Kỳ cuối: “Phác đồ” bồi đắp kháng thể văn hoá trong tình hình mới

Khi văn hóa được bồi đắp bền bỉ, khi con người có khả năng tự nhận diện và tự sàng lọc, khi cán bộ, đảng viên nêu gương, khi truyền thống được chuyển hóa thành sức mạnh hiện đại, thì xã hội sẽ không chỉ phản ứng trước cái xấu, mà còn chủ động tạo ra cái tốt.

Trước hết, cần tiếp tục cụ thể hóa hệ giá trị văn hóa Việt Nam thành những chuẩn mực có khả năng đi vào đời sống. Văn hóa sẽ khó tạo ra tác động thực chất nếu chỉ dừng lại ở khẩu hiệu chung chung. Những giá trị như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo cần được chuyển hóa thành tiêu chí trong giáo dục, quản lý, xây dựng môi trường công sở, xây dựng đời sống cộng đồng và đánh giá sự phát triển của địa phương, cơ quan, đơn vị. Khi văn hóa trở thành tiêu chuẩn hành vi, nó sẽ có khả năng điều tiết mềm nhưng sâu đối với xã hội.

Thứ hai, phải đổi mới mạnh mẽ giáo dục lịch sử, văn hóa và đạo đức. Giáo dục truyền thống trong thời đại số không thể chỉ dựa vào lối truyền đạt một chiều, khô cứng, nặng ghi nhớ. Cần chuyển từ “học thuộc” sang “thấu hiểu”, từ “nghe kể” sang “trải nghiệm”, từ “tiếp nhận thụ động” sang “đối thoại và tự khám phá”. Lịch sử cần được trình bày bằng ngôn ngữ sinh động, gần gũi với thế hệ trẻ; di sản cần được đưa vào đời sống bằng các hình thức sáng tạo; đạo đức cần được hình thành không chỉ qua bài giảng, mà qua nêu gương, thực hành và môi trường xã hội lành mạnh.

Thứ ba, cần phát triển các sản phẩm văn hóa có chất lượng, có sức hấp dẫn và có khả năng cạnh tranh trong môi trường truyền thông hiện đại. Nếu những giá trị tốt đẹp chỉ tồn tại trong văn bản, hội nghị hoặc khẩu hiệu, thì rất khó lan tỏa mạnh mẽ đến công chúng, nhất là giới trẻ. Cần đầu tư cho phim ảnh, âm nhạc, xuất bản, bảo tàng số, trò chơi giáo dục, nền tảng truyền thông số và các sản phẩm sáng tạo dựa trên chất liệu lịch sử, văn hóa Việt Nam. Khi văn hóa được thể hiện bằng hình thức hấp dẫn, nó sẽ trở thành dòng chảy tự nhiên trong đời sống, thay vì chỉ là nội dung tuyên truyền mang tính bắt buộc.

Thứ tư, phải chủ động tạo lập ưu thế trên không gian số. Không gian mạng hiện nay vừa là môi trường giao tiếp, học tập, giải trí, vừa là mặt trận quan trọng trong đấu tranh tư tưởng. Nếu thông tin chính thống chậm, khô cứng, thiếu sức hấp dẫn, thì khoảng trống truyền thông sẽ dễ bị lấp đầy bởi tin giả, thông tin sai lệch và các luận điệu xuyên tạc. Vì vậy, cần xây dựng dòng thông tin tích cực, chính xác, kịp thời, giàu sức thuyết phục; đồng thời nâng cao năng lực phản biện, kỹ năng kiểm chứng thông tin và văn hóa ứng xử số cho cán bộ, đảng viên, thanh niên và người dân.

Hội nghị sơ kết, đánh giá kết quả triển khai Quyết định số 311/QĐ-TTg ngày 05/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng trên không gian mạng giai đoạn 2023 – 2030”

Thứ năm, cần đặc biệt coi trọng vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, lời nói đúng là cần thiết, nhưng hành động đúng còn có sức thuyết phục lớn hơn. Một cán bộ gương mẫu, liêm chính, gần dân, trọng dân, có trách nhiệm với công việc sẽ góp phần củng cố niềm tin xã hội. Ngược lại, một hành vi quan liêu, vô cảm, thiếu chuẩn mực hoặc vi phạm kỷ luật có thể bị lợi dụng để công kích tổ chức, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân. Do đó, xây dựng văn hóa nêu gương, văn hóa liêm chính, văn hóa trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên là một nội dung không thể tách rời của bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Thứ sáu, phải gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng với xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân. Niềm tin của Nhân dân là nền tảng xã hội quan trọng nhất để vô hiệu hóa các quan điểm sai trái, thù địch. Khi Đảng thường xuyên tự chỉnh đốn, khi kỷ luật được giữ nghiêm, khi những sai phạm được xử lý công khai, minh bạch, khi quyền lợi chính đáng của Nhân dân được tôn trọng, thì các luận điệu xuyên tạc sẽ khó tìm được điểm tựa. Bảo vệ nền tảng tư tưởng vì thế không chỉ nằm ở tranh luận lý luận, mà còn được kiểm chứng trong thực tiễn lãnh đạo, quản lý, phục vụ Nhân dân và phát triển đất nước.

Cuối cùng, cần phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cộng đồng và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng “hệ miễn dịch văn hóa”. Gia đình là nơi gieo những hạt mầm đầu tiên của nhân cách; nhà trường là nơi bồi dưỡng tri thức, lý tưởng và trách nhiệm; xã hội là môi trường kiểm nghiệm và củng cố hành vi văn hóa. Khi các thiết chế ấy cùng vận hành theo hướng tích cực, mỗi cá nhân sẽ có điều kiện hình thành bản lĩnh văn hóa, biết yêu cái đúng, hướng tới cái tốt, phản ứng trước cái xấu và tự bảo vệ mình trước các tác động tiêu cực.

KẾT LUẬN

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là cuộc đấu tranh chống lại thông tin sai trái, mà sâu xa hơn là cuộc đấu tranh bảo vệ hệ giá trị, bảo vệ niềm tin và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc. Khi xã hội có nền tảng văn hóa vững chắc, khi mỗi người dân có khả năng tự nhận diện đúng - sai, khi thế hệ trẻ biết tự hào về lịch sử, khi cán bộ, đảng viên biết nêu gương, thì “sức đề kháng nội sinh” sẽ được hình thành một cách bền vững. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Giữ gìn văn hóa các dân tộc không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là giữ gìn nền tảng tinh thần của xã hội, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo nên sức mạnh nội sinh cho phát triển đất nước một cách bền vững.^[1]

“Mạch nguồn văn hóa Việt Nam” không phải là điều gì xa xôi, trừu tượng. Nó hiện diện trong lòng yêu nước, trong nghĩa đồng bào, trong tinh thần nhân ái, trong khát vọng vươn lên, trong ý thức giữ gìn danh dự dân tộc và trong trách nhiệm của mỗi con người trước cộng đồng. Khi mạch nguồn ấy được khơi thông, bồi đắp và phát huy đúng hướng, văn hóa sẽ trở thành lá chắn mềm nhưng bền chắc, giúp xã hội tự sàng lọc, tự điều chỉnh và tự bảo vệ trước mọi “độc tố” tư tưởng, văn hóa.

Suy cho cùng, muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ gốc, phải chăm lo xây dựng con người Việt Nam có bản lĩnh, có đạo đức, có tri thức, có lòng yêu nước và có năng lực sống chủ động trong thời đại số. Muốn vô hiệu hóa các quan điểm sai trái, thù địch, phải làm cho cái đúng có sức lan tỏa mạnh hơn, cái tốt có sức hấp dẫn hơn, cái đẹp có chỗ đứng vững chắc hơn trong đời sống. Và muốn đất nước phát triển bền vững, phải giữ gìn, bồi đắp, phát huy cao nhất sức mạnh nội sinh của văn hóa Việt Nam.

Khi văn hóa còn được giữ gìn, khi niềm tin còn được củng cố, khi khát vọng dân tộc còn được nuôi dưỡng, thì nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ có điểm tựa sâu bền trong lòng Nhân dân. Đó chính là sức mạnh căn bản, lâu dài và thuyết phục nhất để bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Tổ quốc và bảo vệ tương lai phát triển của dân tộc Việt Nam.

–––––

Tài liệu tham khảo:

1. Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi tiếp các già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu toàn quốc ngày 19/4/2026 ↑

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập 1, Tập 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 3

4. Nguyễn Phú Trọng: “Ra sức xây dựng, giữ gìn và phát huy những giá trị đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Tạp chí Cộng sản, số 979-2021

5. Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022

6. “Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi chuyên đề “Kỷ nguyên phát triển mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam””, Báo điện tử Chính phủ, ngày 25-11-2024, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-to-lam-trao-doi-chuyen-de-ky-nguyen-phat-trien-moi-ky-nguyen-vuon-minh-cua-dan-toc-viet-nam-102241125190606526.htm

Nguồn: https://baophapluat.vn/ky-cuoi-phac-do-boi-dap-khang-the-van-hoa-trong-tinh-hinh-moi.html