លះបង់ទាំងស្រុងចំពោះសមមិត្ត។

ក្នុងចំណោម «ក្រុមអ្នកកែទម្រង់ខេត្តក្វាងណាម» ផាន-ត្រាន់-ហ៊ុយញ (ផាន ចូវ ទ្រិញ, ត្រាន់ ក្វី កាប់, ហ៊ុយញ ធុក ខាង) ហ៊ុយញ ធុក ខាង រស់នៅបានយូរបំផុត ដែលផ្តល់ឱកាសឱ្យគាត់បំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់ដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោលចំពោះសមមិត្តរបស់គាត់ ជាពិសេសសមាជិកពីរនាក់នៃ «ក្រុមអ្នកកែទម្រង់ខេត្តក្វាងណាម»។

លោក ហ៊ុយញ ធុក ខាង មានភក្ដីភាពយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រចំពោះសមមិត្តរបស់លោក (រូបថតខាងឆ្វេង) និងនៅក្នុងពិធីបុណ្យសពរបស់លោក ផាន ចូវ ទ្រិញ នៅទីក្រុងសៃហ្គន។ រូបថត៖ ឯកសារបណ្ណសារ។

គាត់បានសរសេរចារឹកសម្រាប់ផ្នូររបស់ ត្រឹន ក្វី កាប់។

នៅពេលដែលលោក Tran Quy Cap ត្រូវបានប្រហារជីវិតនៅ Khanh Hoa លោក Huynh Thuc Khang ត្រូវបានជាប់គុកនៅពន្ធនាគារ Hoi An។ ដោយមិនអាចចូលរួមពិធីបុណ្យសពដោយផ្ទាល់បាន លោក Huynh បានផ្ញើសាររំលែកទុក្ខតាមរយៈកំណាព្យមួយ និងឃ្លាមួយឃ្លាជំនួសឲ្យធូបពីរដើមដែលត្រូវបានថ្វាយជាពាក្យលា។ សៀវភៅ "Thi Tu Tung Thoai" (រោងពុម្ព Nam Cuong, សៃហ្គន, 1951) ដែលចងក្រងដោយលោក Huynh ជាភាសាចិនបុរាណ និងបកប្រែជាភាសាវៀតណាមដោយខ្លួនឯង បានកត់ត្រារឿងនេះនៅលើទំព័រ 17 និង 18។

គូ​នេះ​ត្រូវ​បាន​បកប្រែ​ទៅ​ជា​ភាសា​វៀតណាម​ថា​៖ «​បុរស​ចំណាស់​ដែល​បាន​ទទួល​ការ​អប់រំ​តាម​របៀប​លោកខាងលិច ស្រាប់តែ​បាត់បង់​ដៃ​ម្ខាង ចក្ខុវិស័យ​របស់​គាត់​ព្រិលៗ​រាប់​ម៉ាយ​ជុំវិញ មិត្តភ័ក្តិ​វ័យក្មេង​របស់​គាត់​យំសោកសៅ / ជីវិត​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​គុណធម៌​និង​កិត្តិនាម ដែល​ពិបាក​សម្រេច​បាន តំណែង​ផ្លូវការ​តូច​មួយ ម្តាយ​ចាស់​របស់​គាត់​ផ្អៀង​ទៅ​មាត់ទ្វារ​ដោយ​ខូចចិត្ត​»។

កំណាព្យនេះក៏ស្រដៀងគ្នាដែរ៖ ដាវ និងសៀវភៅឆ្លងកាត់ចម្ងាយឆ្ងាយ / បម្រើការជាមន្ត្រីសម្រាប់ម្តាយរបស់ខ្លួន មិនមែនដើម្បីលុយទេ / ប្តេជ្ញាជំនួសទាសភាពជាមួយនឹងការរៀនសូត្រថ្មី / តើអ្នកណាដឹងថាអំណាចរបស់ប្រជាជននឹងនាំមកនូវគ្រោះមហន្តរាយ? / ខ្យល់នៅលើកោះមិនទាន់បាននាំយកក្តីសុបិន្តទៅឆ្ងាយនៅឡើយទេ / ញ៉ាត្រាងបុរាណបានយំសោកចំពោះវិញ្ញាណដ៏ពិសិដ្ឋរបស់វារួចហើយ / លាហើយ ស្រានៅតែក្តៅ / ដាណាង លាគ្នាពេលយើងឡើងទូក។

ជាពិសេស លោក ហ៊ុយញ ធុក ខាង គឺជាអ្នកដែលបានសរសេរសិលាចារឹកសម្រាប់ផ្នូររបស់លោក ត្រឹន ក្វី កាប់ ដែលនៅតែមាននៅសព្វថ្ងៃនេះនៅក្នុងផ្នូររបស់លោកនៅក្នុងភូមិបាតញី (ឃុំឌៀនភឿក ក្រុងឌៀនបាន)។ នៅឆ្នាំ 1938 ប្រជាជននៅឌៀនបាន និងត្រកូលត្រឹន បានជួសជុលផ្នូរនេះឡើងវិញ ហើយបានសាងសង់សិលាចារឹកមួយសម្រាប់លោក ត្រឹន ក្វី កាប់។ លោក ហ៊ុយញ ធុក ខាង ត្រូវបានប្រគល់ភារកិច្ចឱ្យសរសេរសិលាចារឹកនេះ។ លោកបានសរសេរថា "Thai Xuyen Tran Quy Cap Tien Sinh Tieu Truyen" (ជីវប្រវត្តិខ្លីរបស់លោក ថៃ ស៊ួយ៉េន ត្រឹន ក្វី កាប់)។ អត្ថបទនេះ ទោះបីជាមានប្រវែងត្រឹមតែ 2,000 ពាក្យប៉ុណ្ណោះ ហើយត្រូវបានសរសេរក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណានិគមក៏ដោយ ក៏វាប្រើភាសាសង្ខេប និងសម្បូរទៅដោយព័ត៌មាន ដោយពិពណ៌នាយ៉ាងពេញលេញអំពីគំនិត សកម្មភាព បុគ្គលិកលក្ខណៈ និងជាពិសេស "ការសារភាព" ដែលលាក់កំបាំងរបស់លោក ត្រឹន ក្វី កាប់។

អ្នកស្រាវជ្រាវ ត្រឹន វៀត ង៉ាក់ បាននិយាយថា “ពេលអានសិលាចារឹកផ្នូរ អ្នកណាក៏ដឹងថា ត្រឹន ក្វី កាប់ គឺជាសិស្សឆ្លាតវៃ អ្នកអានដ៏ស្មោះត្រង់ ជាមនុស្សគិតគូរច្រើន ជាមិត្តស្មោះត្រង់ ជាកូនកតញ្ញូ ជាគ្រូបង្រៀនដែលមិនចេះនឿយហត់ និងជាបដិវត្តន៍ដែលបានតស៊ូមតិដើម្បីសិទ្ធិប្រជាជន…”

សរសេរជីវប្រវត្តិរបស់លោក Phan Châu Trinh

ចំពោះលោក ផាន ចូវ ទ្រីញ (Phan Châu Trinh) លោក ហ៊ុយញ ធុច ខាង (Huỳnh Thúc Kháng) ក៏ជាសាក្សីម្នាក់នៅក្នុងគ្រាចុងក្រោយរបស់លោកផងដែរ ដោយបានអានសារអបអរសាទរ ជូនដំណើរលោកទៅកាន់កន្លែងបញ្ចុះសពចុងក្រោយរបស់លោក និងសរសេរជីវប្រវត្តិអំពីជីវិតរបស់ " អ្នកនយោបាយ និងជាអ្នកបដិវត្តន៍ដំបូងគេ" របស់វៀតណាម។

ទោះបីជាលោក ផាន ចៅ ទ្រិញ (Phan Châu Trinh) ដែលបានវិលត្រឡប់ទៅប្រទេសវៀតណាមវិញនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩២៥ មានបំណងចង់ជួបលោក ហ៊្វាញ់ ថុក ខាង (Huỳnh Thúc Kháng) ទាំងផ្នែកសាធារណៈ និងឯកជនក៏ដោយ ក៏ពួកគេត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ចុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩២៦ មុនពេលពួកគេអាចជួបគ្នាបាន ដែលនៅពេលនោះវាយឺតពេលទៅហើយ។

នៅក្នុងសៀវភៅ "Huynh Thuc Khang's Chronology and Letter in Reply to Prince Cuong De" (Culture and Information Publishing House, 2000) អ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់នៅលើទំព័រ 61 ថា "នៅក្នុងឆ្នាំដំបូងនៃរជ្ជកាលរបស់ Bao Dai (Binh Dan - 1926) ក្នុងខែកុម្ភៈ ខ្ញុំបានទទួលដំណឹងថា Tay Ho មានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរ ដែលជំរុញឱ្យខ្ញុំទៅភាគខាងត្បូង។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំត្រូវឆ្លងកាត់នីតិវិធីដើម្បីទទួលបានអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ដែលចំណាយពេលច្រើនថ្ងៃ។ នៅពេលដែលខ្ញុំមកដល់ទីក្រុងសៃហ្គន ជំងឺរបស់ Tay Ho កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង។ គាត់មិនអាចអង្គុយបានឡើយ។ យើងអាចគ្រាន់តែសម្លឹងមើលគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយញញឹមប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលយើងនិយាយគ្នា មានពាក្យចុងក្រោយថា "វាគ្រប់គ្រាន់ហើយដែលយើងបានឃើញគ្នានៅលើផែនដីនេះក្នុងរយៈពេលខ្លីបែបនេះ។ ភាពក្លាហានពេញមួយជីវិតរបស់យើងបានបំភ្លឺគ្នាទៅវិញទៅមក មិនចាំបាច់ពិភាក្សាបន្ថែមទៀតទេ"។ ចាប់ពីយប់នោះមក Tay Ho បានទទួលមរណភាព!"

នៅក្នុងអត្ថបទ "រូបគំនូររបស់ Phan Châu Trinh ក្នុងក្រសែភ្នែករបស់កូនប្រុសរបស់គាត់" ដែលសង្ខេបដោយ Nguyễn Văn Xuân ដោយដកស្រង់សម្តីរបស់លោកស្រី Phan Thị Châu Liên (កូនស្រីច្បងរបស់ Phan Châu Trinh) និងបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្តី Bách Khoa លេខពិសេសខែមីនា ឆ្នាំ 1974 (ដើម្បីរំលឹកខួបលើកទី 48 នៃការស្លាប់របស់ Phan Châu Trinh) មានអត្ថបទមួយដែលសរសេរថា "លោក Huỳnh Thúc Kháng មិត្តជិតស្និទ្ធរបស់ពូខ្ញុំ ក៏ចង់មកដែរ ប៉ុន្តែត្រូវបាន Sogny រារាំងជាមួយនឹងឯកសារ ហើយត្រូវធ្វើដំណើរតាមផ្លូវសមុទ្រ ដូច្នេះគាត់បានមកដល់យឺត... វាស្ទើរតែល្ងាចថ្ងៃទី 24 ខែមីនា ដែលលោក Huỳnh បានមកដល់ យូរគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពូរបស់ខ្ញុំដើម្បីផ្លាស់ប្តូរស្នាមញញឹមចុងក្រោយ..." (ដកស្រង់ចេញពី Lê Thị Kinh ក្នុង "Phan Châu Trinh តាមរយៈឯកសារថ្មី" Da Nang Publishing House ទំព័រ 618, 621)។

នៅក្នុងពិធីបុណ្យសពរបស់លោក ផាន ចូវ ទ្រិញ នៅព្រឹកថ្ងៃទី ៤ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩២៦ លោក ហ៊ុយ ថុក ខាង ដែលតំណាងឱ្យប្រទេសវៀតណាមកណ្តាល និងខាងជើង បានថ្លែងសុន្ទរកថាសរសើរមួយ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាខ្លី ប៉ុន្តែរំជួលចិត្ត ដោយបានលាសមមិត្តរបស់លោក នៅពេលដែលលោកត្រូវបានបញ្ចុះ។ សុន្ទរកថាសរសើរនេះត្រូវបានអានបន្ទាប់ពីសុន្ទរកថាសរសើរដោយប្រធានសមាគមជំនួយទៅវិញទៅមក Gò Công និងសុន្ទរកថាសរសើរដោយអ្នកបដិវត្តន៍ លេ វ៉ាន់ ហួន។

ជាអកុសល យើងមិនមានពាក្យសរសើរដើមទេ ប៉ុន្តែយើងដឹងថាកាសែត "ដែលមានចេតនាល្អ" បានវាយតម្លៃពាក្យសរសើរទាំងនោះថា៖ "...ជាការសរសើរដែលរំជួលចិត្ត និងរំជួលចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះបុរសដ៏អស្ចារ្យម្នាក់ ដែលតំណាងឱ្យគំនិតដ៏អស្ចារ្យដែលបានទទួលមរណភាព ហើយជាមួយនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តដើម្បីបន្តគំរូដ៏ថ្លៃថ្នូ និងយូរអង្វែងរបស់គាត់"។ (ដកស្រង់ចេញពី Le Thi Kinh, op. cit., ទំព័រ 657)។

នៅក្នុងសុន្ទរកថាសរសើររបស់លោក ហ៊ុយញ ធុក ខាង ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា "លោក ផាន់ ចូវ ទ្រិញ មិនត្រឹមតែជាអ្នកបញ្ញវន្តស្នេហាជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាអ្នកនយោបាយបដិវត្តន៍ដំបូងគេរបស់ប្រទេសវៀតណាមទៀតផង"។

បន្ទាប់ពីពិធីបុណ្យសពរួច ហ៊ុយញ ធុក ខាង បានត្រឡប់ទៅទៀនភឿកវិញ ហើយបានចាប់ផ្តើមសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់ ផាន់ ចូវ ទ្រិញ។ បន្ទាប់មកគាត់បានទៅទីក្រុងដាណាំង ហើយបានប្រគល់សាត្រាស្លឹករឹតនោះទៅឱ្យសាស្ត្រាចារ្យ ឡេ អាំ និងភរិយារបស់គាត់ ដោយណែនាំពួកគេឱ្យរក្សាទុកវាឱ្យមានសុវត្ថិភាព និងបោះពុម្ពផ្សាយវានៅពេលដែលសមស្រប។ រហូតដល់ឆ្នាំ 1959 ទើបគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយអាញមិញ នៅទីក្រុងហ្វេ បានបោះពុម្ពវាក្រោមចំណងជើងថា "ផាន់ តាយហូ ទៀន ស៊ីញ ដាត ស៊ូ" (ប្រវត្តិសាស្ត្រក្រៅផ្លូវការរបស់លោក ផាន់ តាយហូ)។ នេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសៀវភៅដំបូងគេដែលសរសេរអំពី ផាន់ ចូវ ទ្រិញ។ (មានពាក្យចចាមអារ៉ាមថា ផាន់ ខូយ ធ្លាប់បានសរសេរសៀវភៅស្រដៀងគ្នានេះពីមុន ប៉ុន្តែវាត្រូវបានរឹបអូសដោយអាជ្ញាធរបារាំង ហើយមិនដែលបោះពុម្ពផ្សាយឡើយ ដោយមិនបន្សល់ទុកស្លាកស្នាមអ្វីឡើយ)។

ជាការពិតណាស់ ហ៊ុយញ ធុកខាង បានបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់យ៉ាងអស្ចារ្យចំពោះជនរួមជាតិទាំងពីរនាក់ សិស្សរួមថ្នាក់ មិត្តរួមថ្នាក់ និងលើសពីនេះទៅទៀត សមមិត្ត!

លេ ធី

ប្រភព៖ https://baodanang.vn/channel/5433/202505/het-long-nghia-tan-with-comrade-4006283/