Ký ức Gạc Ma thuở ấy

VHO - Ba mươi tám năm đã trôi qua, 64 chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam vẫn nằm lại dưới lòng biển sâu. Nhưng tinh thần “một tấc không đi, một ly không rời” của họ chưa bao giờ chìm xuống. Từ nỗi đau Gạc Ma tháng 3.1988, một biểu tượng đã được khắc sâu trong ký ức dân tộc - biểu tượng của văn hóa giữ nước, giữ biển đảo được trao truyền từ thế hệ cha anh sang những người lính trẻ hôm nay.

 Nước mắt giữa trùng khơi

Con tàu rẽ sóng giữa Biển Đông. Biển tháng ba xanh thẳm, gió thổi lồng lộng qua boong tàu. Khi thuyền trưởng thông báo đang tiến vào vùng biển gần bãi đá Gạc Ma - Cô Lin, không khí trên tàu bỗng lặng lại.

Chúng tôi bước lên tầng cao nhất, hướng mắt ra xa chân trời. Cách đó hơn ba hải lý là nơi 38 năm trước đã diễn ra một trận chiến bi tráng - 64 chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam ngã xuống khi đang bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Không ai bảo ai, mọi người đều lặng im. Trong tiếng gió và tiếng sóng vỗ vào mạn tàu, nhiều đôi mắt đỏ hoe. Giữa không gian biển rộng mênh mông, ký ức về những người lính Gạc Ma hiện lên rõ rệt hơn bao giờ hết.

Cựu binh, đại úy Nguyễn Văn Minh đứng lặng nhìn về phía Gạc Ma. Ông là một trong những người đã đặt những viên đá đầu tiên trên nền san hô nơi ấy cách đây gần bốn thập niên. Giọng ông trầm xuống: “38 năm trước, 64 chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã chiến đấu anh dũng và hy sinh tại đó. Trận chiến ấy đã được ghi vào chính sử Hải quân Việt Nam. Dù thời gian trôi qua bao lâu, lịch sử có đổi thay thế nào, thì trận chiến đó vẫn mãi tạc vào biển xanh”.

Con tàu thả neo. Những vòng hoa tưởng niệm được thả xuống biển. Những cánh hoa trắng chao nghiêng trên mặt nước rồi lặng lẽ trôi theo sóng. Mỗi vòng hoa là một lời tri ân, mỗi cánh hoa là một lời nhắc nhớ. Ông Minh nói khẽ: “Không có đoàn công tác nào từ đất liền ra Trường Sa mà không dừng lại ở vùng biển này để tưởng niệm. Không phải ai cũng muốn nhắc lại quá khứ đau thương, nhưng làm sao có thể quên”.

Quả thật, làm sao quên được hình ảnh những người lính Gạc Ma kết thành “vòng tròn bất tử”, tay nắm tay bảo vệ lá cờ Tổ quốc. Làm sao quên được Trần Văn Phương, người lính được ví như “Pa-ven của Trường Sa”, trước khi ngã xuống lòng biển mẹ vẫn hô vang: “Hãy chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, hãy đổ máu của mình tô thắm truyền thống Hải quân nhân dân Việt Nam”. Làm sao quên được tiếng thét của người lính Trần Thiên Phụng: “Đất nước chúng tôi không bao giờ dạy người lính đầu hàng”. Và cũng làm sao quên được Nguyễn Văn Lanh, người lính bị lưỡi lê xuyên qua vai khi đang bảo vệ lá cờ Tổ quốc nhưng vẫn tiếp tục trở lại Trường Sa sau đó, mang theo niềm tự hào của người lính biển. Anh từng nói: “Nếu phải hy sinh, thì không có sự hy sinh nào cao đẹp hơn hy sinh vì Tổ quốc”.

Những cánh hoa huệ trắng trôi dần ra xa. Dưới lớp nước biển xanh thẳm ấy, 64 người lính vẫn nằm lại suốt gần bốn thập niên. Đại úy Nguyễn Văn Minh nghẹn ngào: “Bao giờ xương cốt các anh mới được trở về...”. Giọt nước mắt của người cựu binh lặng lẽ rơi xuống, hòa vào vị mặn của biển.

Tuổi 20 ở lại với biển

Một chiều đầu tháng ba, tôi tìm đến nhà cựu binh Nguyễn Viết Chức, nguyên Thuyền trưởng tàu HQ-07 thuộc Lữ đoàn 171 Hải quân. Trong khu vườn nhỏ, bên bàn trà dưới tán cây, ông kể cho tôi nghe về những người lính Gạc Ma, “họ đến từ nhiều tỉnh khác nhau, đều rất trẻ và phần lớn chưa có người yêu”.

Ông nhấp ngụm trà, ánh mắt buồn vợi: “Có người đã có vợ nhưng chưa có con. Có người trước khi đi chỉ kịp dặn cha mẹ khi trở về sẽ cưới vợ. Nhưng họ đã không trở về”. Gió thổi nhẹ qua khu vườn. Người cựu binh quay mặt đi để giấu giọt nước mắt, “64 người lính ấy mãi mãi ở lại biển khơi… ở tuổi 20”.

Trong số 64 liệt sĩ hy sinh ở Gạc Ma thì Quảng Bình (nay là Quảng Trị) có nhiều liệt sĩ nhất - 13 người; Đà Nẵng 9 người; Thanh Hóa và Nghệ An mỗi tỉnh 8 người. Đáng chú ý, có tới 46 chiến sĩ mang quân hàm binh nhất, binh nhì - những chàng trai vừa bước qua tuổi mười tám, đôi mươi. Họ rời mái nhà, rời giảng đường, rời cánh đồng để ra với biển đảo. Không ai ngờ chuyến ra khơi ấy lại trở thành hành trình vĩnh viễn. Nhưng chính những chàng trai tuổi 20 ấy đã làm nên một biểu tượng - biểu tượng của khí phách Việt Nam.

Mạch nguồn văn hóa giữ biển

38 năm đã trôi qua, biển Gạc Ma vẫn xanh, sóng vẫn miệt mài vỗ vào những rạn san hô giữa trùng khơi, nhưng ký ức về những người lính năm ấy chưa bao giờ khép lại.

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, tinh thần bảo vệ biển đảo không phải là điều mới mẻ. Từ những đội hùng binh Hoàng Sa - Trường Sa năm xưa, từ bao lớp người Việt vượt biển giữ đảo qua nhiều thời kỳ, tinh thần ấy đã trở thành một phần của văn hóa giữ nước. Những người lính Gạc Ma năm 1988 đã tiếp nối mạch nguồn ấy.

Và mạch nguồn lại đang tiếp tục được trao cho lớp lính trẻ. Trên những con tàu rời bến ra Trường Sa, vẫn có những người lính tuổi đôi mươi mang theo ba lô, ước mơ và cả tuổi trẻ của mình. Trong hành trang của họ còn có ký ức về Gạc Ma, đó là lời nhắc nhở rằng từng tấc biển đảo này đã được gìn giữ bằng máu. Và chính ký ức ấy đã trở thành một phần của văn hóa giữ biển đảo - một giá trị tinh thần được trao truyền từ thế hệ cha anh sang lớp người hôm nay.

Từ trang bi thương của lịch sử, một biểu tượng anh hùng đã được sinh ra. Gạc Ma hôm nay là kiêu hãnh. Giữa trùng khơi, nơi những con sóng vẫn ngày đêm dâng lên rồi lặng xuống, ký ức về 64 người lính vẫn còn đó. Họ đã nằm lại với biển, nhưng tinh thần giữ biển của họ đã là một phần của lịch sử Việt Nam. Đó là giá trị bền bỉ nhắc nhở các thế hệ kế tiếp rằng: Tổ quốc là vĩnh cửu, không có sự hy sinh nào cao đẹp hơn hy sinh vì Tổ quốc! n

 Lễ tưởng niệm các liệt sĩ Gạc Ma hy sinh

=

Nguồn: https://baovanhoa.vn/chinh-tri/ky-uc-gac-ma-thuo-ay-210973.html