Hướng đến làm mát đô thị bền vững

Sản xuất năng lượng sạch

Tại trụ sở chính của Công ty TNHH Năng lượng CAS (CAS Energy) ở đường số 2, Khu công nghiệp Hoa Cầm (phường Cẩm Lệ), toàn bộ mái tòa nhà chính được lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời; nhà xưởng được bố trí sản xuất điện mặt trời áp mái kết hợp nông trại nhỏ; khoảng sân nhỏ phía trước làm vườn sản xuất nông nghiệp và bao quanh khuôn viên là hàng cây bóng mát.

Đây được xem là mô hình tận dụng không gian mái, sân thượng, ban công hoặc khoảng sân nhỏ của tòa nhà để sản xuất năng lượng sạch và nông nghiệp tái sinh đô thị ở các khu công nghiệp, khu đô thị, khách sạn, chung cư, khu căn hộ, nhà dân... Mô hình này không chỉ tạo mảng xanh, góp phần làm xanh hóa đô thị, mà còn có tác dụng làm mát, giảm hiệu ứng đảo nhiệt ở đô thị, trong đó nhiệt độ mái nhà có thể giảm đến 5oC.

Ông Nguyễn Ngọc Dương, Giám đốc Kinh doanh Công ty TNHH Năng lượng CAS cho rằng, là một doanh nghiệp của thành phố Đà Nẵng, CAS Energy luôn trăn trở với những giải pháp công nghệ thực tiễn đóng góp cho mục tiêu xây dựng thành phố môi trường, nhất là biến những thách thức của đô thị thành cơ hội phát triển xanh. Một trong những thách thức đó là ở đô thị có cảm giác nóng bức hơn ở nông thôn do hiệu ứng đảo nhiệt khi có rất nhiều máy điều hòa nhiệt độ, xe cộ, người ở và làm việc đông đúc... Đà Nẵng muốn hiện thực mục tiêu trở thành đô thị sinh thái, xanh, đáng sống cần giải quyết thách thức về đảo nhiệt đô thị.

Theo đó, thành phố khuyến khích người dân, doanh nghiệp, cơ quan lắp đặt hệ thống điện mặt trời loại nhỏ tự dùng nhằm tận dụng lợi thế, tiềm năng rất lớn về nguồn năng lượng mặt trời với số giờ nắng trung bình trong năm cao và bức xạ mạnh. Đồng thời, phát triển các mô hình nông nghiệp tái sinh tại hộ gia đình và công sở để tạo những “rừng cây” làm đẹp cảnh quan và che nắng.

Không chỉ CAS Energy, trước tình hình nắng nóng gia tăng cường độ và diện rộng trong những năm gần đây, nhiều chủ đầu tư công trình xây dựng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã và đang áp dụng các giải pháp công trình xanh, thân thiện môi trường, làm giảm hiệu ứng đảo nhiệt...

ThS. Nguyễn Thanh Trí, Trung tâm Ứng dụng khoa học công nghệ và tiêu chuẩn đo lường chất lượng Đà Nẵng (Sở Khoa học và Công nghệ) nhìn nhận, Đà Nẵng là thành phố có khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình của miền Trung. Trong bối cảnh thách thức về môi trường và biến đổi khí hậu, việc phát triển công trình xanh đang trở thành xu hướng tất yếu.

Xây dựng kế hoạch làm mát đô thị

Theo các chuyên gia, thành phố cần triển khai nghiên cứu, tích hợp yêu cầu về làm mát bền vững, giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và chống chịu với nắng nóng cực đoan trong các chương trình phát triển đô thị cấp tỉnh, kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của địa phương, quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung (quy hoạch đô thị) cùng các quy hoạch chuyên ngành có liên quan.

Kế hoạch làm mát đô thị bền vững tích hợp vào quy hoạch, thiết kế đô thị và các công trình. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Thành phố Đà Nẵng có thể tận dụng những kinh nghiệm lẫn kết quả xây dựng kế hoạch hành động làm mát đô thị Tam Kỳ do Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) triển khai trong 2 năm qua với sự hỗ trợ của Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) và Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI).

TS. Ngô Hoàng Ngọc Dũng, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội (một trong những chuyên gia tham gia xây dựng kế hoạch này) đề xuất: “Đô thị thực hiện sau hoàn toàn có thể tận dụng kết quả xây dựng kế hoạch hành động làm mát đô thị Tam Kỳ, Cần Thơ... để rút ngắn thời gian nghiên cứu. Đồng thời, tập trung vào các yếu tố mang tính đặc thù để đưa ra khuyến nghị các chiến lược về quy hoạch, thiết kế đô thị và giải pháp dựa vào tự nhiên; thiết kế công trình, sử dụng công nghệ và thiết bị làm mát; cơ chế hỗ trợ, khuyến khích áp dụng giải pháp làm mát...”.

Phó Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Lê Ngọc Tuấn chia sẻ, năm 2025, lần đầu tiên khái niệm làm mát bền vững trong các công trình xây dựng và khu vực đô thị được thể chế hóa tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP của Chính phủ, tạo cơ sở ban hành, thực hiện các chính sách làm mát bền vững dài hạn.

Thông qua hợp tác quốc tế, Việt Nam đang hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời giúp các địa phương lồng ghép nội dung làm mát đô thị ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế đô thị. Việc tăng cường các giải pháp làm mát thụ động như che nắng, thông gió tự nhiên, phát triển cây xanh… không chỉ góp phần giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, bảo vệ sức khỏe người dân, mà còn giúp giảm nhu cầu sử dụng điện và gián tiếp cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Theo TS. Ngô Hoàng Ngọc Dũng, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đô thị Đà Nẵng ở giữa khu vực miền Trung nhiều nắng nên việc xây dựng các công trình, nhất là các tòa nhà cao tầng sẽ bị nắng tác động vào, có nhiệt lượng tỏa ra từ các máy điều hòa nhiệt độ... Để làm mát bền vững tại đô thị, thành phố cần tích hợp các giải pháp giảm nhiệt đô thị như: tăng giải pháp làm mát dựa vào tự nhiên và hạ tầng xanh, mặt nước ngay từ bước lập quy hoạch và thiết kế đô thị.

Đồng thời giảm nhu cầu làm mát của công trình bằng cách yêu cầu các chủ đầu tư thiết kế kiến trúc làm mát thụ động, thích ứng biến đổi khí hậu, có vỏ bao che, thông gió tự nhiên và làm mát ít tốn năng lượng khi thiết kế các công trình. Cuối cùng là áp dụng các biện pháp giải quyết hiệu quả nhu cầu làm mát bằng công nghệ thông minh, sử dụng môi chất lạnh.

Nguồn: https://baodanang.vn/huong-den-lam-mat-do-thi-ben-vung-3316422.html