sẻ quá nhiều, đặc biệt là khi con bước vào tuổi thiếu niên. Cha mẹ cần bảo mật tuyệt đối các thông tin nhạy cảm như tên đầy đủ, địa chỉ, trường học, đồng thời tận dụng triệt để các cài đặt quyền riêng tư trên mạng xã hội để thu hẹp phạm vi người xem, bảo vệ an toàn tối đa cho con.

Nguồn: The New Yorker, The Economist, Very Well Mind

Nguồn: https://phunuvietnam.vn/dung-de-mang-xa-hoi-danh-cap-tuoi-tho-cua-con-238260524155400168.htm