Kinh tế Mỹ ghi nhận nhiều tín hiệu cảnh báo

VTV.vn - Lạm phát cao, tăng trưởng chậm lại và áp lực giá năng lượng đang phủ bóng lên kinh tế Mỹ, dù chứng khoán và AI vẫn giữ vai trò động lực tăng trưởng.

Hôm qua (28/5) là một ngày bận rộn với các chuyên gia và nhà phân tích thị trường theo dõi kinh tế Mỹ, khi một số dữ liệu của nền kinh tế số 1 thế giới được công bố. Trong đó, được quan tâm nhất chính là số liệu chỉ số giá cả tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo hàng đầu về lạm phát mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quan tâm. Đúng với kỳ vọng của các nhà phân tích, lạm phát cơ bản PCE tháng 4 chạm mức 3,3%, tiếp tục cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% mà Fed đưa ra.

Trong khi lạm phát vẫn đang cao, tăng trưởng kinh tế của Mỹ lại có phần chững lại so với kỳ vọng ban đầu. Công bố đồng thời với dữ liệu PCE, GDP quý I của nước này được điều chỉnh mức tăng trưởng xuống 1,6%, so với mức 2% trong ước tính ban đầu. Các dữ liệu này đang tiếp tục cho thấy những tín hiệu cảnh báo mới với kinh tế Mỹ từ khi xung đột ở Trung Đông nổ ra hồi cuối tháng 2 đến nay.

Cùng với đó, chi tiêu tiêu dùng - một trong những trụ cột tăng trưởng của kinh tế Mỹ cũng cho thấy sự kém lạc quan. Chỉ số lòng tin người tiêu dùng do tổ chức Conference Board khảo sát đã giảm về mức hơn 93 điểm trong tháng 4.

Trong đó, nhóm người tiêu dùng thu nhập trung bình và thấp là nhóm có chỉ số niềm tin thấp nhất khi họ đang chịu tác động mạnh từ biến động nguồn cung nhiên liệu do căng thẳng Trung Đông, bởi giá xăng dầu tại Mỹ đã đi lên gần 50% so với thời điểm bắt đầu cuộc xung đột. Biến động giá cả đã khiến nhiều người thắt chặt hầu bao cho chi tiêu và dự báo về tình hình việc làm tỏ ra kém lạc quan hơn các tháng trước.

Người tiêu dùng chọn mua hàng tại siêu thị ở California, Mỹ. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Lạm phát dai dẳng đè nặng lên doanh nghiệp Mỹ

Giá dầu tăng mạnh sau xung đột tại Trung Đông đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên nền kinh tế Mỹ. Không chỉ xăng dầu, mà từ bao bì nhựa, vận tải cho tới thực phẩm đều đồng loạt tăng giá, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải chuyển chi phí sang người tiêu dùng.

Tại California, Emerald Packaging - doanh nghiệp chuyên sản xuất bao bì nhựa cho rau củ quả - đang chịu áp lực lớn từ giá nguyên liệu đầu vào. Công ty này cung cấp bao bì cho nhiều nhà đóng gói rau xà lách, cà rốt, khoai tây tại Mỹ.

Ông Kevin Kelly - Giám đốc điều hành, Công ty Emerald Packaging cho biết: "Kể từ khi chiến tranh nổ ra, giá nhựa đã tăng gấp đôi do gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông. Nhưng không chỉ bao bì tăng giá, mà vận tải, thùng carton, mực in và lao động cũng đều tăng. Tất cả cuối cùng đều phải chuyển sang khách hàng".

Theo Emerald Packaging, phần lớn tác động của đợt tăng giá hiện nay vẫn chưa phản ánh đầy đủ tại các siêu thị Mỹ. Điều đó đồng nghĩa áp lực lạm phát tiêu dùng có thể còn tiếp tục kéo dài trong thời gian tới.

Áp lực hiện cũng đang lan rộng sang lĩnh vực nông nghiệp Mỹ. Tại bang Mississippi, Foot Print Farms - một nông trại chuyên cung cấp thực phẩm sạch cho cộng đồng địa phương - cho biết chi phí sản xuất đã tăng vọt chỉ trong vòng một năm.

Bà Cindy Ayers Elliott - Giám đốc điều hành, Nông trại Foot Print Farms cho hay: "Chi phí phân bón, nhiên liệu, lao động, mọi thứ đều tăng. Chỉ riêng hạt giống hiện đã đắt gấp ba lần năm ngoái. Khi tất cả đều tăng giá, chúng tôi buộc phải tăng giá bán ở mức thấp nhất có thể để tiếp tục duy trì hoạt động".

Theo Bộ Lao động Mỹ, giá thực phẩm tháng 4 đã tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá xăng tăng hơn 50% kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Các chuyên gia của Fitch Ratings cảnh báo, nếu căng thẳng địa chính trị không sớm lắng dịu, áp lực lạm phát tại Mỹ sẽ càng khó hạ nhiệt.

Ông Olu Sonola - Chuyên gia kinh tế Mỹ, Fitch Ratings cho biết: "Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, giá xăng và chi phí năng lượng tại Mỹ cũng sẽ như vậy. Chúng ta đã thấy tác động của điều này lên lạm phát. Lạm phát sẽ tiếp tục tiến lên mức cao hơn. Chỉ số lạm phát tiêu dùng tổng thể hiện vẫn ở mức trên 3%, và sẽ tiến vào vùng 4%".

Tác động hiện đã bắt đầu xuất hiện rõ trong đời sống thường ngày của người dân Mỹ. Giá xăng vượt mốc 4 USD mỗi gallon đang buộc nhiều gia đình phải cắt giảm các khoản chi không thiết yếu, mua ít hàng hơn hoặc chuyển sang những sản phẩm giá rẻ hơn tại siêu thị. Theo Conference Board, khoảng hai phần ba người tiêu dùng Mỹ cho biết họ đã phải giảm chi tiêu vì giá cả leo thang.

Bức tranh kinh tế "hình chữ K" của Mỹ

Trong khi cơn sốt giá cả từ xung đột Trung Đông đang ảnh hưởng lan truyền trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nhà máy và nông trại cho tới bàn ăn của người tiêu dùng, thì ở chiều ngược lại, vẫn có những lĩnh vực dường như không gặp ảnh hưởng lớn từ biến động địa chính trị.

Thị trường chứng khoán chính là một trong những lĩnh vực như vậy. Trong năm 2026, cả 3 chỉ số chính của Phố Wall đều duy trì sắc xanh ấn tượng và lập các kỷ lục mới: Dow Jones vượt mức 50.000 điểm hồi tháng 2, S&P 500 cũng đã qua ngưỡng 7.500 điểm và hồi đầu tháng này, chỉ số Nasdaq quy tụ nhiều cổ phiếu công nghệ chủ chốt cũng đã chạm mức 26.000 điểm lần đầu tiên trong lịch sử.

Công nghệ cũng là ngành duy trì được sức tăng trưởng so với mặt bằng chung của nền kinh tế, đặc biệt là khi nhìn vào cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo AI. Trong nhóm 7 tập đoàn công nghệ hàng đầu - hay "Magnificent 7", có tới 6 tên tuổi đã đạt kết quả vượt kỳ vọng trong quý đầu tiên của năm 2026. Và 4 cái tên trong số đó - Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta đã tiếp tục đưa ra kế hoạch đầu tư khổng lồ cho AI - với mức chi tiêu vốn dự kiến lên đến hơn 700 tỷ USD.

Kinh tế Mỹ với các động lực tăng trưởng không đồng đều

Rõ ràng đã là có một sự không đồng đều trong cơ cấu tăng trưởng của nền kinh tế số 1 thế giới - điều đã được nhiều chuyên gia gọi bằng thuật ngữ "Nền kinh tế chữ K", trong đó những doanh nghiệp công nghệ lớn hay người giàu đầu tư vào cổ phiếu vẫn ăn nên làm ra, trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ - "xương sống" của nền kinh tế và người lao động thu nhập thấp, đang chật vật. Vì sao lại có sự không đồng đều này?

Đang có một sự không đồng đều trong cơ cấu tăng trưởng của nền kinh tế số 1 thế giới. Ảnh: THX/TTXVN

Theo các chuyên gia, động lực tăng trưởng từ các kế hoạch đầu tư mạnh vào AI là có thật, và lĩnh vực này cũng đang tạo ra các hiệu quả thực tế cho kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, khi dòng tiền đổ mạnh vào AI, nhiều lĩnh vực kinh tế khác lại khó tiếp cận vốn hơn. Đồng thời xu hướng tự động hóa nhờ AI cũng có tác động trái chiều với thị trường lao động.

TS. Nguyễn Minh Tuấn - Chuyên gia kinh tế, Tập đoàn RSM tại Mỹ đánh giá: "Điều khá nghịch lý là bản thân thứ đang giúp duy trì tăng trưởng kinh tế cũng đang dần tạo áp lực lên thị trường việc làm. AI đang bắt đầu thay thế một số vị trí văn phòng, dịch vụ chuyên môn hay hành chính. Chúng ta có thể chứng kiến hàng trăm nghìn việc làm bị ảnh hưởng trong thời gian tới".

Không chỉ công nghệ, chi tiêu tiêu dùng của nhóm người giàu cũng đang trở thành lực đỡ quan trọng cho kinh tế Mỹ. Theo RSM, nhóm 40% hộ gia đình giàu nhất hiện chiếm hơn 60% tổng chi tiêu tiêu dùng, hưởng lợi từ đà tăng nóng của chứng khoán và giá tài sản. Nhờ vậy, dữ liệu chi tiêu tiêu dùng tháng 4 tại Mỹ vẫn tăng nhẹ 0,5% bất chấp ảnh hưởng từ xung đột đến giá cả.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, môi trường lãi suất cao cùng với chi phí đầu vào leo thang đang là thử thách lớn với nhiều doanh nghiệp nhỏ. Theo Liên đoàn Doanh nghiệp Độc lập Quốc gia Mỹ, mức độ lạc quan của doanh nghiệp nhỏ hiện đã rơi xuống mức thấp nhất gần 1 năm qua. Những lĩnh vực như sản xuất thực phẩm được xem là nhạy cảm nhất với chi phí đầu vào, và cũng rất dễ chuyển tác động sang người tiêu dùng thu nhập thấp.

GS. Ken Foster - Chuyên gia kinh tế nông nghiệp, Đại học Purdue cho biết: "Trái cây và rau củ là nhóm mặt hàng mà quá trình sản xuất tiêu thụ nhiều năng lượng cho vận chuyển và bảo quản. Đây là một trong những lĩnh vực mà ảnh hưởng từ giá năng lượng tăng sẽ xuất hiện sớm hơn tại các siêu thị".

Trong bối cảnh lạm phát còn cao do tác động từ giá năng lượng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được cho là sẽ không có nhiều dư địa để hạ lãi suất nhằm hỗ trợ tăng trưởng.

"Giá năng lượng tăng đang khiến lạm phát đi lên nhưng đồng thời cũng làm tăng trưởng chậm lại. Điều đó khiến hai mục tiêu lớn nhất của Fed lúc này gần như đi theo hai hướng ngược nhau. Các dữ liệu đều cho thấy, giờ chưa phải thời điểm thích hợp để Fed từ bỏ việc giữ lãi suất cao trong thời gian tới", TS. Nguyễn Minh Tuấn - Chuyên gia kinh tế, Tập đoàn RSM tại Mỹ nhận định.

Nhìn chung theo các chuyên gia, kinh tế Mỹ trong ngắn hạn vẫn có thể được nâng đỡ bởi dòng tiền công nghệ và sức mạnh của thị trường tài chính. Tuy nhiên, câu hỏi lớn hơn nằm ở việc liệu các động lực này sẽ có sức lan tỏa ra sao, khi khoảng cách của chúng với phần còn lại của nền kinh tế đang ngày một gia tăng, và các tác động từ biến động địa chính trị chưa thể sớm hạ nhiệt.

Nguồn: https://vtv.vn/kinh-te-my-ghi-nhan-nhieu-tin-hieu-canh-bao-100260529064226964.htm