Kỳ tích y học: Cứu thai nhi thiếu máu từ trong bụng mẹ

Các bác sĩ đã thực hiện kỹ thuật truyền máu trong tử cung, cứu sống thai nhi thiếu máu nặng, mở ra kỳ tích của y học bào thai hiện đại.

Ba lần mất con, trong đó một lần phù thai không rõ nguyên nhân, hai lần sảy thai liên tiếp, hành trình làm mẹ của chị N.T.H. (39 tuổi, Nghệ An) từng là chuỗi ngày dài đầy nước mắt và ám ảnh.

Khi mang thai lần thứ tư bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), niềm hy vọng được làm mẹ của chị một lần nữa lại đi cùng vô vàn nỗi lo. Các bác sĩ xác định đây là thai kỳ nguy cơ rất cao khi chị mang nhóm máu Rh âm hiếm gặp, đồng thời có nồng độ kháng thể Anti-D ở mức rất cao, mang gen tăng đông, u xơ tử cung và suy giáp.

TS.BS Nguyễn Thị Sim, Phó Tổng Giám đốc Bệnh viện Đại học Phenikaa, Giám đốc Trung tâm Y học Bào thai nhận định, đây là một trong những trường hợp bất đồng nhóm máu Rh nặng hiếm gặp. Nếu thai nhi mang nhóm máu Rh dương, các kháng thể từ cơ thể mẹ có thể xuyên qua nhau thai, tấn công và phá hủy hồng cầu của thai nhi, gây thiếu máu nặng, suy tim, phù thai và tử vong ngay từ trong bụng mẹ.

Niềm hạnh phúc vô bờ của gia đình chị H khi sinh con an toàn và khỏe mạnh (Ảnh: BVCC)

Biến cố thực sự xảy ra ở tuần thai thứ 25. Kết quả siêu âm Doppler động mạch não giữa cho thấy thai nhi bị thiếu máu nặng. Điều đó đồng nghĩa với việc các tế bào hồng cầu của em bé đang bị phá hủy nhanh chóng bởi kháng thể Anti-D từ cơ thể mẹ.

Ở thời điểm ấy, thai còn quá non tháng để có thể chào đời và được nuôi sống an toàn bên ngoài tử cung. Thai nhi đứng trước ranh giới mong manh, các bác sĩ quyết định thực hiện truyền máu trong tử cung - một trong những kỹ thuật khó và phức tạp nhất của y học bào thai hiện đại.

Dưới hướng dẫn của siêu âm, các bác sĩ đưa kim xuyên qua thành bụng mẹ, tiếp cận tĩnh mạch dây rốn và truyền trực tiếp hồng cầu vào hệ tuần hoàn của thai nhi. Mọi thao tác đều đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối bởi chỉ một sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến tính mạng em bé.

“Chúng tôi phải đánh giá chính xác mức độ thiếu máu, tính toán lượng máu cần truyền, lựa chọn nguồn máu tương thích tuyệt đối và thực hiện thủ thuật trong điều kiện an toàn cao nhất. Đồng thời, hệ thống hồi sức sơ sinh luôn phải sẵn sàng cho mọi tình huống khẩn cấp”, TS.BS Nguyễn Thị Sim cho biết.

Sau lần truyền máu đầu tiên ở tuần 25, thai nhi cải thiện rõ rệt. Một tháng sau, em bé tiếp tục được truyền máu lần thứ hai và lần thứ ba ở tuần thai 31. Các chỉ số thiếu máu dần ổn định, tình trạng tràn dịch màng tim, màng phổi được cải thiện, giúp thai nhi tiếp tục phát triển trong tử cung. Cuối cùng, em bé chào đời khỏe mạnh trong niềm hạnh phúc vỡ òa của gia đình và các y bác sĩ.

Ôm con trong vòng tay, chị Hà nghẹn ngào nói: “Tôi luôn nghĩ các bác sĩ chính là những người đã sinh ra con mình”.

Đánh dấu sự tiến bộ vượt bậc của y học bào thai

TS.BS Nguyễn Thị Sim cho biết, truyền máu cuống rốn là một trong những kỹ thuật can thiệp phức tạp và tinh vi nhất trong sản khoa hiện đại. Kỹ thuật này được chỉ định khi thai nhi bị thiếu máu nặng trong tử cung.

Tình trạng thiếu máu khiến lượng oxy vận chuyển đến các cơ quan bị suy giảm, tim thai phải hoạt động quá sức để bù đắp. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, thai nhi có thể rơi vào suy tim, phù thai toàn thân, tổn thương não do thiếu oxy hoặc tử vong ngay trong bụng mẹ.

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến thiếu máu bào thai là bất đồng nhóm máu giữa mẹ và con, đặc biệt là bất đồng Rh. Khi người mẹ mang nhóm máu Rh âm nhưng thai nhi mang Rh dương, cơ thể mẹ có thể tạo ra các kháng thể chống lại hồng cầu của thai nhi, phá hủy hồng cầu của bé, gây nên tình trạng tan máu bào thai diễn tiến ngày càng nặng theo tuổi thai.

Ngoài bất đồng nhóm máu, truyền máu cuống rốn còn được chỉ định trong nhiều trường hợp khác như thai nhi nhiễm virus Parvovirus B19 gây suy tủy và ngừng sản xuất hồng cầu, các bệnh lý di truyền như Thalassemia thể nặng hoặc hội chứng thiếu máu - đa hồng cầu ở song thai chung bánh rau (TAPS).

Kỹ thuật truyền máu thai nhi đánh dấu sự tiến bộ vượt bậc của y học bào thai (Ảnh: BVCC)

Khi quyết định truyền máu, ê-kíp phải tính toán chính xác thể tích máu cần bổ sung, lựa chọn đơn vị máu phù hợp tuyệt đối với thai nhi và thực hiện thủ thuật dưới hướng dẫn siêu âm liên tục.

Đây là kỹ thuật đòi hỏi trình độ chuyên môn rất cao bởi mọi thao tác đều diễn ra trên một bệnh nhân đặc biệt – thai nhi còn nằm trong tử cung và luôn chuyển động. Chỉ cần sai lệch vài milimet cũng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu dây rốn, rối loạn nhịp tim thai, vỡ ối hoặc chuyển dạ sớm.

Tuy nhiên, khi được thực hiện đúng chỉ định và đúng thời điểm, truyền máu cuống rốn mang lại hiệu quả rất lớn. Phương pháp này giúp cải thiện nhanh tình trạng thiếu máu, giảm gánh nặng cho tim thai, ngăn ngừa hoặc đảo ngược tình trạng phù thai, đồng thời kéo dài tuổi thai để em bé có thêm thời gian phát triển trong môi trường an toàn nhất là tử cung của người mẹ.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Sim, thành công của kỹ thuật này không chỉ nằm ở một ca thủ thuật mà là cả quá trình theo dõi sát sao, đánh giá chính xác thời điểm can thiệp và sự phối hợp của nhiều chuyên khoa từ y học bào thai, truyền máu, gây mê hồi sức đến hồi sức sơ sinh. Đó cũng là lý do truyền máu trong tử cung được xem là một trong những thành tựu nổi bật của y học bào thai hiện đại, mở ra cơ hội sống cho nhiều em bé ngay từ khi còn trong bụng mẹ.

Bệnh viện Phenikaa vừa ra mắt Quỹ “Phenikaa vì trẻ em” hướng tới hỗ trợ trẻ em, thai phụ và các gia đình có hoàn cảnh đặc biệt. Quỹ được tổ chức theo mô hình quỹ mẹ với ba quỹ chuyên môn trực thuộc gồm Quỹ Y học bào thai, Quỹ Gene và mầm sống, Quỹ 2.000 ngày đầu đời.

Người bệnh có thể nhanh chóng tiếp cận những kỹ thuật chuyên sâu như chẩn đoán trước sinh, can thiệp bào thai, giải trình tự gene, hỗ trợ sinh sản công nghệ cao, hồi sức sơ sinh chuyên sâu hay tim mạch nhi. Đặc biệt, quỹ hỗ trợ miễn phí 100% chi phí phẫu thuật can thiệp bào thai, trị giá tới 45 triệu đồng mỗi ca, cùng nhiều khoản hỗ trợ khác tùy hoàn cảnh bệnh nhân.

Nguồn: https://vtcnews.vn/ky-tich-y-hoc-cuu-thai-nhi-thieu-mau-tu-trong-bung-me-ar1021517.html