Giàu giá trị thông tin chiến sự

Với những tin tức chiến sự nóng hổi được viết và truyền đạt ngay tại chiến trường, Báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ thực sự trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận văn hóa, tư tưởng.

1. Lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam cũng như báo chí thế giới hiếm có tờ báo nào được tổ chức ngay tại chiến trường như 33 số báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954. Tòa soạn báo tại Mặt trận Điện Biên Phủ chỉ có 5 người gồm một phụ trách chung (Hoàng Xuân Tùy), một thư ký tòa soạn (Trần Cư), hai phóng viên (Phạm Phú Bằng, Nguyễn Khắc Tiếp) và một họa sĩ trình bày báo (Nguyễn Bích) nhưng phải làm đầy đủ các công việc của một trụ sở báo ở hậu phương: Viết bài, biên tập, in ấn và phát hành. Nét nổi bật và độc đáo của những tờ báo này là tính thời sự nóng hổi của tin tức chiến sự. Với chức năng “tuyên truyền, cổ động và tổ chức tập thể”, Báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ mang hơi thở của chiến trường, kịp thời phản ánh diễn biến chiến sự một cách nhanh nhất, đã cổ vũ, động viên tinh thần chiến sĩ hăng hái thi đua giết giặc lập công, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc và lan tỏa ảnh hưởng của nó trên khắp thế giới. Điều này được thể hiện trên từng số báo trong tổng số 33 số báo ra đời tại Mặt trận Điện Biên Phủ.

2. Số đầu tiên của Báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ là số 116 (lấy theo số thứ tự của báo xuất bản ở hậu phương) ra ngày 28-12-1953. Số này, Báo tập trung chủ yếu tuyên truyền về chiến thắng Lai Châu với các bài chính: "Diễn biến cuộc rút lui Lai Châu về Điện Biên của địch và cuộc truy kích của quân ta"; "Tiến quân vào thị xã Lai Châu"; "Mừng Lai Châu giải phóng". Bên cạnh chiến thắng Lai Châu, Báo còn có bài “Quân Giải phóng Pa-thét Lào đại thắng trên Mặt trận Thà Khẹt” và bài tổng hợp “Những thắng lợi đầu tiên trong mùa Đông Xuân và nhiệm vụ của chúng ta”. Phải có cái nhìn tổng thể, chúng ta mới thấy được giá trị to lớn của những chiến thắng này.

Theo Kế hoạch Na-va, Thu Đông 1953, địch tập trung lực lượng chủ yếu ở Đồng bằng Bắc Bộ thực hiện phòng ngự chiến lược ở miền Bắc, đến Xuân 1954, tiến công chiến lược ở miền Nam, Thu Đông 1954 mới tập trung lực lượng mở đòn tiến công chiến lược ở Bắc Bộ, tiêu diệt bộ phận quan trọng chủ lực ta, giành thắng lợi quân sự to lớn buộc ta phải đàm phán để kết thúc chiến tranh. Nắm chắc ý đồ này của thực dân Pháp, ta đề ra kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953-1954 là giữ vững thế chủ động, buộc địch phân tán lực lượng, phá vỡ khối cơ động tập trung của chúng, điều động từng bộ phận chủ lực địch ra những hướng khác nhau, chọn những hướng thuận lợi để tiêu diệt chúng. Hướng ta chọn là Tây Bắc, Trung-Hạ Lào và Bắc Tây Nguyên. Đây là những hướng địch có nhiều sơ hở. Lai Châu là điểm đầu tiên ta chọn để thực hiện chủ trương này. Chiến thắng Lai Châu của ta buộc địch phải co lực lượng về giữ Điện Biên và xây dựng nơi đây trở thành một tập đoàn cứ điểm mạnh với hy vọng biến đây thành điểm quyết chiến tiêu diệt chủ lực ta.

Số 117 ra ngày 3-1-1954, Báo QĐND tiếp tục có bài “Ý nghĩa chiến thắng Lai Châu”, đồng thời với bài phân tích những thất bại nặng nề của Kế hoạch Na-va với tiêu đề “Kế hoạch Na-va đã gặp những thất bại nặng nề”. Các số tiếp theo, Báo QĐND liên tiếp đưa tin chiến sự ở Mặt trận Trung-Hạ Lào như “Tại Mặt trận Trung Lào trên đường số 9: Quân Giải phóng Lào lại thắng to” (số 118 ra ngày 13-1-1954); “Quân Giải phóng Pa-thét Lào đại thắng trên Mặt trận Thượng Lào” (số 121 ra ngày 7-2 và 122 ra ngày 11-2).

Sinh viên báo chí tìm hiểu về 33 số báo Quân đội nhân dân xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ hiện đang lưu trữ tại tòa soạn Báo Quân đội nhân dân. Ảnh: THÀNH AN

Không chỉ phản ánh chiến sự ở Tây Bắc, Trung-Hạ Lào, Báo còn cập nhật chiến sự ở Mặt trận Bắc Tây Nguyên. Số 122 có bài “Quân ta đã giải phóng toàn tỉnh Kon Tum”. Như vậy có thể nói Báo QĐND tuy phát hành ở Mặt trận Điện Biên Phủ, phản ánh chủ yếu hoạt động quân sự ở Mặt trận Tây Bắc mà trọng tâm là Điện Biên Phủ nhưng vẫn bám sát kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953-1954 và đưa tin chiến sự ở cả các chiến trường trọng điểm khác (Trung-Hạ Lào và Bắc Tây Nguyên). Thể hiện rõ nhất tinh thần này, số 123 ra ngày 18-2-1954 dành cả trang 2 tổng hợp “Tình hình chiến sự Đông Xuân năm nay” trên chiến trường Việt Nam và Lào với những sự kiện quân sự nổi bật.

3. Trọng tâm tin chiến sự trong 33 số báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ là những tin tức về Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ bắt đầu từ ngày mở màn chiến dịch (ngày 13-3-1954) đến ngày kết thúc chiến dịch (ngày 7-5) và kéo dài cho đến ngày tổ chức lễ mừng chiến thắng (ngày 13-5). Số đầu tiên phản ánh về chiến dịch này là số 131 ra ngày 14-3-1954 (một ngày sau khi chiến dịch mở màn). Số này có các bài “Quân ta đã tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Him Lam” (trận mở màn chiến dịch) và bài “Tiêu diệt hoàn toàn vị trí Him Lam”. Số báo tiếp theo (số 132) ra ngay ngày hôm sau (15-3) có bài “Chiến thắng lớn thứ 2 tại Mặt trận Điện Biên Phủ: Quân ta lại tiêu diệt hoàn toàn Tiểu đoàn Bắc Phi ở đồi Độc Lập”.

Đợt 2 của chiến dịch bắt đầu từ ngày 30-3 và kéo dài đến ngày 30-4-1954. Phản ánh về đợt này, số 138 ra ngày 2-4 có bài “Quân ta đã mở đợt tấn công thứ hai vào Điện Biên Phủ, chiếm nhiều cao điểm phía Đông”. Số 139 ra ngày 4-4 tiếp tục đưa tin chiến thắng sau 4 ngày đợt 2 “Tại Điện Biên Phủ sau 4 ngày đêm chiến đấu: Quân ta lại tiêu diệt 1 tiểu đoàn và 9 đại đội địch, chiếm nhiều cao điểm phía Đông”. Số 141 ra ngày 11-4 đưa tin “Trong 2 ngày 10 và 11-4, trên Đồi số 4, các chiến sĩ ta đã chiến đấu anh dũng, gan góc, liên tiếp đánh bại 5 đợt phản kích của địch”. Cùng với đó là thông báo khen thưởng của Bộ Tổng Tư lệnh cho các đơn vị lập nhiều thành tích ở Mặt trận Điện Biên Phủ. Những thông tin này có giá trị động viên, khích lệ rất lớn bộ đội ta hăng hái chiến đấu lập nhiều chiến công tại các mặt trận, nhất là ở Điện Biên Phủ. Các số 143 (ngày 19-4) và 145 (ngày 26-4) tiếp tục đưa tin chiến thắng ở sân bay Mường Thanh.

Đợt 3 của chiến dịch kéo dài 7 ngày (từ ngày 1 đến 7-5). Trong đợt này, ta đánh chiếm những cao điểm cuối cùng ở phía Đông, đồng thời nắm thời cơ thực hành tổng công kích, tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Điện Biên Phủ. Đúng ngày mở đầu đợt 3, Báo ra số 146, có bài tổng hợp tình hình địch ở Điện Biên với hàng tít “Địch càng ngày càng thêm khó khăn” với những câu chuyện nhỏ nói về tình hình nguy khốn của quân Pháp ở mặt trận này. 10 ngày sau (ngày 11-5), Báo ra số tiếp theo và dành toàn bộ 2 trang loan tin chiến thắng ở Điện Biên Phủ. Ngay trang đầu, Báo giật tít lớn “Bộ Tổng Tư lệnh QĐND Việt Nam công bố: Quân ta đã toàn thắng trên Mặt trận Điện Biên Phủ”, cùng với đó là bài đánh giá ý nghĩa chiến thắng vĩ đại chưa từng có của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Số cuối cùng của Báo QĐND tại Mặt trận Điện Biên Phủ là số 148 (ra ngày 16-5-1954). Đây là số báo đặc biệt với 6 trang (gấp 3 lần các số báo bình thường khác). Trong số này, Báo QĐND đăng Nhật lệnh của Đại tướng Tổng Tư lệnh đọc tại lễ chiến thắng ngày 13-5-1954 tổ chức tại Điện Biên Phủ, cùng với đó là bài “Đại tướng Tổng Tư lệnh nhận định ý nghĩa của Chiến dịch Điện Biên Phủ”. Đồng thời, Báo QĐND đăng Thư khen của Hồ Chủ tịch đối với cán bộ, chiến sĩ, dân công, thanh niên xung phong ở Mặt trận Điện Biên Phủ và đồng bào địa phương; Thư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam gửi cán bộ, chiến sĩ, anh chị em dân công ở Mặt trận Điện Biên Phủ và đồng bào địa phương; Điện văn của cụ Tôn Đức Thắng-Quyền Trưởng ban Thường trực Quốc hội và Chủ tịch Mặt trận Liên Việt gửi Ban chỉ huy, các cán bộ, chiến sĩ QĐND và anh chị em dân công tại Mặt trận Điện Biên Phủ. Báo cũng tường thuật Lễ duyệt binh các đơn vị chiến thắng tại Điện Biên Phủ. Bên cạnh đó có nhiều bài viết về gương chiến đấu của các đơn vị trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

4. Có thể nói, Báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ là một hiện tượng độc đáo, sáng tạo của báo chí cách mạng Việt Nam, báo mang hơi thở nóng hổi của chiến trường. Tờ báo không chỉ là món ăn tinh thần vô giá của bộ đội mà còn là công cụ để tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, định hướng chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ đang chiến đấu tại Mặt trận Tây Bắc nói chung, chiến trường Điện Biên Phủ nói riêng, truyền đạt những kinh nghiệm chiến đấu cho bộ đội. Với những tin tức chiến sự nóng hổi được viết và truyền đạt ngay tại chiến trường, Báo QĐND tại Mặt trận Điện Biên Phủ thực sự đã trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận văn hóa, tư tưởng. Tờ báo đã làm tròn chức năng, nhiệm vụ của mình theo đúng chỉ thị về công tác chính trị, tư tưởng trong Đông Xuân 1953-1954 của Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam là “Phải làm cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ tầm quan trọng đặc biệt của chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, làm cho những nhận định và chủ trương của Trung ương, Tổng Quân ủy biến thành nhận thức và quyết tâm của quần chúng để có thể bảo đảm mọi nhiệm vụ được thành công”.

Với ý nghĩa đó, có thể khẳng định rằng, Báo QĐND xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ không chỉ là tài sản quý báu của QĐND Việt Nam mà còn là một di sản đặc biệt của báo chí cách mạng Việt Nam cần được tôn vinh xứng đáng.

Nguồn: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/giau-gia-tri-thong-tin-chien-su-1020033