Πολύτιμα χαρακτηριστικά και σχήματα

Ανάμεσα σε εκατοντάδες απίστευτα ζωντανά σκίτσα πορτρέτων ανθρώπων στις αγροτικές τους εργασίες και στην καθημερινή τους ζωή από τον αείμνηστο καλλιτέχνη Van Binh (Nguyen Van Binh), τράβηξα την προσοχή μου σε δύο ακόμη γαλήνιες φιγούρες, που απαθανάτιζαν την εικόνα δύο γυναικών από εθνοτικές μειονότητες να διαβάζουν την εφημερίδα Nhan Dan (*).

Αυτές οι σελίδες, εμποτισμένες με τα χρώματα του χρόνου, αποκαλύπτουν κάθε πινελιά μολυβιού και κάρβουνου, ξυπνώντας μνήμες μιας περασμένης εποχής της γης και των ανθρώπων με τους οποίους κάποτε συνδεόταν ο καλλιτέχνης. Ταυτόχρονα, εμπεριέχουν βαθιά αισθητική αξία μέσα από τον τρόπο με τον οποίο ο καλλιτέχνης, απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών της Ινδοκίνας, τάξη 12 (1938-1943), δημιουργεί σκίτσα πορτρέτων των θεμάτων του.

Και στα δύο σκίτσα, ο καλλιτέχνης επιλέγει να παρατηρήσει το θέμα από πλάγια γωνία, από αριστερά προς τα δεξιά, περίπου 90 μοίρες. Από αυτή τη θέση θέασης, η εφημερίδα Nhân Dân απεικονίζεται σε περίοπτη θέση, ευχάριστη στο μάτι του θεατή. Ακολουθώντας τη στάση του θέματος κατά την ανάγνωση της εφημερίδας, ο καλλιτέχνης επιλέγει ένα κατάλληλο μέγεθος χαρτιού για να αναδείξει το περιεχόμενό του - το σκίτσο του θέματος που διαβάζει την εφημερίδα του Κόμματος με τα πολλά επίπεδα κοινωνικού νοήματος - ενώ παράλληλα δίνει έμφαση στην καθημερινή, θηλυκή ομορφιά του θέματος, με τα ρούχα να απεικονίζονται σχολαστικά και διακριτικά.

Σε αυτό το κατακόρυφο σκίτσο, η φιγούρα είναι ένα άτομο της εθνοτικής ομάδας Tay, που διακρίνεται από το μαντήλι που είναι δεμένο στο πίσω μέρος του κεφαλιού και τον μακρύ, φαρδύ χιτώνα. Οι ποικίλες αποχρώσεις των μολυβιών δημιουργούν φως και σκιά, δίνοντας στον τακτοποιημένο χιτώνα τον όγκο του. Η φιγούρα κάθεται σε μια μικρή πλατφόρμα, με τα γόνατα λυγισμένα, το σώμα ελαφρώς γέρνει προς τα εμπρός, σε μια εντελώς χαλαρή στάση. Η μέση και ο φαρδύς χιτώνας κρέμονται φυσικά και χαριτωμένα προς τα πίσω, ορίζονται από κοντές, καμπύλες γραμμές και μακριές, λεπτές πινελιές που συγκλίνουν προς τα κάτω για να υποδηλώσουν το σχήμα του χιτώνα και της ζώνης. Οι λεπτομέρειες του χιτώνα, της μαντίλας και του ελαφρώς όρθιου, στρογγυλεμένου ντεκολτέ, που τονίζονται από τις πιο έντονες πινελιές με μολύβι, συμβάλλουν στην αποκάλυψη του χαρακτήρα της εθνικής ομάδας της μορφής.

Η εφημερίδα κρατιέται στο ύψος των ματιών, κρέμεται εντελώς προς τα κάτω, αγγίζοντας μόλις τις άκρες των ποδιών του χαρακτήρα. Αξίζει να σημειωθεί ότι, εκτός από το σχολαστικά λεπτομερές λογότυπο « Nhan Dan» (Εφημερίδα του Λαού ), άλλες λεπτομέρειες στη σελίδα, όπως πλαίσια άρθρων, εικόνες, τίτλοι και κείμενο, αποδίδονται διακριτικά. Ο καλλιτέχνης εστιάζει στο φως στο σχέδιο, που καλύπτει τους ώμους του χαρακτήρα, το μισό του προσώπου του και την ίδια την εφημερίδα, δημιουργώντας την εντύπωση μιας δέσμης φωτός που λάμπει από πίσω. Τα τραχιά, στιβαρά χέρια του χαρακτήρα, τυπικά ενός αγρότη, πιάνουν σταθερά την εφημερίδα, μεταφέροντας την προσοχή τους στο θέμα και στην πράξη της ανάγνωσης.

Στο δεύτερο σκίτσο, οριζόντια, η φιγούρα διπλώνει την εφημερίδα ενώ κάθεται με τα πόδια της ελαφρώς τεντωμένα προς τα εμπρός. Ο τρόπος που η φιγούρα κρατά την εφημερίδα δείχνει ότι το σκίτσο της καλλιτέχνιδας είναι απολύτως φυσικό, χωρίς καμία ένδειξη σκόπιμης διάταξης. Η εφημερίδα Nhân Dân αποδίδεται με έντονες γραμμές. Η καλλιτέχνιδα σημειώνει επίσης παραπάνω: «Λευκός Άνδρας που διαβάζει εφημερίδα Nhân Dân». Ο όρος «Λευκός Άνδρας» είναι ένας κοινός όρος πριν από το 1975, που αναφέρεται στον λαό H'Mông. Εδώ, η λευκή πτυχωτή φούστα και το στρογγυλό μαντήλι είναι σημαντικοί δείκτες. Η καλλιτέχνιδα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στη λεπτομερή και διακριτική απεικόνιση των κοσμημάτων της γυναικείας φιγούρας, συμπεριλαμβανομένου του κολιέ, του δαχτυλιδιού στο δεξί της χέρι και της χρωματικής διαβάθμισης του πάνω μέρους του φορέματός της, τονίζοντας τις διαφορές στα χρώματα και τις διακοσμητικές γραμμές στο ύφασμα, παρόλο που η καλλιτέχνιδα χρησιμοποίησε μόνο μολύβι και κάρβουνο σε διάφορες αποχρώσεις. Το φως στο δεύτερο σκίτσο εστιάζεται επίσης στο πρόσωπο της φιγούρας, που κοιτάζει προς τα κάτω την εφημερίδα. Τα χέρια της κρατούσαν απαλά την εφημερίδα, με τις γωνίες του στόματός της ελαφρώς καμπυλωμένες προς τα πάνω, σαν να χαμογελούσε.

Ενώ διαβάζουν την εφημερίδα, και οι δύο χαρακτήρες είναι άψογα ντυμένοι και ευπαρουσίαστοι. Αυτή η απεικόνιση από τον καλλιτέχνη δείχνει τον σεβασμό του για την εφημερίδα και τις αναγνωστικές συνήθειες των χαρακτήρων. Ίσως, ενώ παρατηρούσε τους χαρακτήρες, ο καλλιτέχνης ένιωσε ταυτόχρονα τον σεβασμό τους για την εφημερίδα και τον μετέδωσε γρήγορα με κάθε πινελιά. Η επιλογή του καλλιτέχνη να απεικονίσει απλούς ανθρώπους από τα ορεινά να διαβάζουν την εφημερίδα Nhan Dan δείχνει επίσης την ανησυχία του για το επίπεδο επίγνωσης των κατοίκων των ορεινών περιοχών μόλις γίνουν άριστοι στα βιετναμέζικα.

Αυτά τα δύο απλά, φυσικά σκίτσα του καλλιτέχνη Van Binh προκαλούν πολλά άλλα ερωτήματα στο μυαλό του συγγραφέα, ερωτήματα που ίσως μόνο ο ίδιος ο καλλιτέχνης μπορεί να απαντήσει πειστικά. Δυστυχώς, ωστόσο, ο καλλιτέχνης απεβίωσε το 2004, περισσότερα από 20 χρόνια πριν έχουμε την ευκαιρία να δούμε αυτά τα σκίτσα.

Αφού εξετάσαμε πολυάριθμα ιστορικά έγγραφα τέχνης, βρήκαμε μόνο περιορισμένες πληροφορίες για τον καλλιτέχνη κατά τη διάρκεια της ζωής του στα βουνά και ανάμεσα στους κατοίκους των βόρειων υψιπέδων. Πριν από το 1954, ο καλλιτέχνης Van Binh συμμετείχε στην επανάσταση και εργάστηκε στην Τέσσερα Στρατιωτική Περιοχή. Μετά την αποκατάσταση της ειρήνης , από το 1955 και μετά, εργάστηκε ως λέκτορας και στη διοίκηση της εκπαίδευσης στη Σχολή Καλών Τεχνών του Βιετνάμ (τώρα Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών του Βιετνάμ) μέχρι τη συνταξιοδότησή του το 1979. Αυτή ήταν αναμφίβολα μια περίοδος κατά την οποία πραγματοποίησε εκδρομές για δημιουργική εργασία ή οδήγησε φοιτητές σε πρακτική άσκηση στις βόρειες ορεινές περιοχές. Ήταν επίσης μια εποχή κατά την οποία η βιετναμέζικη γλώσσα γινόταν ολοένα και πιο δημοφιλής μεταξύ των εθνοτικών μειονοτήτων, και το Κόμμα και η κυβέρνηση έδιναν αυξανόμενη προσοχή στην πρόσβαση του λαού στην πληροφορία και τη γνώση μέσω της ανάγνωσης και των εφημερίδων.

Στο Μουσείο Καλών Τεχνών του Βιετνάμ, στο τμήμα ζωγραφικής με λάκα, υπάρχουν τρεις πίνακές του: «Κόλπος Χα Λονγκ» (90x120,5 εκ., 1955), «Μπαμπού και Μπανάνα» (66,8x100 εκ., 1958), που απεικονίζει μια σκηνή από μια λίμνη χωριού στο Βόρειο Δέλτα, και «Χωριό Ναμ Να» (115,7x175,3 εκ., 1961), που απεικονίζει το τοπίο ενός παρθένου χωριού στην περιοχή Ταν Ουγιέν, στην επαρχία Λάι Τσάου , κατά τη στιγμή της δημιουργίας του.

Σύμφωνα με τον Thang, τον δεύτερο γιο του, ο πρωθυπουργός Pham Van Dong κάλεσε προσωπικά τον καλλιτέχνη Van Binh να δημιουργήσει έναν ακόμη πίνακα με βερνίκι του κόλπου Ha Long ως δώρο για τον Ινδονήσιο πρόεδρο Sukarno κατά την επίσκεψή του στο Ανόι το 1959. Αυτό κατέδειξε την εμπιστοσύνη των ηγετών του Κόμματος και του Κράτους στη σχολαστικότητά του στη δημιουργία έργων με παραδοσιακά υλικά, καθώς και τη δημιουργικότητά του στη ζωγραφική που απεικόνιζε την ομορφιά της πατρίδας του. Ήταν ένας από τους καλλιτέχνες που τιμήθηκαν με το πρώτο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και Τεχνών το 2001.

Όσον αφορά την έλλειψη υπογραφών και ημερομηνιών στα σκίτσα, σύμφωνα με τον Thang, ο καλλιτέχνης Van Binh δεν είχε αυτή τη συνήθεια. Αργότερα, όταν κάποιος εξέφραζε ενδιαφέρον να αγοράσει το έργο του και ζητούσε υπογραφή και ημερομηνία, αυτός συμμορφωνόταν. Επομένως, υπάρχουν μερικά σκίτσα με μολύβι, κάρβουνο ή ακουαρέλα όπου η υπογραφή του είναι σε διαφορετικό χρώμα μελανιού. «Εκείνη την εποχή, μπορούσε να χρησιμοποιήσει όποιο στυλό τον βολεύει», θυμήθηκε ο Thang.

Μια σύντομη εισαγωγή στον συγγραφέα των δύο σκίτσων που απεικονίζουν άτομα εθνοτικών μειονοτήτων να διαβάζουν την εφημερίδα Nhan Dan είναι ίσως αρκετή για να μας επαναφέρει στην ομορφιά που πηγάζει από την αυθεντικότητα, τις φυσικές πινελιές και το ταλέντο του καλλιτέχνη να αποτυπώνει εικόνες, με αποτέλεσμα χαριτωμένους και ζωντανούς χαρακτήρες στη σελίδα. Εκεί, οι αισθητικές και οι πνευματικές αξίες συνδυάζονται και μόνο μέσω της φροντίδας και του σεβασμού του καλλιτέχνη για αυτές τις αξίες, σε συνδυασμό με το ταλέντο και τη λεπτότητα σε κάθε πινελιά, μπορεί το μήνυμα να μεταδοθεί πλήρως.

---

(*) Πάνω από 100 σκίτσα του αείμνηστου καλλιτέχνη Van Binh, συμπεριλαμβανομένων και αυτών των δύο, βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε ιδιωτική συλλογή στο Ανόι.

Πηγή: https://nhandan.vn/nhung-net-va-hinh-quy-gia-post947563.html