Khai thác tiềm năng điện gió duyên hải ĐBSCL

Làn sóng kích hoạt các dự án điện gió duyên hải quy mô lớn tại TP Cần Thơ và dải bờ biển ĐBSCL đang khai mở động lực tăng trưởng mới cho toàn vùng. Tuy nhiên, để nguồn năng lượng sạch này lưu chuyển thông suốt, đóng góp thực chất vào tăng trưởng kinh tế, đòi hỏi những quyết sách đúng và trúng.

Tạo xung lực mới

ĐBSCL đang ghi nhận những chuyển dịch rõ nét trong lộ trình xanh hóa nguồn điện quốc gia. Tại TP Cần Thơ, việc triển khai cụm nhà máy điện gió Phú Cường 1A và 1B (hạng mục trạm biến áp 220kV, tổng vốn hơn 9.100 tỉ đồng) cùng dự án nhà máy điện gió số 4 (công suất 350MW, trị giá 14.500 tỉ đồng) tại các vùng ven biển thuộc xã Lai Hòa, Vĩnh Phước và Khánh Hòa là những bước đi thực tế. Xét trên quy mô khu vực, các dự án này góp phần cụ thể hóa tầm nhìn Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, có xét đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh), tạo thêm động lực phát triển hạ tầng năng lượng toàn vùng.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công Dự án cụm Nhà máy điện gió Phú Cường 1A và 1B tại TP Cần Thơ. Ảnh: Mỹ Hoa

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, năng lượng tái tạo được định hướng đạt tỷ lệ 28-36% công suất nguồn vào năm 2030 và hướng tới mục tiêu 74-75% vào năm 2050. Trong chiến lược này, ĐBSCL đóng vai trò là một trong những trung tâm công nghiệp năng lượng tái tạo của vùng và quốc gia. Việc TP Cần Thơ vừa kích hoạt các dự án điện gió duyên hải với quy mô tổng vốn hơn 23.000 tỉ đồng phản ánh nỗ lực cụ thể của địa phương nhằm hiện thực hóa mục tiêu chung.

Phát triển điện gió ở TP Cần Thơ gắn liền với việc tận dụng tối ưu không gian, địa lý và chính sách. Sở hữu khoảng 72km bờ biển, Cần Thơ có điều kiện tiếp cận nguồn tiềm năng điện gió ngoài khơi ước tính từ 10.000-30.000MW. Dư địa này đang trở thành điểm sáng thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư. Đến nay, theo lộ trình quy hoạch đến năm 2030, Cần Thơ được phê duyệt 56 dự án nguồn điện với tổng công suất hơn 9.154MW, bao gồm 30 dự án điện gió quy mô khoảng 2.785MW. Tiến độ thực địa đang được thúc đẩy theo từng giai đoạn rõ ràng: thành phố đã cấp chủ trương đầu tư cho 20 dự án điện gió (tổng công suất 1.428MW), trong đó 9 nhà máy đã vận hành thương mại (396MW), 3 dự án đang thi công (142MW) và 8 dự án đang hoàn thiện các thủ tục xây dựng (890MW). Ngoài ra, kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư cho 10 dự án điện gió mới (khoảng 1.357MW).

Tại ĐBSCL, xu hướng phát triển đồng bộ các trung tâm năng lượng biển sạch hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tư nhân và bảo đảm an ninh năng lượng quốc. Đơn cử như tỉnh Vĩnh Long có tổng quy hoạch điện gió hơn 2.500MW, Tập đoàn REE đang áp dụng phương thức đầu tư cuốn chiếu. Sau khi đưa nhà máy V1-4 công suất 48 MW vào vận hành thương mại, doanh nghiệp này tiếp tục tập trung giải phóng mặt bằng để triển khai các cụm dự án V1-3 (giai đoạn 2), V1-5 và V1-6 ngay trong năm nay. Tỉnh Cà Mau duy trì 16 nhà máy điện gió đã vận hành thương mại đạt 870,2MW, đồng thời chuẩn bị nền tảng cho đề án sản xuất hydrogen và amoniac xanh. Tỉnh Đồng Tháp quản lý 32km bờ biển cùng các nhà máy Tân Phú Đông 1, Tân Phú Đông 2 đã hòa lưới, kết hợp thúc đẩy dự án Tân Thành (100MW) trong năm 2026. Đây là những minh chứng cho tư duy hướng biển của vùng đồng bằng...

Gỡ “điểm nghẽn” để phát triển

Dù có nhiều tiềm năng nhưng thực tế triển khai điện gió tại ĐBSCL vẫn còn những bài toán khó. Theo báo cáo kinh nghiệm thực tiễn từ Tập đoàn REE, khi công suất nguồn điện mới tăng thêm từ 2.500-3.000MW, áp lực lên hạ tầng lưới điện truyền tải hiện hữu là rất lớn. Điều này đòi hỏi cơ chế phối hợp chia sẻ hạ tầng giữa các dự án lân cận nhằm tránh lãng phí. Thêm vào đó, theo phân tích từ Cục Điện lực (Bộ Công Thương), việc xử lý độ trễ và sự chưa đồng bộ giữa quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch tỉnh với quy hoạch sử dụng đất (theo quy định tại Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ) hay quy hoạch chung cấp xã (theo quy định tại Thông tư số 16/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng) vẫn cần sự can thiệp kịp thời từ chính quyền địa phương để đẩy nhanh tiến độ phê duyệt chủ trương đầu tư.

Dù tiềm năng rất lớn, nhưng để các nguồn năng lượng sạch này được khơi thông hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng bài toán lớn nhất hiện nay là phải tháo gỡ sự chồng chéo giữa các tầng nấc quy hoạch và thủ tục đất đai. Vì vậy, việc áp dụng kịp thời Nghị quyết số 66.3/2025/NQ-CP ngày 12-9-2025 của Chính phủ về tháo gỡ, xử lý vướng mắc để triển khai các dự án trong thời gian quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 chưa được phê duyệt điều chỉnh sẽ là “chìa khóa”. Nghị quyết này cho phép địa phương căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch đô thị và nông thôn để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, thu hồi và cho thuê đất đối với các dự án công nghiệp trọng điểm.

Đồng thời, tinh thần đơn giản hóa của Nghị quyết số 290/NQ-CP ngày 19-9-2025 của Chính phủ tại phiên họp về chuyên đề xây dựng pháp luật cần được quán triệt sâu sắc. Theo đó, đưa bước quyết định chủ trương đầu tư về đúng bản chất là chấp thuận về mặt nguyên tắc, giảm bớt các thủ tục hành chính để doanh nghiệp chủ động hoàn thiện công nghệ ở bước lập dự án. Chỉ khi các nút thắt cơ chế được tháo gỡ đồng bộ, dòng điện gió từ Cần Thơ và dải duyên hải Tây Nam Bộ mới có thể hòa lưới thông suốt, tạo động lực thực chất thúc đẩy nền kinh tế vùng bứt phá.

HÀ TRIỀU

Nguồn: https://baocantho.com.vn/khai-thac-tiem-nang-dien-gio-duyen-hai-dbscl-a205981.html