Hồn văn hóa Katuic

Dọc dãy Trường Sơn, các cộng đồng tộc người Cơ Tu, Tà Ôi, Bru-Vân Kiều đã kiến tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc, gắn bó mật thiết với núi rừng. Trong dòng chảy hiện đại, việc bảo tồn và phát huy các giá trị này đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Lễ hội của người Cơ Tu. Ảnh: Alăng Ngước

Từ bao đời nay, cư dân nơi đây vẫn duy trì một số phương thức sinh kế truyền thống như làm nương rẫy, săn bắt, hái lượm và khai thác lâm sản. Những hoạt động này vừa giúp đảm bảo đời sống vừa tích lũy nên kho tàng tri thức bản địa phong phú. Người dân hiểu rõ quy luật của rừng, biết chọn đất, dự báo thời tiết, sử dụng cây thuốc và khai thác tài nguyên một cách hợp lý.

Đời sống tâm linh của các cộng đồng Katuic mang đậm dấu ấn vạn vật hữu linh. Họ tin rằng trong tự nhiên tồn tại các lực lượng siêu nhiên như thần rừng, thần núi, thần nước, thần lúa… Các nghi lễ cúng tế được tổ chức nhằm bày tỏ sự tôn kính và cầu mong sự che chở. Niềm tin này không chỉ định hướng hành vi ứng xử với thiên nhiên mà còn góp phần duy trì sự ổn định trong đời sống xã hội.

Âm nhạc và múa dân gian là linh hồn của các lễ hội. Người Katuic sở hữu hệ thống nhạc cụ phong phú, phần lớn được chế tác từ tre, nứa và gỗ rừng như trống, chiêng, khèn bè, sáo, đàn môi… Các làn điệu dân ca như karlơiq, baboiq hay chachâp mang giá trị nghệ thuật và chứa đựng kinh nghiệm sản xuất, triết lý sống, ký ức cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

Nhớ tiếng khèn trên dòng sông Chơr-langDòng sông Chơr-lang mùa này nước xanh như mắt thiếu nữ, cứ lững lờ trôi qua những ghềnh đá rêu phong của đại ngàn Trường Sơn. Trong cái nắng hè hanh hao vào buổi chiều tà, khi những vạt nắng cuối cùng còn vương lại trên nóc gươl làng Tà-làng, một thanh âm trầm bổng, lúc khoan lúc nhặt, lúc lại như tiếng gió rít qua kẽ lá già, lúc lại như tiếng thì thầm của tiên tổ gọi về... Đó là tiếng khèn của nghệ nhân Alăng Hót, năm nay đã bước sang tuổi 75.

Đánh thức sức sống di sản xứ Lạng trong đời sống đương đạiKhông chỉ dừng lại ở việc lưu giữ những giá trị truyền thống, Lạng Sơn đang từng bước đổi mới cách tiếp cận trong bảo tồn văn hóa, đưa di sản ra khỏi không gian trưng bày để hiện diện nhiều hơn trong đời sống cộng đồng. Đây cũng là hướng đi nhằm khơi dậy sức sống mới cho các giá trị văn hóa dân tộc trong bối cảnh hiện đại.

"Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ"Những buổi sáng ở vùng cao xứ Quảng, sương phủ kín lối đi. Núi im lìm, gió lùa qua từng tán rừng, lạnh đến thấu da. Đứng giữa không gian ấy, tôi luôn có cảm giác mình nhỏ lại.

Nghệ thuật điêu khắc gỗ là một điểm nhấn độc đáo trong văn hóa Katuic. Với những công cụ thô sơ như rựa, rìu, đục tay, người dân đã tạo nên các tác phẩm tinh xảo trên nhà gươl, nhà rông hay vật dụng sinh hoạt. Các hình tượng và hoa văn giúp phản ánh thế giới quan và đời sống tinh thần của cư dân Trường Sơn.

Ngoài ra, nghề thủ công truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống. Nổi bật là nghề dệt thổ cẩm của người Tà Ôi với sản phẩm vải Dèng có hoa văn tinh xảo, màu sắc hài hòa. Bên cạnh đó, các nghề đan lát, chế tác nhạc cụ hay làm đồ gỗ cũng góp phần tạo nên bản sắc riêng.

Trong bối cảnh hiện đại, không gian văn hóa Katuic đang đứng trước nhiều biến đổi. Sự phát triển của kinh tế thị trường, quá trình giao lưu văn hóa và mở rộng hạ tầng giao thông đã mang lại nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức.

Một số nghi lễ truyền thống không còn được tổ chức thường xuyên hoặc đã giản lược về quy mô. Phương thức sinh kế cũng thay đổi khi nhiều cộng đồng chuyển sang trồng rừng kinh tế, chăn nuôi và tham gia các hoạt động sản xuất mới. Điều này phần nào làm suy giảm vai trò của các tri thức bản địa và nguy cơ mai một bản sắc văn hóa.

Để bảo tồn hiệu quả, cần đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm. Các chính sách phát triển phải tôn trọng và phát huy vai trò chủ thể của người dân, đồng thời gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Việc truyền dạy tri thức bản địa, khôi phục lễ hội, bảo tồn nghề truyền thống cần được thực hiện song song với nâng cao đời sống kinh tế.

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào công nghệ caoSáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Jeff Place, Giám đốc Chuỗi cung ứng của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ). Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn.

Khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ caoPhó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam hoan nghênh các doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhất là trong các ngành công nghệ cao và lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Không gian văn hóa Katuic là kết quả của quá trình lịch sử lâu dài, phản ánh sự gắn bó bền chặt giữa con người với thiên nhiên Trường Sơn. Trong dòng chảy hiện đại, nếu được bảo tồn và phát huy đúng cách, những giá trị này không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc mà còn trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển văn hóa - du lịch của khu vực miền Trung.

Nguồn: https://baodanang.vn/hon-van-hoa-katuic-3335974.html