Giữ hồn lễ hội mùa xuân

Trong nhịp sống hiện đại đang chuyển động từng ngày, những lễ hội mùa xuân ở Đà Nẵng vẫn giữ được một mạch nguồn bền bỉ, gắn chặt với đời sống của cư dân nông nghiệp bản địa.

Một bô lão trong làng Kim Bồng thực hiện nghi thức Phạt mộc truyền thống tại ngày hội làng mộc Kim Bồng (phường Hội An) Ảnh: HÀ SẤU

Đậm sắc màu của làng

Trong tiết Giêng hai trong trẻo, khắp các làng quê từ vùng đồng bằng ven sông đến khu vực ven biển, không khí lễ hội lại rộn ràng, mở ra một không gian văn hóa quen thuộc giàu sức sống. Ở đó, dấu ấn của nền sản xuất nông - ngư nghiệp truyền thống không chỉ thể hiện trong nghi thức cúng tế mà còn hiện diện trong từng sản vật dâng lễ, trong cách thức tổ chức cộng đồng và trong cả những trò chơi dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các lễ hội mùa xuân ở Đà Nẵng phần lớn hình thành từ nhu cầu tín ngưỡng của cư dân làm nông nghiệp, nơi con người luôn gắn bó mật thiết với thiên nhiên, với đất đai, mùa vụ. Vì vậy trong mỗi lễ hội, hình ảnh mâm lễ với lúa gạo, hoa trái, nông sản địa phương luôn giữ vị trí trung tâm, thể hiện ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.

Qua trăm năm, mạch nguồn nông nghiệp xứ Quảng trải dọc theo lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn vẫn giữ được bản sắc khi ngày càng có nhiều lễ hội độc đáo duy trì, phục dựng. Tiêu biểu như lễ hội Bà Thu Bồn (xã Duy Xuyên), lễ hội Bà Chiêm Sơn (xã Duy Xuyên), lễ hội Bà Phường Chào (xã Vu Gia), ngày hội bắp nếp Cẩm Nam (phường Hội An) hay lễ hội cầu ngư Cửa Đại (phường Hội An Đông)…

Cạnh đó, gắn với các ngôi làng lâu đời cũng hình thành lễ hội đặc sắc như lễ Cầu Bông Trà Quế (phường Hội An Tây), lễ hội đình làng Túy Loan (xã Hòa Vang), lễ hội Kỳ Yên (xã Gò Nổi), hội làng Lộc Yên (xã Tiên Phước)…

Không gian lễ hội vì thế mang đậm màu sắc của đời sống lao động. Tiếng trống hội vang lên giữa cánh đồng, bên bến sông hay trước sân đình như một tín hiệu mở đầu cho mùa vụ mới. Cờ hội rực rỡ, người dân quây quần đông đủ, tạo nên một bức tranh sinh hoạt cộng đồng đậm chất làng quê. Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội với nhiều trò chơi dân gian quen thuộc như kéo co, đập niêu, hô bài chòi, thi nấu ăn…

Những hoạt động này không chỉ mang tính giải trí mà còn phản ánh kỹ năng, tập quán sinh hoạt của cư dân nông nghiệp, nơi tinh thần cộng đồng và sự gắn kết luôn được đặt lên hàng đầu. Chính trong những cuộc vui giản dị ấy, các thế hệ được kết nối, người đi xa có dịp trở về, người trẻ được tiếp cận và hiểu hơn về truyền thống của quê hương.

Không chỉ là dịp tưởng nhớ tiền nhân, thần linh mà còn là không gian để người dân gửi gắm niềm tin vào sự sinh sôi, phát triển của nghề nghiệp gắn với đất và nước. Trong đó, yếu tố nông nghiệp không tách rời yếu tố sông nước, biển cả, phản ánh rõ nét đặc trưng của một vùng đất vừa làm ruộng, vừa bám biển, vừa phát triển làng nghề.

Ông Tống Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND phường Hội An cho biết, ngày hội bắp nếp Cẩm Nam vừa diễn ra góp phần khuyến khích người dân giữ nghề truyền thống trồng bắp nếp gắn với du lịch. Đây cũng là cơ hội để nông dân, các hộ sản xuất và doanh nghiệp cùng kết nối, quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Duy trì sức hút, cố kết cộng đồng

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, nhiều địa phương ở Đà Nẵng đang nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội gắn với đặc trưng nông nghiệp. Việc tổ chức lễ hội ngày càng bài bản hơn nhưng vẫn giữ được cốt lõi truyền thống, đồng thời lồng ghép các hoạt động trải nghiệm như làm nông, chế biến sản vật, giới thiệu nghề truyền thống… để tạo sức hút với du khách.

Lễ hội Kỳ Yên gắn với đình làng Bảo An (xã Gò Nổi) là không gian gắn kết cộng đồng, giữ bản sắc làng quê đáng sống. Ảnh: TẤN CHÂU

Ông Nguyễn Đức Bình, Bí thư Đảng ủy phường Hội An cho hay, các lễ hội truyền thống đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo tồn không chỉ khu đô thị cổ Hội An mà còn cả các nghề, làng nghề truyền thống. Do đó, chính quyền luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào việc bảo tồn và khôi phục các nghề truyền thống này. Sắp tới, cơ quan chức năng sẽ triển khai dự án “Bảo tàng tre” tại phía tây làng Kim Bồng để tạo dựng hệ sinh thái xanh thích ứng biến đổi khí hậu. Đồng thời cũng kiến tạo thêm không gian để phát huy bản sắc nông nghiệp gắn với làng nghề, lễ hội tại địa phương.

Lễ hội Kỳ Yên tại xã Gò Nổi luôn quy tụ sự tham dự đông đảo các thế hệ và cả người dân xa quê. Điều này góp phần không nhỏ vào việc xây dựng quê hương trở thành một trong những điển hình về phát triển nông thôn mới đáng sống.

Ông Ngô Công Hà, Trưởng thôn Bảo An, xã Gò Nổi chia sẻ, những năm qua Lễ hội Kỳ Yên gắn với đình Bảo An (di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố) luôn có sự chung tay của 11 tộc họ trong thôn cùng người dân địa phương cũng như xa quê luôn hướng về cội nguồn.

“Ngoài việc cầu cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an và mùa màng bội thu, điều quan trọng nữa là chúng tôi muốn tạo ra không gian gắn kết cộng đồng bởi văn hóa là bản sắc, giúp con người gần gũi nhau hơn, làm cho xóm làng được bình yên và hạnh phúc. Đây cũng là điểm nhấn để giáo dục thế hệ trẻ tại địa phương hiểu về cội nguồn”, ông Hà nói.

Ông Tôn Thất Hướng, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian thành phố Đà Nẵng (Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng) cho rằng, việc bảo tồn và lưu truyền di sản văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác là cách để chúng ta giữ gìn bản sắc mà không bị đứt quãng và cũng là cách tạo nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Nguồn: https://baodanang.vn/giu-hon-le-hoi-mua-xuan-3330123.html