Hè đến, cha mẹ bước vào “cuộc chiến” giành lại con từ màn hình

Kỳ nghỉ hè vừa bắt đầu cũng là lúc nhiều gia đình bước vào cuộc giằng co quen thuộc giữa cha mẹ và con cái quanh chiếc điện thoại, máy tính bảng hay mạng xã hội.

Đằng sau những giờ phút trẻ “dán mắt” vào màn hình không chỉ là nỗi lo nghiện thiết bị điện tử, mà còn là bài toán về sự đồng hành, kỹ năng số và những khoảng trống trong đời sống tinh thần của trẻ em hôm nay.

Mỗi ngày hơn 10 tiếng sử dụng mạng xã hội

Mới nghỉ hè được vài ngày, căn hộ nhỏ của chị Hương Giang (phường Hà Đông, Hà Nội) đã nhiều lần rơi vào không khí căng thẳng. Con trai chị năm nay lên lớp 8. Từ sáng đến tối, cậu bé gần như không rời chiếc iPad và máy tính. Có hôm đi làm về muộn, giữa cái nóng oi bức của Hà Nội, chị bắt gặp con ngồi trong góc phòng tối om, mắt dán chặt vào màn hình game.

Không kiềm chế được, chị lao tới giật chiếc máy tính khỏi tay con. Điều chị nhận lại là sự phản ứng quyết liệt. Cậu bé bật dậy, lớn tiếng trách mẹ “xâm phạm quyền riêng tư” rồi đóng sầm cửa phòng.

Nghỉ hè, rất nhiều trẻ em dành phần lớn thời gian cho các thiết bị điện tử. Ảnh:

“Lúc đó tôi chỉ biết đứng ngoài cửa và khóc. Tôi không biết mình đang mất con vào game hay đang mất đi sự kết nối giữa hai mẹ con”, chị Giang chia sẻ.

Chị Đinh Hương (phường Long Biên, Hà Nội) cũng mang nỗi lo tương tự. Cậu con trai 13 tuổi của chị mở mắt ra là tìm máy tính, nhiều hôm mải chơi đến quên cả bữa sáng. Hết chơi game, cậu lại chìm trong các hội nhóm trên mạng xã hội với những cuộc trò chuyện kéo dài bất tận.

“Có những từ ngữ, cách nói trên mạng mà tôi đọc còn giật mình. Nhưng càng hỏi, con càng né tránh”, chị Hương nói.

Những câu chuyện như vậy đang diễn ra ở không ít gia đình mỗi dịp hè. Khi trường học đóng cửa, lịch học thêm thưa dần, cha mẹ vẫn bận rộn với công việc, điện thoại thông minh, máy tính bảng hay mạng xã hội dễ trở thành người bạn đồng hành của trẻ.

Điều đáng lo ngại là nhiều trẻ không chỉ sử dụng thiết bị điện tử để giải trí mà còn dần lệ thuộc vào thế giới trực tuyến. Thời gian dành cho vận động, đọc sách, giao tiếp hay các hoạt động gia đình ngày càng bị thu hẹp.

Cuối năm 2025, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp cùng các đơn vị tổ chức khảo sát gần 2.800 trẻ em tại 16 tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy 47,9% trẻ sử dụng Internet từ 1 đến 3 giờ mỗi ngày; 18,8% sử dụng từ 4 đến 6 giờ và có trường hợp vượt quá 10 giờ/ngày. Đáng chú ý, toàn bộ trẻ tham gia khảo sát đều từng gặp ít nhất một rủi ro trên không gian mạng.

Trong nhóm trẻ từ 12 đến 17 tuổi, 87% truy cập Internet hằng ngày nhưng chỉ 36% biết cách bảo vệ thông tin cá nhân.

Những con số ấy cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: trẻ em đang lớn lên cùng công nghệ nhưng chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng để tự bảo vệ mình trong môi trường số. Bà Nguyễn Như Quỳnh, Giám đốc vận hành một doanh nghiệp xã hội chống lừa đảo, cho biết qua tiếp xúc thực tế, nhiều em thừa nhận nếu không phải đến trường sẽ sử dụng điện thoại gần như cả ngày. Có trường hợp dành từ 14 đến 17 tiếng mỗi ngày cho các hoạt động trực tuyến.

Tạo ra những lựa chọn hấp dẫn hơn màn hình

Trước thực trạng ấy, nhiều phụ huynh lựa chọn cách cấm đoán bằng việc tịch thu điện thoại hoặc ngắt kết nối Internet. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây không phải giải pháp hiệu quả trong bối cảnh hiện nay.

Lớp học "Chắp cánh ước mơ" do Đoàn phường Bạch Mai tổ chức. Ảnh: VT

Bà Ngô Minh Trang, Giám đốc Trung tâm Công nghệ Thông tin - Truyền thông Vietnet (Vietnet-ICT), cho rằng điều quan trọng không phải là loại bỏ công nghệ khỏi cuộc sống của trẻ mà là giúp các em biết sử dụng công nghệ an toàn và có trách nhiệm.

Theo bà Trang, cha mẹ cần xây dựng niềm tin và duy trì đối thoại với con thay vì chỉ áp đặt các quy định. Khi cảm nhận được sự tôn trọng và đồng hành từ gia đình, trẻ sẽ cởi mở hơn trong việc chia sẻ những điều mình đang trải nghiệm trên môi trường mạng.

Bên cạnh đó, trẻ cần được trang bị kỹ năng số từ sớm: Biết nhận diện các hình thức lừa đảo trực tuyến, bảo mật thông tin cá nhân, ứng xử văn minh trên mạng xã hội và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy hiểm.

Một vấn đề khác cũng được các chuyên gia nhấn mạnh là muốn trẻ rời màn hình, người lớn phải tạo ra những lựa chọn hấp dẫn hơn màn hình. Đó có thể là những buổi đạp xe cùng cha mẹ, những chuyến về quê thăm ông bà, những giờ đọc sách, những trận cầu lông với bạn bè hay đơn giản là bữa cơm gia đình không có điện thoại xuất hiện trên bàn ăn.

Quan trọng hơn, cha mẹ phải là tấm gương. Trẻ khó có thể giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử nếu hằng ngày vẫn chứng kiến người lớn liên tục cầm điện thoại trong lúc ăn cơm, trò chuyện hay trước giờ đi ngủ.

Ngoài vai trò của gia đình, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng cũng đang nỗ lực tạo thêm những sân chơi lành mạnh cho trẻ em trong dịp hè. Tại Hà Nội, Đoàn Thanh niên nhiều địa phương đã triển khai các hoạt động giáo dục, trải nghiệm và sinh hoạt cộng đồng dành cho thiếu nhi. Trong đó, nhiều năm nay, mỗi dịp hè về, Đoàn Thanh niên phường Bạch Mai phối hợp với Khoa Khoa học quản lý, Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức lớp học tiếng Anh miễn phí “Chắp cánh ước mơ”, giúp trẻ có thêm môi trường học tập và giao lưu bổ ích. Đoàn phường Hai Bà Trưng cũng thành lập đội hình “Vì đàn em thân yêu”, tổ chức nhiều sân chơi và hoạt động chăm lo cho trẻ em trong kỳ nghỉ hè.

Những lớp học, câu lạc bộ hay hoạt động cộng đồng không chỉ giúp trẻ giảm thời gian tiếp xúc với màn hình mà còn tạo cơ hội kết nối với bạn bè, rèn luyện kỹ năng sống và khám phá những giá trị của đời sống thực.

“Cuộc chiến” của cha mẹ mỗi mùa hè không đơn thuần là giành lại chiếc điện thoại từ tay con. Đó là hành trình tìm lại những cuộc trò chuyện đã bị gián đoạn, những buổi chiều vui chơi ngoài sân thay cho thế giới ảo và những sợi dây gắn kết gia đình đôi khi bị công nghệ che khuất.

Khi trẻ được lắng nghe, được đồng hành và có những trải nghiệm đủ hấp dẫn ngoài đời thực, chiếc màn hình sẽ không còn là nơi duy nhất để các em tìm kiếm niềm vui.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/he-den-cha-me-buoc-vao-cuoc-chien-gianh-lai-con-tu-man-hinh-1158981.html