Giữ văn hóa qua trang sách

- Hiện nay, bên cạnh các loại hình truyền thông hiện đại, những cuốn sách chuyên sâu về văn hóa giúp lưu giữ tri thức lâu dài và lan tỏa giá trị truyền thống. Những năm qua, một số cơ quan, tổ chức và cá nhân trong tỉnh đã tích cực biên soạn, xuất bản sách về văn hóa, góp phần làm giàu đời sống tinh thần xã hội.

Báo Lạng Sơn•08/04/2026

Đảng ta xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển bền vững đất nước. Trong đó, công tác biên soạn, xuất bản các công trình nghiên cứu, khảo cứu chuyên sâu về văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần hệ thống hóa tri thức, lưu giữ ký ức lịch sử và truyền tải giá trị văn hóa đến các thế hệ.

Những năm qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) đã quan tâm nghiên cứu, xuất bản sách về lĩnh vực văn hóa. Đặc biệt từ năm 2016 đến nay, thực hiện Nghị quyết số 25 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2016 – 2020 và những năm tiếp theo, việc xuất bản sách lĩnh vực văn hóa được đẩy mạnh. Theo thống kê sơ bộ của Sở VHTT&DL, tính đến nay, sở đã cho ra mắt hơn 30 đầu sách về văn hóa. Một số cuốn sách tiêu biểu như: hát sli sình làng dân tộc Nùng tỉnh Lạng Sơn (năm 2023); múa sư tử dân tộc Tày, Nùng tỉnh Lạng Sơn (năm 2023); hát sình ca người Cao Lan xã Thiện Tân, huyện Hữu Lũng (năm 2024); di sản văn hóa phi vật thể tỉnh Lạng Sơn trong danh sách của UNESCO và danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (năm 2025)… Thông qua những đầu sách này, độc giả ở trong và ngoài tỉnh hiểu hơn về các giá trị văn hóa đặc trưng, tiêu biểu của Lạng Sơn.

“Những phong tục, làn điệu dân ca hay câu chuyện dân gian nếu không kịp thời ghi chép lại thì chỉ vài chục năm nữa thôi sẽ rất khó tìm thấy. Sách chính là cách lưu giữ bền vững nhất, bởi nó giúp tri thức không bị phụ thuộc vào trí nhớ con người hay sự biến đổi của thời gian.”

Ông Hoàng Văn Páo,

Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Lạng Sơn

Hội Di sản Văn hóa tỉnh là tổ chức xã hội – nghề nghiệp, từ khi được thành lập (năm 2017) đến nay, hội đã tích cực tham mưu các cấp, ngành và UBND tỉnh thực hiện tốt công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa, trong đó có việc biên soạn và xuất bản sách về văn hóa. Một số cuốn sách của hội đã đạt giải cao tại Giải thưởng Văn học nghệ thuật tỉnh Lạng Sơn lần thứ I - năm 2025 như cuốn “Người giữ hồn then xứ Lạng” của tác giả Nông Thị Phượng đạt giải A; cuốn “Con đường đi sứ và sự hình thành phát triển phố chợ Kỳ Lừa tại tỉnh Lạng Sơn xưa và nay” của nhóm tác giả Ấu Thị Nga Sơn và cộng sự đạt giải C.

Ông Hoàng Văn Páo, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Lạng Sơn cho biết: Những phong tục, làn điệu dân ca hay câu chuyện dân gian nếu không kịp thời ghi chép lại thì chỉ vài chục năm nữa thôi sẽ rất khó tìm thấy. Sách chính là cách lưu giữ bền vững nhất, bởi nó giúp tri thức không bị phụ thuộc vào trí nhớ con người hay sự biến đổi của thời gian. Hằng năm, chúng tôi đã xây dựng kế hoạch, đẩy mạnh tuyên truyền khuyến khích các tác giả có công trình nghiên cứu, sưu tầm văn hóa gửi bản thảo về hội để xuất bản. Chỉ tính riêng trong năm 2025, chúng tôi đã cho ra mắt hai cuốn sách “Tứ Trấn Đoàn Thành Lạng Sơn” và “Tín ngưỡng Mo, Tào của người Tày, Nùng Lạng Sơn”.

Nhiều cá nhân giàu tâm huyết với văn hóa dân tộc cũng đã chủ động nghiên cứu, sáng tạo và cho ra đời những cuốn sách về văn hóa. Đơn cử như nhà nghiên cứu Hoàng Việt Bình hiện đang công tác tại Hội Văn học Nghệ thuật và Nhà báo tỉnh đã có 4 công trình nghiên cứu về then được công bố đến độc giả gần xa.

Nhà nghiên cứu Hoàng Việt Bình chia sẻ: Với tôi, tín ngưỡng then nói riêng và văn hóa Lạng Sơn nói chung luôn hấp dẫn và là đề tài mà tôi theo đuổi nghiên cứu. Tôi nghĩ rằng nếu không tích cực tìm tòi, ghi chép lại thì các phong tục, tập quán, di sản văn hóa sẽ bị phai mờ theo thời gian, đặc biệt là những lời hát then, tích truyện cổ...

Sau khi những cuốn sách được xuất bản, các cơ quan, đơn vị đã chủ động đưa 20 đến 30 bản theo mỗi đầu sách vào kho sách của Thư viện tỉnh để trưng bày, giới thiệu phục vụ độc giả tìm hiểu về văn hóa Lạng Sơn. Điều này giúp các công trình nghiên cứu không bị “chìm” theo thời gian, đồng thời tạo điều kiện để nhiều thế hệ bạn đọc tiếp cận một cách có hệ thống.

Em Hoàng Bảo Hân, học sinh lớp 10, Trường THPT Việt Bắc, phường Đông Kinh chia sẻ: Em thường đến Thư viện tỉnh để tìm đọc nhiều cuốn viết về văn hóa của Lạng Sơn. Những cuốn sách đó giúp em có thêm kiến thức về các di sản văn hóa, lễ hội, phong tục, tín ngưỡng của quê hương.

Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa không phải là công việc nhất thời, mà là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và tâm huyết. Những cuốn sách về văn hóa Lạng Sơn hôm nay chính là “hạt giống” gieo vào tương lai, giúp thế hệ mai sau hiểu, trân trọng và tiếp nối truyền thống. Đó cũng là cách thiết thực để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập.

Nguồn: https://baolangson.vn/luu-giu-van-hoa-bang-trang-sach-5085855.html