Khoảng trống nhóm sản phẩm dịch vụ

Trong bức tranh chung của 473 sản phẩm OCOP còn thời hạn, nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ, cho thấy khoảng trống đáng chú ý giữa tiềm năng và cách tổ chức sản phẩm.

Cộng đồng làm dịch vụ du lịch tại làng Trà Nhiêu, xã Nam Phước rất muốn được tham gia chương trình OCOP. Ảnh: PHAN VINH

Từ dấu lặng ở Tân Thành

Dịch vụ du lịch cộng đồng làng chài Tân Thành (phường Hội An Tây) của Hợp tác xã Dịch vụ - du lịch cộng đồng làng chài Tân Thành từng được xem là một trong những mô hình tiên phong khi đưa đời sống ngư dân vào sản phẩm OCOP. Năm 2021, sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao, đánh dấu một bước thử nghiệm quan trọng trong việc đưa dịch vụ du lịch cộng đồng vào hệ thống OCOP.

Tuy nhiên, sau thời hạn 36 tháng, sản phẩm này không được gia hạn và Hợp tác xã Dịch vụ - du lịch cộng đồng làng chài Tân Thành đến nay cũng đã giải thể, để lại phía sau một mô hình từng được kỳ vọng nhưng chưa duy trì được sức sống dài lâu. Theo ghi nhận trong những mùa du lịch gần đây, hoạt động cộng đồng của ngư dân, tiểu thương tại Tân Thành hiện vẫn được duy trì, song chủ yếu theo từng sự kiện, lúc cao điểm, thiếu một cấu trúc vận hành ổn định và có tổ chức bài bản như giai đoạn đầu.

Ông Lê Quốc Việt, nguyên Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã Dịch vụ - du lịch cộng đồng làng chài Tân Thành, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng nhìn nhận, thời điểm mới hình thành, mô hình nhận được sự quan tâm vì gắn với trải nghiệm thực của đời sống làng chài.

“Tuy nhiên, khi đi vào vận hành lâu dài, khó khăn bắt đầu xuất hiện từ việc duy trì nhân lực, tổ chức hoạt động thường xuyên, kết nối tour tuyến và đảm bảo đầu ra ổn định. Một sản phẩm du lịch cộng đồng muốn tồn tại cần sự đồng hành liên tục, đặc biệt là chính quyền địa phương, trong khi nguồn lực hỗ trợ chưa theo kịp, nên việc duy trì gặp nhiều trở ngại”, ông Việt nói.

Từ câu chuyện Tân Thành, khoảng cách giữa một mô hình được nhắc đến nhiều và một sản phẩm có thể vận hành lâu dài lộ ra khá rõ.

Trong bức tranh chung, toàn thành phố hiện chỉ có 3 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch còn thời hạn, gồm mô hình tại xã Đông Giang, Banarita Glamping Farm và An Phú Farm tại xã Hòa Vang, chiếm tỷ lệ 0,63% trong tổng số 473 sản phẩm OCOP.

Con số này cho thấy khoảng trống đáng chú ý khi nhiều mô hình du lịch cộng đồng, trải nghiệm nông nghiệp, làng nghề đã hình thành nhưng vẫn vận hành tự phát, quy mô nhỏ và phụ thuộc vào từng hộ, từng nhóm.

Việc được công nhận OCOP trong một số trường hợp mới dừng ở ghi nhận ban đầu, chưa tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt do thiếu hỗ trợ về kết nối thị trường, đào tạo và tổ chức dịch vụ. Không ít mô hình phải tự duy trì hoạt động, dẫn đến chững lại, trong khi nhiều điểm mới vẫn phát triển ngoài hệ thống OCOP.

Tổ chức theo hệ thống

Trên địa bàn thành phố đang có nhiều mô hình du lịch cộng đồng vận hành khá hiệu quả, cho thấy khả năng thích ứng với thị trường và nhu cầu du khách, dù chưa được đưa vào hệ thống OCOP để tạo lực đẩy phát triển.

Điểm chung của các mô hình này là cách làm linh hoạt, tận dụng trực tiếp tài nguyên bản địa, từ đời sống sinh hoạt, nghề truyền thống đến không gian làng quê, để hình thành các gói trải nghiệm mang tính cá nhân hóa cao.

Tại Trà Nhiêu (xã Nam Phước), mô hình du lịch cộng đồng của anh Phạm Minh Tâm là ví dụ điển hình cho hướng đi này, khi các hoạt động như chèo thúng, trải nghiệm cơm quê, đan lưới, nấu rượu, tráng mỳ được tổ chức thành chuỗi liên kết với nhiều hộ dân trong làng.

Mỗi ngày, mô hình đón khoảng 50 lượt khách, đồng thời tạo việc làm cho hơn 30 lao động địa phương, góp phần duy trì sinh kế ngay tại chỗ. “Khách đến đây thường muốn chạm vào đời sống thật của người dân, từ những việc nhỏ như đan lưới, nấu ăn hay đi thuyền, nên mỗi trải nghiệm đều phải chuẩn bị kỹ, có người hướng dẫn, có câu chuyện để kể.

Khi làm du lịch kiểu này, mình phải vừa làm dịch vụ, vừa làm người kể chuyện. Nếu được tham gia OCOP, chúng tôi kỳ vọng sẽ có thêm điều kiện để chuẩn hóa, nâng chất lượng và kết nối rộng hơn với thị trường”, anh Tâm chia sẻ.

Những mô hình như Trà Nhiêu cho thấy xu hướng du lịch đã chuyển dần sang trải nghiệm giá trị gắn với con người, văn hóa và cảm xúc.

Tuy vậy, để những hoạt động này trở thành sản phẩm OCOP, vẫn còn khoảng cách nhất định, từ yêu cầu chuẩn hóa dịch vụ, năng lực tổ chức cộng đồng đến việc duy trì chất lượng ổn định trong thời gian dài.

Ông Lê Quốc Việt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng cho rằng, tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái của thành phố rất lớn, điều cần quan tâm là cách tổ chức để những yếu tố này trở thành sản phẩm có thể vận hành ổn định, kết nối được với doanh nghiệp lữ hành và thị trường du lịch.

Theo ông Việt, đối với sản phẩm OCOP hàng hóa, việc chuẩn hóa cần tập trung vào chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc. Trong khi đó, dịch vụ du lịch OCOP đòi hỏi một hệ thống tiêu chuẩn khác, từ con người phục vụ, cách tổ chức trải nghiệm, câu chuyện bản địa, không gian văn hóa đến khả năng đón khách và duy trì hoạt động.

“Khoảng trống của OCOP dịch vụ thể hiện rất rõ ở số lượng sản phẩm còn ít, nhưng bên cạnh đó, cách tổ chức tài nguyên du lịch thành sản phẩm có cấu trúc, có khả năng vận hành và phát triển ổn định cũng là vấn đề lớn.

Khi du lịch đang trở thành kênh gia tăng giá trị rõ rệt cho sản phẩm địa phương, việc hoàn thiện nhóm sản phẩm này sẽ quyết định khả năng đưa OCOP tham gia sâu hơn hành trình trải nghiệm điểm đến trong thời gian tới”, ông Việt nói.

Nguồn: https://baodanang.vn/khoang-trong-nhom-san-pham-dich-vu-3338488.html