Hà Nội phấn đấu trở thành “Thủ đô sách của thế giới”

Cần những hướng đi đột phá trong hoạt động xuất bản

Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên khẳng định khâu quan trọng đầu tiên, cũng là khâu đột phá cần phải triển khai trong hoạt động xuất bản hiện nay, chính là hoàn thiện thể chế.

Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành trao đổi tại chương trình. Ảnh: Thành Nguyễn

Yếu tố thứ hai là chuyển đổi số. Hiện nay, chuyển đổi số trở thành điều kiện tiên quyết để mỗi đơn vị phát triển. Vì vậy, cần có sự kết nối chặt chẽ giữa các đơn vị xuất bản truyền thống với khối các đơn vị công nghệ để thời gian tới, Hà Nội có đủ điều kiện để phát triển các mô hình quy mô lớn hơn, như tổ hợp hoặc mô hình tập đoàn - những đơn vị đủ tầm vóc.

Yếu tố thứ ba là cần tạo ra những động lực mới cho phát triển và hạ tầng. Theo ông Nguyễn Nguyên, văn hóa đọc là sự tích hợp của ba yếu tố, gồm: Xác lập nhu cầu đọc; hình thành thói quen đọc và xây dựng sở thích đọc tích cực. Khi hội đủ ba yếu tố này mới hình thành văn hóa đọc. Vì vậy, Hà Nội cần tiếp tục tạo điều kiện ban đầu để các bạn trẻ thực sự có nhu cầu đọc, đồng thời, để người lớn nhận thức rằng đọc sách là nhu cầu thiết yếu cho quá trình học tập và đào tạo.

Bên cạnh đó, cần hình thành thói quen đọc từ sớm. Hiện nay, trẻ em có ít thời gian đọc sách do khối lượng học tập lớn. Đây không chỉ là vấn đề của ngành văn hóa, thông tin, mà còn liên quan chặt chẽ đến ngành giáo dục.

“Việc Chỉ thị 04 lần này xác định rõ trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan liên quan trong việc xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường là một điểm rất đột phá và quan trọng”, ông Nguyễn Nguyên chia sẻ.

Cũng theo ông Nguyên, cần tạo lập sở thích đọc, mà cốt lõi là từ chính những người sáng tạo và các đơn vị làm sách trong việc xây dựng các giá trị chuẩn mực. Việc tổ chức các giải thưởng sách hằng năm không chỉ nhằm tôn vinh người sáng tạo, người làm sách, hay bạn đọc, mà quan trọng hơn là xác lập các tiêu chuẩn, chuẩn mực cho hoạt động làm sách. Một cuốn sách đạt giải thưởng chính là một chuẩn mực, tạo ra giá trị giáo dục và thẩm mỹ để độc giả tiếp nhận, từ đó nhận diện được những cuốn sách có giá trị trong bối cảnh thông tin đang nhiễu loạn hiện nay.

“Còn rất nhiều việc phải làm, nhưng cũng là những hướng đi mang tính đột phá. Trong thời gian tới, ngành xuất bản cùng các bộ, ngành, cơ quan cần tập trung triển khai và thực hiện”, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên nhấn mạnh.

Ngành xuất bản xứng đáng được hưởng những cơ chế đặc thù

Ông Nguyễn Nguyên cho rằng, ngoài việc giải quyết bài toán xuất bản gắn với yêu cầu chuyển đổi số, thì vấn đề cốt lõi vẫn là tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế thông qua những cơ chế phù hợp với tính chất đặc thù của ngành xuất bản.

Nhiều học sinh hào hứng tại Phố sách Hà Nội Ảnh: Viết Thành

“Nhìn ra quốc tế, có thể thấy nhiều quốc gia đã có những chính sách rất rõ ràng. Chẳng hạn, Hàn Quốc có hẳn cơ quan xúc tiến xuất bản, thực hiện nhiệm vụ đưa xuất bản phẩm ra nước ngoài nhằm phát huy sức mạnh mềm. Trung Quốc cũng triển khai nhiều chương trình tương tự. Ở Đức, hay Thái Lan đều có những hỗ trợ nhất định, từ việc hướng tới danh hiệu “Thủ đô sách thế giới” đến vai trò khách mời danh dự tại các hội chợ sách quốc tế... Những hoạt động đó đều có sự đồng hành của nhà nước, chứ không chỉ dựa vào các tổ chức hội hay cá nhân. Như vậy, khi Đảng và Nhà nước đã xác định rõ vai trò trong việc tạo động lực phát triển, thì việc xây dựng các thiết chế, thể chế tương ứng để hiện thực hóa các động lực đó là hết sức cần thiết”, ông Nguyễn Nguyên nêu quan điểm.

Theo ông Nguyên, một số đề án mà Nhà nước đang đặt ra, bao gồm: Đề án hỗ trợ xuất bản; Đề án hỗ trợ dịch thuật; Đề án đưa sách Việt Nam ra thế giới; Đề án tiếp thu tinh hoa tri thức của thế giới vào Việt Nam; cùng với các đề án liên quan đến chính sách thuế và các chính sách hỗ trợ khác nhằm thúc đẩy ngành xuất bản, nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, sẽ trở thành những động lực rất quan trọng.

Những động lực này sẽ tạo ra sức bật mới, giúp các đơn vị xuất bản - vốn đã rất năng động, sẽ có thêm điều kiện để phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Phối hợp đồng bộ trong xây dựng văn hoá đọc

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ, để xây dựng văn hóa đọc bền vững, trước hết, cần có cơ chế, chính sách do Nhà nước dẫn dắt, tạo điều kiện để các đơn vị xuất bản, tác giả và bạn đọc cùng phát triển theo một định hướng chung.

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Sách Thái Hà. Ảnh: Thành Nguyễn

Về phía các nhà xuất bản, doanh nghiệp, cần chú trọng cả nội dung, công nghệ và thị trường. Trường học và gia đình phải chung tay hình thành thói quen đọc sách cho trẻ từ sớm, từ lớp 1, thậm chí từ bậc mầm non, nếu đến đại học mới bắt đầu xây dựng thói quen đọc sách thì đã quá muộn.

Ở một số nước châu Á, có một số mô hình mà Việt Nam có thể tham khảo, như chương trình “15 phút đọc sách” trước giờ học ở Malaysia, hay quy định tại Hàn Quốc khuyến khích cha mẹ dành thời gian đọc sách cùng con.

Với ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, việc hình thành thói quen đọc cho trẻ cần gắn với môi trường, bởi nếu chỉ đặt vấn đề trong phạm vi nhà trường thì giải pháp cũng chỉ đạt khoảng 50%. Yếu tố còn lại, rất quan trọng, chính là môi trường gia đình.

Từ thực tế cuộc sống hiện nay, theo ông Nguyễn Nguyên, để xây dựng được môi trường đọc trong gia đình không phải là điều dễ dàng. Trẻ em chủ yếu học từ bố mẹ, nên nếu một bộ phận phụ huynh chưa có thói quen đọc sách thì việc hình thành thói quen này cho con cũng gặp nhiều khó khăn.

Còn ông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, việc lan tỏa niềm vui đọc sách trong cộng đồng là rất quan trọng. Thực tế, đã có những địa phương ở Hà Nội hình thành thói quen đến nhà văn hóa để đọc sách.

Để hướng tới mục tiêu lâu dài là mỗi phường, xã đều có thư viện, xây dựng một xã hội học tập, nơi mọi người đều đọc sách, các doanh nghiệp xuất bản cũng cần tích cực đóng góp, như việc tặng sách cho thư viện trường học, bệnh viện…

Hà Nội cần đặt ra những mục tiêu lớn hơn

Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên khẳng định, Hà Nội có rất nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai thực hiện Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư.

Độc giả trải nghiệm công nghệ xuất bản hiện đại tại Thư viện Quốc gia Việt Nam. Ảnh: Thụy Du

Trước hết, đây là môi trường có hàm lượng tri thức cao, là trung tâm văn hóa lớn. Vì vậy, Hà Nội cần sớm tạo dựng thêm các không gian đọc sách. Hiện nay, chúng ta đã có một số không gian như khu vực phố sách, nhưng vẫn chưa đủ. Hà Nội cần phát triển hàng trăm, thậm chí hàng nghìn địa điểm đọc với môi trường tốt, thân thiện, lan tỏa rộng khắp.

Tiếp đó, Hà Nội cần hướng tới việc xây dựng các cơ chế đặc thù phù hợp với các đơn vị xuất bản trên địa bàn; đặc biệt là các chính sách liên quan đến tiền thuê nhà, thuê đất... Những cơ chế này cần tạo động lực cho các thiết chế văn hóa đọc, bao gồm xuất bản, in ấn, phát hành, thư viện và các không gian đọc cộng đồng, từ đó lan tỏa giá trị của sách và văn hóa đọc trong xã hội.

Cũng theo ông Nguyên, Hà Nội cần đặt ra những mục tiêu lớn hơn, không chỉ dừng ở việc tham gia các hoạt động quốc tế như khách mời danh dự tại hội chợ sách, mà còn phải phấn đấu trở thành “Thủ đô sách thế giới”.

“Tôi kỳ vọng và tin tưởng rằng, Hà Nội hoàn toàn có thể đảm đương và thực hiện tốt mục tiêu quan trọng đó”, ông Nguyễn Nguyên bày tỏ.

Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cùng Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Sách Thái Hà trao đổi tại chương trình. Ảnh: Viết Thành — Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cùng tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Sách Thái Hà trao đổi tại chương trình. Ảnh: Viết Thành

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, Việt Nam đã có nhiều hoạt động ý nghĩa như “Ngày Sách và Văn hóa đọc” hay “Giải thưởng Sách quốc gia”, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển văn hóa đọc. Hà Nội - “Thành phố vì hòa bình”, với truyền thống nghìn năm văn hiến, cần đóng vai trò tiên phong, làm gương và thiết lập chuẩn mực cho cả nước trong phát triển văn hóa đọc.

Theo Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Sách Thái Hà, Hà Nội cần hướng tới mục tiêu trở thành “Thủ đô sách của thế giới”, khi trong khu vực Đông Nam Á đã có Bangkok (Thái Lan) và Kuala Lumpur (Malaysia) được vinh danh.

"Hà Nội cần bảo đảm mỗi trường học đều có phòng đọc sách, khuyến khích học sinh đọc vì tri thức, thay vì chỉ phục vụ thi cử. Đồng thời, cần xây dựng hệ sinh thái văn hóa đọc với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường và cộng đồng, tạo động lực phát triển bền vững...", tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/ha-noi-phan-dau-tro-thanh-thu-do-sach-cua-the-gioi-746076.html