Kỳ cuối: Khơi thông nguồn lực mở đường phát triển văn hóa

Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa (VH) Việt Nam khẳng định: “VH và con người vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước”. Đây là sự tái định vị VH trong mô hình phát triển quốc gia, đặt VH vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển bền vững của đất nước.

Khai mở tiềm năng- phát triển công nghiệp văn hóa

Kỳ 2: Phát triển du lịch gắn với giữ gìn bản sắc địa phương

Kỳ 3: Làng nghề “thức giấc” bên những dòng sông

Kỳ 4: Khẳng định thế mạnh của truyền hình

Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa (VH) Việt Nam khẳng định: “VH và con người vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước”. Đây là sự tái định vị VH trong mô hình phát triển quốc gia, đặt VH vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển bền vững của đất nước.

Với rất nhiều chỉ tiêu cụ thể được đặt ra, khi VH thực sự trở thành “hệ điều tiết”, hướng đến một xã hội ổn định, nhân văn và giàu bản sắc. Như lời Bác Hồ đã từng căn dặn: “VH soi đường cho quốc dân đi”, những quyết sách của Đảng chính là ngọn đuốc soi sáng con đường để dân tộc Việt Nam vững tin bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Dành sự quan tâm xứng tầm cho văn hóa

Thế giới đang có những chuyển biến nhanh, phức tạp, nổi bật là cạnh tranh giữa các nền VH, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp VH… làm thay đổi căn bản chuẩn mực ứng xử và hệ giá trị. Trong bối cảnh ấy, phát triển nhanh nhưng phải bền vững, hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc, hội nhập sâu nhưng vẫn giữ được mình, trở thành một yêu cầu ngày càng cấp thiết.

Vĩnh Long- vùng đất hội tụ dòng chảy di sản văn hóa.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết- Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, nhấn mạnh, Nghị quyết số 80 lần đầu tiên đã đưa 2 phạm trù mới về VH, đó là, VH là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Như vậy, cùng với chính trị, kinh tế, xã hội thì VH trở thành 1 trong 4 trụ cột của sự phát triển. Có nghĩa là, hai luận điểm “VH là nền tảng” và “VH là trụ cột” của sự phát triển đã khẳng định một tầm nhìn mới, vừa kế thừa các quan điểm trước vừa có tính đột phá trong nhận thức lý luận về VH thời kỳ phát triển mới của dân tộc.

Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, giá trị VH tạo ra là “nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn” cho sự phát triển và giá trị đó phải “thấm sâu” vào toàn bộ các lĩnh vực của đời sống, góp phần trực tiếp tạo nên chất lượng cao đối với các lĩnh vực trong đời sống của con người.

Không phải lấy VH làm đẹp, làm trang trí, mẫu mã bề ngoài của chúng! Từ nghị quyết, có những yêu cầu cụ thể: Mục tiêu chung của ngành công nghiệp VH là “đẩy mạnh phát triển…, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp VH, nghệ thuật sáng tạo”, gắn với mục tiêu đó là chỉ tiêu “ngành này đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu 9% vào năm 2045, hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp VH”.

Ngày 24/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 80 vào đời sống, phát triển VH Việt Nam. Trong đó, chọn Ngày VH Việt Nam (24/11); bảo đảm hàng năm chi tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho VH, đến cơ chế đột phá cho công nghiệp VH, quỹ đầu tư, đặt hàng sáng tạo. Nghị quyết này mang theo kỳ vọng lớn: Khơi thông điểm nghẽn thể chế để VH thực sự đi vào trung tâm của công cuộc chấn hưng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Góp phần cụ thể hóa mục tiêu đưa VH số trở thành nguồn lực mới cho phát triển bền vững, Chính phủ cũng đã phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực VH đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đề án đặt ra mục tiêu hiện đại hóa toàn diện hệ sinh thái VH số quốc gia nhằm bảo tồn và phát huy giá trị VH Việt Nam. Đồng thời, thúc đẩy phát triển công nghiệp VH; bảo đảm tài nguyên VH được mở rộng số hóa, chia sẻ hiệu quả, phục vụ người dân, doanh nghiệp và xã hội.

Tại tỉnh, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030 đã đề ra nhiệm vụ phát triển toàn diện VH, con người Vĩnh Long: Bảo đảm phát triển VH ngang tầm với phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về VH.

Đầu tư cho phát triển VH tương xứng với tăng trưởng kinh tế. Phát huy giá trị VH đặc trưng và sự đa dạng VH dân tộc là một trong những động lực quan trọng cho phát triển bền vững. Tiếp tục nâng cấp, tôn tạo, phát huy giá trị di tích lịch sử- VH, di sản VH vật thể, phi vật thể tiêu biểu, nhất là loại hình VH đặc sắc của đồng bào Khmer. Phát triển công nghiệp VH và dịch vụ VH- thể thao gắn với du lịch…

Khơi thông nguồn lực để phát triển văn hóa toàn diện

Trong không gian địa lý mới của tỉnh, cần khai thác hiệu quả chiều sâu tầng VH Long Hồ dinh một cách triệt để hơn, hoàn thiện hơn.

Trong đó, kết nối dòng chảy lịch sử thành một dòng chảy ký ức từ thời mở đất mà Vĩnh Long xưa là trung tâm về chính trị, VH của cả khu vực buổi sơ khai, đã hình thành nên nhiều di tích, di sản vật thể, phi vật thể; đồng thời là hành trình giao thoa VH các dân tộc anh em, đã tạo dựng nên một miền VH đặc biệt, vô cùng phong phú. Tất cả đó là nguyên liệu vô giá để định hình dòng sản phẩm VH riêng biệt của Vĩnh Long trong tương lai.

Trong không gian địa lý mới của tỉnh sở hữu nhiều tiềm năng du lịch miệt vườn sông nước.

TS Nguyễn Bách Khoa- Trưởng Khoa Cơ bản Trường ĐH Cửu Long, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, chia sẻ: “Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, VH ngoại lai có thể len lỏi vào con người một cách êm ả thông qua nền tảng số. Có nguy cơ mất bản sắc nếu không chú trọng VH, chúng ta có thể giàu lên về kinh tế nhưng lại để mất đi những giá trị tư tưởng, suy nghĩ cốt lõi của dân tộc.

Từ đó, chú trọng tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với sự phát triển VH và công bằng xã hội. Xây dựng và phát triển nền VH Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Tiên tiến là chúng ta không đóng khung mình mà hội nhập với thế giới. Và đậm đà bản sắc dân tộc là chúng ta giữ gìn cái hồn cốt của chính mình, giữ giá trị truyền thống của dân tộc”.

Theo ông Dương Hoàng Sum- Giám đốc Sở Văn hóa-TT-DL, nói như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng “VH là hồn cốt của dân tộc”, là linh hồn của một vùng đất. Trong tiến trình phát triển của tỉnh, việc bảo tồn và phát huy giá trị VH là trách nhiệm, là tình cảm, là sự tri ân với quá khứ và là vốn quý cho tương lai.

Chúng ta cần cùng nhau khơi dậy, gìn giữ và lan tỏa những gì đẹp nhất, nhân văn nhất trong bản sắc VH- để “hòa quyện mà không hòa tan”, và để con người Vĩnh Long mới trở thành trung tâm, là động lực cho sự phát triển bền vững. Trong đó thực hiện đồng bộ giải pháp: Cần có một Chiến lược phát triển VH Vĩnh Long mới dài hạn đến năm 2045, xác định rõ vùng trọng điểm, loại hình VH hoặc ngành công nghiệp VH cần bảo tồn, phát triển.

Có quy hoạch bản đồ di sản VH số, để quản lý, bảo tồn hiệu quả cả VH vật thể và phi vật thể. Đồng thời, đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số, bảo tồn gắn với phát triển du lịch. Lan tỏa giá trị VH bằng cách lồng ghép nội dung truyền thống địa phương vào chương trình giáo dục phổ thông. Thúc đẩy mô hình chuỗi giá trị VH- du lịch liên tỉnh, gắn du lịch sinh thái- nông nghiệp- VH, khai thác lợi thế vùng nguyên liệu dừa lên tới 120 ngàn hecta nắm vai trò trung tâm vùng dừa Nam Bộ…

Tham dự Ngày hội VH các dân tộc tại tỉnh, đồng chí Võ Thị Ánh Xuân- Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước, cho biết, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới đòi hỏi mỗi địa phương phải nỗ lực, tăng tốc phát triển để đưa đất nước ta thực hiện đạt 2 mục tiêu: 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng và 100 năm thành lập nước- trở thành nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Đồng chí Võ Thị Ánh Xuân nhấn mạnh, cần quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết số 80, đặt VH và con người vào vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực, nguồn lực nội sinh quan trọng của phát triển.

Tập trung bảo tồn, tôn tạo, số hóa và phát huy giá trị di sản, tiếng nói, chữ viết, lễ hội, nghệ thuật truyền thống của đồng bào các dân tộc. Xây dựng môi trường VH lành mạnh, nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Gắn phát triển VH với phát triển du lịch, công nghiệp VH, tạo ra giá trị kinh tế. Đồng thời quảng bá hình ảnh địa phương, góp phần biến VH thành sức mạnh mềm, tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững.

Lời kết cho loạt bài, chúng tôi xin trích lời của TS Dương Đức Minh- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Du lịch TP Hồ Chí Minh, khi đánh giá về du lịch cộng đồng tại tỉnh, ông gọi đó là mô hình “Bến đợi người thương”.

Ở đó người ta đợi du khách bằng tình thương như đón người thân trở về, để kể về vùng đất hội tụ dòng chảy di sản VH, nơi chứa đựng những câu chuyện đặc sắc riêng, gắn với dòng lịch sử từ cuối thế kỷ XVII đến nay. Ngành công nghiệp VH của tỉnh cũng đang “đợi” những “cú hích” từ đột phá mới khi những chính sách phát triển VH được triển khai. Việc kết hợp giữa bảo tồn truyền thống và đổi mới sáng tạo sẽ giúp công nghiệp VH tỉnh phát triển bền vững, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế của tỉnh trong khu vực ĐBSCL cũng như cả nước.

Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
 

Nguồn: https://baovinhlong.com.vn/van-hoa-giai-tri/202605/khai-mo-tiem-nang-phat-trien-cong-nghiep-van-hoa-ky-cuoi-khoi-thong-nguon-luc-mo-duong-phat-trien-van-hoa-74049b5/