Trong giai đoạn phát triển mới, Đồng Nai có thể trở thành hình mẫu về một thành phố hiện đại nhưng không đơn điệu, phát triển nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa. Và chính lớp trầm tích lịch sử, những dòng chảy văn hóa đan xen, những con người chân chất, năng động, nghĩa tình... là nền tảng vững chắc để Đồng Nai đứng vững và không ngừng vươn lên trong hành trình phát triển.
Từ vùng đất mở...
Nhắc đến Đồng Nai trong hành trình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương, điều dễ thấy nhất là tăng trưởng kinh tế, là hạ tầng giao thông đang ngày càng được nâng cấp, là những những khu công nghiệp xanh, hiện đại... Thế nhưng, nếu lắng lại, sẽ thấy chiều sâu đáng quý nhất của vùng đất này lại nằm ở lịch sử văn hóa đa dạng - thứ đã âm thầm bồi đắp qua hàng thế kỷ.
 |
| Điệu múa tại Lễ hội Cầu mưa của đồng bào S’tiêng ở xã Tân Khai. Ảnh: TTXVN |
Từ rất sớm, Đồng Nai đã là vùng đất mở. Trong hành trình Nam tiến của người Việt, nơi đây trở thành điểm dừng chân, là nơi gặp gỡ của nhiều lớp cư dân khác nhau. Cùng với đó, các cộng đồng bản địa đã sinh sống từ lâu đời với kho tàng văn hóa giàu bản sắc đã hình thành một không gian văn hóa giao thoa - nơi mỗi yếu tố vừa giữ được nét riêng, vừa hòa vào tổng thể chung. Mỗi lớp người đến và để lại dấu ấn như những lớp trầm tích lặng lẽ xếp chồng lên nhau, tạo nên chiều sâu văn hóa hiếm có.
Hành trình mở cõi phương Nam được ghi lại trong sử sách cho thấy Đồng Nai không chỉ có “gạo trắng, nước trong” mà những lớp người xưa đã vượt qua những thách thức, gian khó để khai phá nên vùng đất “địa lợi” này. Đó là những lớp người đã đối mặt với “dưới sông sấu lội, trên rừng cọp um”, rồi sau đó ra sức dựng xây, phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh, giữ gìn an ninh trật tự để làm nên dáng vóc của Đồng Nai hôm nay.
Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Khắc Vĩnh, văn hóa Đồng Nai còn bắt nguồn từ yếu tố vị trí địa lý, nơi đây là vùng đất chuyển tiếp từ Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ... với những đặc trưng riêng biệt. Là vùng đất mở, Đồng Nai hội tụ nhiều cộng đồng dân cư qua các giai đoạn lịch sử. Các nền văn hóa tuy đa dạng nhưng thống nhất, có sự giao thoa giữa các vùng miền, dòng chảy văn hóa. Từ đó góp phần làm nên sự năng động, nghĩa tình, hài hòa của văn hóa, con người Đồng Nai.
Được ưu ái với nhiều lợi thế về vị trí địa lý, khí hậu ôn hòa, vốn là “đất lành, chim đậu”, trong giai đoạn hội nhập và phát triển, Đồng Nai với nền công nghiệp phát triển tiếp tục dang rộng vòng tay đón người lao động từ mọi miền đất nước đến sinh sống, lập nghiệp. Họ đến và ở lại Đồng Nai mang theo phong tục, tập quán, ẩm thực, nghề truyền thống... tạo nên bức tranh đa sắc về văn hóa.
Phát triển văn hóa xứng tầm
Giữa những đổi thay đang đến rất gần, khi Đồng Nai đứng trước ngưỡng cửa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, câu hỏi đặt ra là làm sao để bước nhanh hơn mà không đánh rơi bản sắc? Khi không gian đô thị được rộng mở thì các giá trị văn hóa cốt lõi cũng cần được giữ gìn và phát huy. Cùng với sự tăng trưởng của kinh tế, văn hóa cũng có sự phát triển xứng tầm. Đó là khi Đồng Nai thực sự khoác lên mình diện mạo của một thành phố hiện đại, người ta vẫn có thể nhận ra nơi đây - không chỉ bằng những công trình mới mà bằng một bản sắc rất đỗi quen thuộc.
 |
| Du khách chọn mua bưởi Trân Triều - đặc sản Đồng Nai tại chợ Biên Hòa. Ảnh: Nhật Hạ |
Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Quyết - chuyên gia văn hóa, giá trị văn hóa không nằm ở những điều quá lớn lao mà thấm vào đời sống thường nhật. Đó là cách ăn, cách mặc, là lời chào hỏi, là phong tục, nếp sống. Khi đô thị hóa mở rộng, những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại dễ bị lãng quên nhất. Vì vậy, một trong những cách giữ gìn văn hóa chính là bắt đầu từ đời sống. Cần khuyến khích người trẻ hiểu và tiếp nối nếp sinh hoạt truyền thống, để văn hóa không bị “bảo tàng hóa” mà được giữ trong chính trái tim, khối óc của mỗi người.
Vốn dĩ, bản sắc văn hóa không phải là thứ chỉ tồn tại trong hoài niệm, nên dù có những đổi thay về vật chất, văn hóa vẫn sống trong cách người dân Đồng Nai giữ gìn một món ăn truyền thống, một di tích, một lễ hội và cả trong cách kể lại cho thế hệ sau những câu chuyện về vùng đất mình đang sống. Bởi suy cho cùng, một thành phố lớn không chỉ được đo bằng những con số tăng trưởng hay những công trình đồ sộ mà còn bằng chiều sâu văn hóa và ký ức cộng đồng. Chính điều đó sẽ làm nên một Đồng Nai vừa mới mẻ, vừa bền vững - một nơi mà quá khứ và tương lai có thể song hành.
Nếu phía Nam Đồng Nai là không gian của đô thị hóa và công nghiệp phát triển, sự giao thoa văn hóa mạnh mẽ và liên tục đổi mới, thì các địa phương phía Bắc của tỉnh lại nổi bật với nếp sống của các cộng đồng dân tộc thiểu số như: S’tiêng, Chơro, M’nông… với những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Càng phát triển kinh tế thì nền tảng văn hóa càng phải được hun đúc, giữ gìn. Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Khắc Vĩnh cho rằng: Việc Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương còn là cơ hội để bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị văn hóa địa phương. Trong bối cảnh đó càng phải kiên định, thấm nhuần quan điểm giữ văn hóa ở trục xuyên suốt, để từ đó tiếp tục quy hoạch, phát triển văn hóa; đồng thời xây dựng và lan tỏa giá trị con người Đồng Nai trong thời gian tới.
Kỳ vọng về những bước chuyển mình về đời sống văn hóa khi Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, chị Thục Ngân (ở phường Trấn Biên) cho rằng, không chỉ cần có thêm các không gian, thiết chế, hoạt động văn hóa sôi nổi, thiết thực phục vụ người dân mà còn phải quan tâm khơi dậy những nét đẹp văn hóa trong đời sống con người Đồng Nai để văn hóa phát triển xứng tầm với đô thị hiện đại, đáng sống trong tương lai.
Nhật Hạ
Nguồn: https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202604/giu-ban-sac-cho-do-thi-tuong-lai-9fc0f25/
Bình luận (0)