Đường sách TP HCM cần tái định vị

Năm 2025, Đường sách TP HCM đạt những con số ấn tượng, nhưng cũng đặt ra những thách thức trong giai đoạn phát triển mới.

Báo Sài Gòn Giải phóng•25/03/2026

Sáng 25-3, Tại Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM, Công ty Đường sách TP HCM tổ chức tổng kết năm 2025 và định hướng hoạt động năm 2026. Theo báo cáo của đơn vị này, năm 2025 ghi nhận sự sôi động của Đường sách với 423 hoạt động, cao nhất trong 3 năm gần đây, trong đó các chương trình mang tính trải nghiệm, tương tác chiếm hơn 70%.

Những con số "biết nói"

Năm 2025, tổng doanh thu của các đơn vị tại Đường Sách TP HCM đạt 62,45 tỉ đồng, tăng 8,9% so với năm trước. Trong bối cảnh thị trường xuất bản, phát hành chịu nhiều tác động từ thay đổi hành vi tiêu dùng và sự cạnh tranh của kênh bán sách trực tuyến, kết quả này cho thấy hoạt động kinh doanh tại Đường sách vẫn giữ được sự ổn định và khả năng thích ứng.

Tuy vậy, đà tăng doanh thu không đi cùng với sản lượng tiêu thụ. Tổng số sách bán ra trong năm đạt 672.243 bản, giảm 2% so với năm 2024; số tựa sách mới cũng giảm mạnh, còn 2.524 tựa, thấp hơn 30,3%.

Đối với sách thiếu nhi, năm 2025 ghi nhận doanh thu đạt 6,93 tỉ đồng, giảm 13.2% so với năm 2024, trong khi số lượng sách bán ra đạt 131.962 bản, giảm 12%. Đây là năm thứ ba liên tiếp các chỉ số của mảng sách thiếu nhi có xu hướng giảm.

Ông Lê Hoàng, Giám đốc Đường sách TP HCM cho biết diễn biến này phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh doanh tại Đường sách, trong đó tỷ trọng các dòng sách có giá trị cao tăng lên, đồng thời các gian hàng từng bước đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, mở rộng sang các mặt hàng văn hóa, quà tặng, không gian cà phê sách và dịch vụ trải nghiệm, workshop.

Ông cũng nhìn nhận hoạt động kinh doanh tại các gian hàng vẫn còn thiếu tính chủ động, cách tiếp cận bạn đọc chưa theo kịp yêu cầu thực tế. Từ thực tế ba đợt "Ngày hội Sách và Văn hóa đêm", ông cho rằng nhiều đơn vị chưa tận dụng tốt cơ hội từ các sự kiện lớn.

Gian hàng vận hành còn thiên về thụ động, thiếu các hoạt động tương tác, trải nghiệm gắn với sách. Trong khi đó, một số đơn vị bên ngoài lại triển khai được nhiều mô hình sáng tạo, thu hút công chúng hiệu quả.

"Những hạn chế này cho thấy sự sụt giảm doanh thu không chỉ do yếu tố thị trường, mà còn xuất phát từ mức độ chủ động, năng lực tổ chức và định hướng phát triển nội dung của từng đơn vị" - ông Lê Hoàng bày tỏ.

Đưa Đường sách thành không gian khuyến đọc và điểm đến du lịch

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM nhìn nhận việc triển khai các hoạt động tại Đường sách TP HCM thời gian qua đã đạt nhiều kết quả nổi bật. Tuy nhiên, trong báo cáo tổng kết cũng chỉ ra không ít nguy cơ, thách thức cần được nhìn nhận nghiêm túc để có giải pháp phù hợp trong giai đoạn tới.

Theo ông, điều quan trọng nhất hiện nay là phải xác định lại rõ ràng mục tiêu và đối tượng của Đường sách trong bối cảnh mới, khi TP HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về điều kiện kinh tế - xã hội. Đường sách trước hết phải là không gian khuyến đọc, nơi tạo môi trường kích thích thói quen đọc sách, qua đó vừa lan tỏa tri thức, vừa góp phần tạo nguồn bạn đọc mới trong dài hạn. Nếu lệch khỏi mục tiêu này, các hoạt động sẽ khó đạt hiệu quả bền vững.

Bên cạnh đó, Đường sách cần được đặt trong tổng thể hệ sinh thái các không gian sách của thành phố, đóng vai trò là lõi trung tâm. Đồng thời, nơi đây cũng phải được định vị là một điểm đến du lịch văn hóa đặc trưng, khác biệt so với các mô hình không gian sách khác trong tương lai.

Từ định hướng này, ông đề nghị phòng chuyên môn nghiên cứu, phối hợp cùng Đường Sách TP HCM cùng các gian hàng đang hoạt động tại đây rà soát, tính toán lại toàn bộ mặt bằng và cách tổ chức không gian. Không gian Đường sách phải được phân bổ hợp lý giữa khu trưng bày, khu tổ chức sự kiện, khu sinh hoạt cộng đồng… nhằm phục vụ mục tiêu khuyến đọc thay vì chỉ tập trung vào bán sách theo cách truyền thống.

Về đối tượng phục vụ, ông đề xuất cần tập trung mạnh vào thiếu nhi và thanh thiếu niên, xem đây là lực lượng bạn đọc tương lai, đồng thời góp phần xây dựng nguồn nhân lực tri thức cho xã hội. Từ đó, không gian Đường sách cần có thêm các hoạt động, dịch vụ phù hợp với nhóm đối tượng này, kể cả các mô hình tư vấn, hỗ trợ tâm lý, sinh hoạt kỹ năng.

"Khi mục tiêu đã rõ, chúng ta sẽ dễ dàng tính toán lại toàn bộ mô hình vận hành, từ không gian, hoạt động đến cách thu hút nguồn lực xã hội. Đường sách phải trở thành điểm đến riêng có của TP HCM, vừa lan tỏa tri thức, vừa phát triển bền vững trong giai đoạn mới" - ông Nguyễn Ngọc Hồi nhấn mạnh.

Nguồn: https://ttbc-hcm.gov.vn/duong-sach-tp-hcm-can-tai-dinh-vi-1020934.html